Qırmızıboyun maygülü

Qırmızıboyun maygülü (lat. Podiceps auritus) - maygülülər fəsiləsinin maygülü cinsinə aid quş növü.

?Qırmızıboyun maygülü
Podiceps auritus
Podiceps auritus (13909575538) (cropped).jpg
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:Sonağızlılar
Tip:Xordalılar
Yarımtip:Onurğalılar
Sinif:Quşlar
Dəstə:Maygülükimilər
(Podicipediformes)
Fəsilə:Maygülülər
Cins:Maygülü
Növ: Qırmızıboyun maygülü
Elmi adı
Podiceps auritus (Linnaeus, 1758)
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 VU.svgen:Vulnerable species
Həssas növlər
Vulnerable (IUCN 3.1) Vulnerable22696606
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ITIS  
NCBI  
PBDB  

StatusuRedaktə

Azərbaycana qışlamağa gəlir.

Xarakterik morfoloji əlamətləriRedaktə

Qışda bel tərəfi qonur-boz, qarın tərəfi, qanadlarının altı və qoltuq lələkləri, başının altı və yan hissəsi ağ, boynunun alt tərəfi boz rəngdə olur. Yayda başında kürən lələklər topasıboynunda qara “yaxalığı” olur. Boynunun arxası qaramtıl-qonur, önü və yanları, döşünün yuxarı hissəsi və bədəninin yanları kürəndir. Bədəninin üst hissəsi qaramtıl-ağ olur. Dimdiyi düz və dartılmış şəkildə, çox hissəsi qara, uc hissəsi bozumtul, dib hissəsi isə boz-çəhrayı rəngdədir. Cavanların başının və boynunun yanlarında tünd naxışlar görünür[1][2][3][4][5][6].

Cinsiyyət dimorfizmiRedaktə

Erkəkləri dişilərindən az iridir.

Coğrafi yayılmasıRedaktə

Avropa, AsiyaŞimali Amerikada yayılıb. Azərbaycanda Kür-Araz, LənkəranSamur-Dəvəçi ovalığında, Xəzər dənizinin sahil sularında məskunlaşır. Miqrasiyası öyrənilməmişdir[7][8][9][10][11][12].

Növdaxili müxtəliflikRedaktə

Monotipik növdür. Bir yarımnövü var (P.A. Auritus Linn., 1758).

SayıRedaktə

Azərbaycanda sayı azdır. 2005-ci ilin yanvarında Xəzər dənizinin Azərbaycan hissəsində sayı 11 fərd olub. Sayına qışın şaxtalı keçməsi mənfi təsir göstərir[13][14][15][16][17][18].

SosiologiyasıRedaktə

Tək, cüt-cütsürü halında yaşayır.

Sutkalıq fəallığıRedaktə

Əsasən gündüzlər fəal olur. Miqrasiya dövründə axşam və gecə uçur.

LələkdəyişməsiRedaktə

Cütləşmədən əvvəlki lələkdəyişmə yaşlılarda qışın ortalarından martın axırlarına kimi gedir. Cavan quşlarda qış görkəminə girmək üçün birinci lələkdəyişmə oktyabrın ortalarından yanvarın axırına kimi gedir.

Yemlənmə qaydasıRedaktə

Yemini əsasən suya cummaqla suyun alt hissəsindən başını suya salmaqla suyun və bitkilərin üstündən yığır, bəzən isə havada tutur.

Yem xarakteriRedaktə

Zoofaqdır. Əsas yemini su cücüləri, yengəclər təşkil edir. Əlavə yem kimi balıqlardan da istifadə edir.

YırtıcılarıRedaktə

Azərbaycanda düşmənləri məlum deyil.

Biosenozda roluRedaktə

Hidrofil bitkilərə təsir edən biotik faktorlara daxildir. Hidrofil heyvanlardan yem kimi istifadə edir. Özü isə üçüncü səviyyəli konsumentlərin rasionuna daxildir. Beləliklə, sahil ekosistemlərində maddələrin bioloji dövriyyəsienerji çevrilməsində iştirak edir.

İnsan üçün əhəmiyyətiRedaktə

Elmiestetik əhəmiyyəti var.

Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlərRedaktə

Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruqlarında, Şirvan, AbşeronAğgöl Milli Parklarında, Dövlət Təbiət yasaqlıqlarında qorunur. Muzeylərdə (kolleksiya) nümayiş etdirilir, populyar maarifçilik ədəbiyyatlarına daxil edilir. Əlavə qorunma tədbirlərinə ehtiyac yoxdur.

Növün qeydiyyat göstəriciləriRedaktə

Elmi fondlarda kolleksiyası saxlanır, muzeylərdə müqəvvası nümayiş etdirilir.

Həmçinin baxRedaktə

Qaraboyun maygülü
Kiçik maygülü
Abıca arıquş
Talış arıquşu
Kəkilli arıquş

Xarici keçidlərRedaktə

Podiceps auritus

İstinadlarRedaktə

  1. Babayev İ.R., Əskərov P.İ., Əhmədov F.T. “Xəzərin Azərbaycan hissəsinin sudaüzən quşları”. B.: Nurlar, 2007. s. 33-36.
  2. Vasiliyev V. İ. Podicipediformes-İyrəncəkimilər. Azərbaycan faunası. Quşlar, VI cild. B.: Elm, 1977. s. 70-71.
  3. Mustafayev Q.T. Azərbaycanda ornitofaunanın taksonomik spektri. Bakı Universiteti nəşriyyatı, 2004. 5 s.
  4. Tuayev D.Q. Azərbaycan quşlarının kataloqu, B.: Elm, 2005. 9 s.
  5. Курочкин Е.Н. Птицы СССР. Отряд Паганкообразные. М.: Наука, 1982. ст. 292-301.
  6. Мустафаев Г.Т. Зимнее население птиц Ленкоранской низменности. Орнитология. изд. Московского Университета, 1972. вып 10, ст. 280-296.
  7. Babayev İ.R., Əskərov P.İ., Əhmədov F.T. “Xəzərin Azərbaycan hissəsinin sudaüzən quşları”. B.: Nurlar, 2007. s. 33-36.
  8. Vasiliyev V. İ. Podicipediformes-İyrəncəkimilər. Azərbaycan faunası. Quşlar, VI cild. B.: Elm, 1977. s. 70-71.
  9. Mustafayev Q.T. Azərbaycanda ornitofaunanın taksonomik spektri. Bakı Universiteti nəşriyyatı, 2004. 5 s.
  10. Tuayev D.Q. Azərbaycan quşlarının kataloqu, B.: Elm, 2005. 9 s.
  11. Курочкин Е.Н. Птицы СССР. Отряд Паганкообразные. М.: Наука, 1982. ст. 292-301.
  12. Мустафаев Г.Т. Зимнее население птиц Ленкоранской низменности. Орнитология. изд. Московского Университета, 1972. вып 10, ст. 280-296.
  13. Babayev İ.R., Əskərov P.İ., Əhmədov F.T. “Xəzərin Azərbaycan hissəsinin sudaüzən quşları”. B.: Nurlar, 2007. s. 33-36.
  14. Vasiliyev V. İ. Podicipediformes-İyrəncəkimilər. Azərbaycan faunası. Quşlar, VI cild. B.: Elm, 1977. s. 70-71.
  15. Mustafayev Q.T. Azərbaycanda ornitofaunanın taksonomik spektri. Bakı Universiteti nəşriyyatı, 2004. 5 s.
  16. Tuayev D.Q. Azərbaycan quşlarının kataloqu, B.: Elm, 2005. 9 s.
  17. Курочкин Е.Н. Птицы СССР. Отряд Паганкообразные. М.: Наука, 1982. ст. 292-301.
  18. Мустафаев Г.Т. Зимнее население птиц Ленкоранской низменности. Орнитология. изд. Московского Университета, 1972. вып 10, ст. 280-296.

ƏdəbiyyatRedaktə

1. Babayev İ.R., Əskərov P.İ., Əhmədov F.T. “Xəzərin Azərbaycan hissəsinin sudaüzən quşları”. B.: Nurlar, 2007. s. 33-36.
2. Vasiliyev V. İ. Podisipediformes - İyrəncəkimilər. Azərbaycan faunası. Quşlar, VI cild. B.: Elm, 1977. s. 70 - 71.
3. Mustafayev Q.T. Azərbaycanda ornitofaunanın taksonomik spektri. Bakı Universiteti nəşriyyatı, 2004. 5 s.
4. Tuayev D.Q. Azərbaycan quşlarının kataloqu, B.: Elm, 2005. 9 s.
5. Курочкин Е.Н. Птицы СССР. Отряд Паганкообразные. М.: Наука, 1982. ст. 292-301.
6. Мустафаев Г.Т. Зимнее население птиц Ленкоранской низменности. Орнитология. изд. Московского Университета, 1972. вып 10, ст. 280-296.