Əsas menyunu aç

Qambiya (ing. The Gambia, [ˈɡæmbiə]), Qambiya Respublikası (ing. Republic of The Gambia) — Qərbi Afrikada dövlət. Kontinental Afrikada ərazicə ən kiçik ölkədir. Şimaldan, şərqdən və cənubdan Seneqalın ərazisi ilə əhatə edilib. Qərbdən Atlantik okeanının suları ilə sərhəddir. 18 fevral 1965-ci ildə Böyük Britaniyanın müstəmləkəçiliyindən azad olaraq azad ölkə olur və Millətlər Birliyinə daxil olub. Paytaxtı Bancul, ən böyük şəhəri — Serekunda. İqtisadi inkişafının səviyyəsinə görə ölkə dünyanın ən yoxsul ölkələrindən biridir.2011-ci ildə 230 milyon kvt-saat elektrik enerjisi istehsal olunub.

Qambiya Respublikası
Republic of The Gambia
Qambiya
Qambiya gerbi
Gerbi
Şüar: ing. Progress, Peace, Prosperity (Tərəqqi, Sülh, Çiçəklənmə)
Himn: For The Gambia Our Homeland
Qambiya xəritədə yeri
PaytaxtBancul
Ən böyük şəhərSerekunda
Rəsmi dilləringilis dili və digər yerli dillər 9-yerli dil
Etnik qruplar mandinka - 42%, fula - 18%, volof - 16%, cola - 10%, seraxuli - 9%
Din İslam
Hökumətİslam Respublikası
Adama Barrow
• Vise-prezident
Halifa Sallah
Yaranması
• Böyük Britaniyadan müstəqillik elan olunub
18 fevral 1965
Sahəsi
• Ümumi
11,300 km2 (4,400 sq mi) (167-ci yer)
• Su (%)
10
Əhali
• Təxmini  (2015)
1 940 min (149-cu yer)
• Siyahıya alma (15.IV.2013)
1 882 450
• Sıxlıq
171/km2 (442.9/sq mi)
ÜDM (AQP)2014-cü təxmini
• Ümumi
3 362 milyon (180-ci)
• Adambaşına
1 700 (210-cu)
ValyutaDalasi
Saat qurşağıUTC 0
Telefon kodu220
İnternet domeni.gm
Qamniyanın siyasi xəritəsi

TarixRedaktə

Qambiyanın MüstəqiliyiRedaktə

1960-cı ildə Britaniya Protektoratı olan Qambiyaya seçki hüququ verildi və Qanunvericilik Şurasını 34 nəfərdən ibarət Nümayəndələr Palatası (House of Representatives) əvəz etdi. 1962-ci ildə baş nazir və Qubernatorun Sədirlik etdi və 8 digər nazilliklərində daxil olduğu İdarə Heyəti yaradıldı. Mütərəqqi Xalq Partiyasinin lideri Dauda Jawara birinci baş nazir oldu.1963-cü il Oktyabrın 4-də Qambiya tam özünüidarə hüququ qazandı.1965-ci ildə qüvvəyə minəm müstəqil Qambiya Konstitusiyasına görə ölkə Birliyi çərçivəsində konstitusiya monarxiya elan olundu. 1970-ci il aprelin 23-də keçirilən Referendumla Qambiya respublika oldu. 1981-ci ilin iyulunda ölkədə bir üsyan oldu və seneqallı əsgər tərəfindən yatırıldı, qiyam zamanı 500-800 nəfər şəhid oldu və iqtisadiyyat böyük maddi ziyan dəydi.

SeneqambiyaRedaktə

1982-ci ilin fevralında Qambiya Seneqal ilə birlikdə Seneqambiya Konfederasiyası yaradır. Bu zaman ərazicə və əhali sayına görə kiçik olan Qambiya özünün hökumətinə, müstəqil maliyyə və xarici siyasətinə malik olur. Konfederasiya daxilində xarici siyasətin koordinasiya ediməsi, silahlı qüvvələrin, xüsusi xidmətin və nəqliyyat infrastrukturunun birləşdirilməsi nəzərdə tutulmuşdu. Sonradan Qambiya konfederasiyanın idarə edilməsində rolunun artırılmasını tələb etməyə başladı. Fikir ayrılıqlarına görə konfederasiya 1989-cu ildə fəaliyyətini dayandırdı. Sonrakı dövrdə hər iki dövlətin münasibətləri gərgin olaraq qalır.

TarixiRedaktə

 
Qambiya

Qambiyanın prezidenti Yəhya Camme 2015-ci ildə Qambiyanı İslam Respublikası elan etdi. Bununla da Qambiya İran, Pakistan, ƏfqanıstanMavritaniyadan sonra 5-ci İslam Respublikası oldu.

Həmçinin baxRedaktə