Rixard Vilhelm Vaqner (alm. Wilhelm Richard Wagner‎; 22 may 1813, Leypsiq13 fevral 1883, Venesiya) — Alman bəstəkarı, dirijor, teatr xadimi, publisist, musiqi nəzəriyyəçisi, esseisti.

Rixard Vaqner
alm. Richard Wagner
RichardWagner.jpg
Ümumi məlumatlar
Doğum adı Wilhelm Richard Wagner
Ləqəbi K. Freigedank[4], H. Valentino[4]
Doğum tarixi 22 may 1813(1813-05-22)[1][2][3][…]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 13 fevral 1883(1883-02-13)[1][2][3][…] (69 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi ürək tutması
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Musiqiçi məlumatları
Fəaliyyəti bəstəkar, librettoçu, dirijor, esseist, teatr rejissoru, avtobioqraf[d], şair, pianoçu[d], musiqi tənqidçisi[d], musiqiçi, müəllif, gündəlik yazıçısı[d]
Fəaliyyət illəri 1832-ci ildən
Janr opera, xor simfoniyası[d], klassik musiqi
Musiqi aləti piano
Təhsili
Üzvlüyü
  • İsveç Kral Musiqi Akademiyası[d]
Richard Wagner Signature.svg
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil edilib.

HəyatıRedaktə

1831-ci ildə Leypsiq universitetində oxumuş, eyni zamanda kompozisiya dərsi almışdır. 1833-cü ildə Vürtsburqda xormeyster, sonralar Maqdeburq (1834-36), Köniqsberq (1837) və Riqanın (1837-39) musiqi teatrlarında dirijor işləmişdir. Vaqnerin həyatı əsasən Almaniyada keçmişdir. Lakin 1849-cu ildə Leypsiqdəki üsyanda iştirak etdiyinə görə Vaqner ölkəni tərk etməli olur. Sonrakı 13 ili Avropanın müxtəlif ölkələrində — Fransada, İsveçrədə, Avstriyada yaşadıqdan sonra yenidən vətəninə qayıdır.[6]

ƏsərləriRedaktə

1830-cu illərdə "Pərilər" (1833-34, tamaşası 1888), "Sevgi qadağandır" (1836), "Riyensi" (1838-40, tamaşası 1842) operalarını yazmışdır. "Faust" üvertürası (1840) və "Uçan hollandiyalı" (1841, tamaşası 1843) operası Vaqnerin ilk yetkin əsərləridir. 1843-49 illərdə Vaqner Drezdendəki saray teatrında dirijor işləmiş, orta əsr əfsanələri əsasında "Tanheyzer" (1843-45, tamaşası 1845) və "Loenqrin" (1845-48, tamaşası 1850) operalarını yazmışdır. 1848 ildən Vaqner "Reyn qızılı" (1854), "Valkiriya" (1856), "Ziqfrid" (1871), "Tanrıların qürubu" (1874) operalarından ibarət "Nibelunq üzüyü" tetralogiyası üzərində işləmişdir.

Rixard Vagnerin əsərləri, ələlxüsus son dövr əsərləri özlərinin kontrapunkt teksturaları, zəngin xromatizmi, harmoniya və orkestr və leytmotivlərdən nəfisliklə istifadə etməsi ilə fərqlənir. Rixard Vagner musiqidə bir çox nailiyyətlərin, son dərəcə xromatik və sürətlə dəyişən tonal mərkəzlərdən istifadəsi ilə Avropa klassik musiqinin inkişafına böyük təsir göstərmişdir.

O, musiqi təfəkkürünü özünün Gesamtkunstüerk ("mütləq sənət işi") ideyası ilə zənginləşdirmişdir. Bu ideyanın qayəsini bütün növ poetik, vizual, musiqili və dramatik sənətlərin sintezi təşkil edirdi. Bu ideya onun Der Ring des Nibelungen (1876) adlı monumental dörd operadan ibarət silsiləsində öz əksini tapır. Vagner hətta əsərlərini özü təsəvvür etdiyi kimi səhnələşdirmək məqsədilə özünün opera evini da açmışdır.

FilmoqrafiyaRedaktə

  1. Əndəlüs köpəyi (film, 1929) / Un chien Andalou

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru: açıq məlumat platforması — 2011.
  2. 1 2 Internet Broadway Database — 2000.
  3. 1 2 Itaú Cultural Enciclopédia Itaú CulturalSão Paulo: Itaú Cultural, 1987. — ISBN 978-85-7979-060-7
  4. 1 2 Czech National Authority Database
  5. 1 2 Almaniya Milli Kitabxanası, Berlin Dövlət Kitabxanası, Bavariya Dövlət Kitabxanası və b. Record #118594117 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) — 2012—2016.
  6. Kayzen.az — Böyük musiqiçilər: Rixard Vaqner