Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1787-1792)

1787–1791-ci illər Osmanlı-Rusiya müharibəsiOsmanlı İmperiyasının AvstriyaRusiya imperiyası ilə apardığı müharibə.[1]

Rusiya-Osmanlı müharibəsi
Yeri
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Səbəb və zəmin

redaktə

Krımın Rusiyaya qatılması 1787-ci ildə Osmanlı ilə Rusiya arasında yeni müharibəyə səbəb oldu. Avstriya Reç Pospolitanın birinci bölüşdürülməsinə razı olduğu üçün Rusiyanın müttəfiqinə çevrilmişdi.

Osmanlı dövləti Prussiya, Hollandiyaİngiltərə tərəfindən müdafiə olunacağına, İsveçPolşanın da Rusiyaya müharibə edəcəyinə ümid bəsləyirdi, lakin bu ümid doğrulmadı. Fransa və başqa Avropa dövlətlərinin təhriki ilə 1787-ci ildə Osmanlı Rusiyaya yeddi tələbdən ibarət ultimatum göndərdi. Cavab almayan Osmanlı dövləti 1787-ci ilin avqustunda müharibə elan etdi.[2]

Müharibənin başlanması

redaktə

Osmanlıların Kinburn qalasına hücumu ilə başlayan müharibə Osmanlı üçün uğursuz oldu. Aleksandr Suvorovun ordusu nəinki qalanı müdafiə etdi, üstəlik Oçaqovo qalasını ələ keçirdi. 1789-cu ildə Avstriya da Osmanlıya müharibə elan etdi. Avstriya qoşunları Banat vuruşmasında darmadağın edilsə də, Fokşan və Rımnik döyüşlərində rusların köməyi ilə türkləri məğlub etdilər. Belqradı ələ keçirən Avstriya Osmanlı ilə sülh bağlayaraq müharibədən çıxdı. Müharibəni davam etdirən Rusiya isə Suvorovun komandanlığı altında 1790-cı ildə İsmayıl qalasını ələ keçirdi. Bü döyüşdə Kutuzov yaralandı və bir gözünü itirdi.

Yassı sülh müqaviləsi

redaktə

Avstriyanın müharibədən çıxdığını görən Rusiya İsveçin, sonra isə Qərb dövlətlərinin təzyiqi ilə 1791-ci ildə Yassıda Osmanlı ilə sülh bağladı.[3] Sülhün şərtlərinə görə:

  1. Cənubi Buq ilə Dnestr arasındakı torpaqlar Rusiyanın əlinə keçdi.
  2. Dnestr çayı Rusiya ilə Osmanlı arasında sərhəd oldu.
  3. Dnestrin mənsəbindən Krımadək bütün Qara dəniz sahilləri Rusiyaya verildi.
  4. Osmanlı Krım haqqında iddialarından əl çəkdi və onun Rusiyaya mənsub olduğunu təsdiq etdi.

Müharibənin nəticəsi olaraq Rusiya Qara dənizdə qəti olaraq möhkəmləndi. Osmanlıların həm Balkanlarda, həm də Qafqazda mövqeyi zəiflədi.[4]

Ədəbiyyat

redaktə

İstinadlar

redaktə
  1. "Osmanlı-Rus Savaşı 1787-1792 - Devlet-i Aliyye-i" (türk). İstifadə tarixi: 2025-02-25.
  2. "ORTAQ KEÇMİŞDƏN ORTAQ GƏLƏCƏYƏ". ikisahil.az (az.). İstifadə tarixi: 2025-02-25.
  3. azvision.az https://azvision.az/news/76303/news.html (#bare_url_missing_title). İstifadə tarixi: 2025-02-25.
  4. "Подписан Ясский мир между Россией и Турцией". Президентская библиотека имени Б.Н. Ельцина (rus). İstifadə tarixi: 2025-02-25.

Xarici keçidlər

redaktə