Türkmənistan Kommunist Partiyası

Türkmənistan Kommunist Partiyası (türkm. Türkmenistanyñ Kommunistik Partiýasy) — Türkmənistanda siyasi partiya. Rəsmi qeydiyyatdan keçməyib.

Türkmənistan Kommunist Partiyası

türkm. Türkmenistanyñ Kommunistik Partiýasy
Loqonun şəkli
Baş katib Saparmurat Niyazov
Quruluş tarixi 1924
Dağılma tarixi 1991
İdeologiya Kommunizm
Marksizm-Leninizm
İdeoloji spektr İfrat solçuluq
Bayrağı Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic (1973–1991).svg

1992-ci ildən bəri Kommunist Partiyasının bərpası üzrə Təşkilat Komitəsi fəaliyyət göstərir. Birləşmiş Partiya Serdar Rəhimovun (Türkmənistanın Pakistandakı keçmiş səfiri) rəhbərliyi altında kommunist qruplar əsasında yaradıldı [1].

Hüquqi vəziyyətiRedaktə

16 dekabr 1991-ci ildə Türkmənistan Kommunist Partiyasının qurultayı, 450 səslə mütləq səs çoxluğu ilə TKP-nin ləğv edilməsinin və başqa bir siyasi təşkilat - Türkmənistan Demokratik Partiyası əsasında qurulmasının lehinə danışdı[2].

Yenidən yarandığı andan qanunsuz bir vəziyyətdə çalışır. Bununla birlikdə, TKP, ölkədə rəsmi qeydiyyatdan keçməyə cəhd göstərən yeganə (prezident yanlısı Demokratik Partiya və Türkmənistan Sənayeçi və Sahibkarlar Partiyası) partiyasıdır. 1994-cü ildə Türkmənistan kommunistləri Türkmənistan Kommunist Partiyasının qeydiyyatı üçün Türkmənistan Ədliyyə Nazirliyinə müraciət etdilər. 1996-cı ilin oktyabr ayının əvvəlində qeydiyyatdan imtina etdiklərini şifahi şəkildə qəbul etdilər. Yenidən qurulduqdan sonra TKP Təşkilat Komitəsi 1997-ci ilin sentyabrında Türkmənistan Ədliyyə Nazirliyinə və Türkmənistan Prezidenti yanında Dövlət Demokratiya və İnsan Haqları İnstitutuna qeydiyyatla bağlı təşkilat komitəsinin üzvlərinə məsləhət verilməsi xahişi ilə bir məktub göndərdi. partiyanın. Məktuba cavab heç vaxt alınmadı[2].

1997-ci ildə TKP, Türkmənistanın Rus İcması, Türkmənistan Sosial Demokrat Partiyası və digər qruplarla birlikdə müxalif ODOT dərnəyinin bir hissəsi oldu [3].

1998-ci ildə partiyanın təsis qurultayı keçirildi.

2002-ci ildə bir sıra müxalifət etirazlarından sonra Türkmənistan hakimiyyəti Rəhimovu 2002-ci ilin noyabrında Saparmurat Niyazova qarşı sui-qəsdin hazırlanmasında iştirak etməkdə günahlandırdı və 2002-ci ilin dekabrında onu 25 il həbs cəzasına məhkum etdi. Rəhimovun gələcək taleyi barədə etibarlı bir məlumat yoxdur[4].

Siyasi mövqeyiRedaktə

TKP, Türkmənistanda parlamentli bir respublikanın bərpası (1925, 1926, 1938 və 1978-ci illər Konstitusiyaları modelinə uyğun olaraq) və Türkmənistan Ali Sovetinə seçkilərin keçirilməsi, ölkədə tam orta təhsilin bərpasıdır. 10-11 siniflərin həcmi, yüksək keyfiyyətli pulsuz səhiyyə sistemi, MDB ölkələri ilə sərhədləri keçmək üçün vizasız rejim, bütün siyasi məhbusların həbsdən azad edilməsi, yeni hökumət dövründə adlandırılan yaşayış məntəqələrinin geri qaytarılması və həftənin günlərinin və aylarının adları[5].

İstinadlarRedaktə

  1. "Свободу лидеру коммунистов Туркменистана Сердару Рахимову!". 2011-11-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-19.
  2. 1 2 День за днём. 18 декабря 1991 года Arxivləşdirilib 2016-10-11 at the Wayback Machine // Ельцин Центр
  3. "Ограничения деятельности общественных организаций". 2017-01-26 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-19.
  4. "Туркменистан на старте президентской гонки". 2013-10-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-07-19.
  5. Коммунистическая партия Туркменистана призывает провести 9 мая митинги с требованием отставки президента Ниязова[ölü keçid]