Tətil (it. isp. basta! «yetər! bəsdir!»)  — işəgötürəndən və ya hökumətdən hər hansı tələblərin yerinə yetirilməsini tələb etmək üçün təşkilatda və ya müəssisədə kollektiv şəkildə işin dayandırılması; əmək mübahisələrinin həlli yollarından biridir.

Tətil. Ramon Kasas, 1899-1900.
Tikiş fabrikinin işçiləri tətil edir, Nyu-York, ABŞ, 1913-cü il.

Məqsədlərə görəRedaktə

  • Hücum tətili tətilçilərin yaşayış və iş şəraitinin yaxşılığa doğru dəyişməsini tələb etdikləri tətildir.
  • Müdafiə tətili - tətilçilərin daha pis yaşayış və iş şəraitinin dəyişdirilməsinə müqavimət göstərdiyi tətil.
  • Siyasi tətil - işçilərin siyasi xarakterli tələblər irəli sürdüyü tətil (hökumət dəyişikliyi, qanunvericilikdə dəyişikliklər və s.). O, öz təbiətinə görə adətən milli ölçülərə çatır və cəmiyyətin və tarixin siyasi həyatında dönüş nöqtələrində mühüm amilə çevrilir (məsələn, 1905-ci il Ümumrusiya Oktyabr siyasi tətili).

TarixiRedaktə

Yazıçı Amennaxt tərəfindən papirusda qeydə alınan tarixdə məlum olan ilk zərbə Qədim Misirdə, Firon III Ramsesin hakimiyyəti dövründə baş verib. 1159-cu ildə Deyr əl-Mədinənin (Misir. Set Maat, "həqiqət yeri") türbə inşaatçıları və rəssamları (hörmətli peşələrdən biri) eramızdan əvvəl. əməyinin müqabilində layiqli maaş almayıblar. Sonra növbəti taxıl paylanmayandan sonra 18 gün gözlədikdən sonra “Acdan ölürük!” deyə qışqıraraq işlərini tərk edərək şəhərə doğru hərəkət etdilər[1]. Rəsmilər bunun sonunun olacağına ümid edərək etirazçılara çörək paylanmasını əmr ediblər. Ancaq ertəsi gün işçilər borc tələb edərək Ramseumun cənub hissəsindəki Thebesin əsas anbarına getdilər. Məbəd rəsmiləri etirazçılara işə qayıtmağı əmr edən qəyyum Montumesə zəng vurdu, lakin rədd edildi. Nəhayət, danışıqlardan sonra tətilçilər vaxtı keçmiş ödənişlərini aldılar, lakin kəndlərinə qayıdan kimi növbəti ödənişi almayacaqlarını öyrəndilər. Fəhlələr yenidən tətilə başlayıblar və Padşahlar Vadisinə gedən yolları bağlayıblar ki, insanlar öz əcdadlarının məzarları üzərində dini ayinlər icra edə bilməsinlər. Qoşunlarla gələn məmurlar, ordunun güc tətbiq edəcəyi təqdirdə kral məzarlarını dağıtmağa hazır olan fəhlələrin hədəsini eşitdilər. Nəticədə[2], növbəti bir neçə ildə məmurlar problemi həll etmədilər və tətillər təkcə aclıqdan deyil, həm də “fironun yerində pis şeylər yaradıldığına” görə yenidən başladı.

İstinadlarRedaktə

  1. Joshua J. Mark. "The First Labor Strike in History". Ancient History Encyclopedia. 2017-07-04. 2018-11-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-11-08.
  2. "К деревенской бедноте". 2014-01-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2022-01-25.

ƏdəbiyyatRedaktə

Xarici keçidlərRedaktə