Tacikistan Milli Universiteti

Tacikistan Milli Universiteti (qısaca TMU; tac. Донишгоҳи миллии Тоҷикистон)  — Tacikistanın ilk və ən böyük universitetlərindən biri, ölkənin mədəniyyət, təhsil və elmin inkişafı mərkəzlərindən biridir. 1947-ci ildə qurulmuş, Tacikistan Respublikasının paytaxtı — Düşənbədə yerləşir.

Tacikistan Milli Universiteti
ДМТ
Tajik National University (Main Building).jpg
38°35′22″ şm. e. 68°46′23″ ş. u.
Əsası qoyulub 21 mart 1947
Ölkə
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Rektor — İqtisad elmləri doktoru, professor Xuşvaxtzoda Kobiljon Xuşvaxt tac. Қобилҷон Хушвахтзода (с 27.01.2020)[1]

TarixiRedaktə

Tacikistan Dövlət Universiteti SSRİ Nazirlər Sovetinin 21 mart 1947-ci il tarixli 643 saylı Fərmanı ilə quruldu. Əvvəlcə dörd fakültə var idi — geoloji və torpaq, bioloji, tarixi və filoloji və (1949-cu ildən) fizika-riyaziyyat. TMU -da dərslər 1 sentyabr 1948-ci ildə Şevçenko adına Düşənbə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun binasında başladı. İlk tədris ilində 240 tələbə üç fakültəyə yazıldı, 2 müəllim və 8 dosent olmaqla 17 müəllim və 19 part-time işçi çalışdı, yalnız bir müəllimin doktorluq dərəcəsi, dörd müəllimin isə elmlər namizədi vardı.

Tacikistan Dövlət Universitetinin yaranmasının başlanğıcında 1948-1954-cü illərdə universitetin ilk rektoru, gələcək akademik Zarif Şaripoviç Rəcəbov, və 1956-1971-ci illərdə universitetin rektoru, akademik Soli Aşurxodjayeviç Radcabov[2][3].

1952 -ci ildən Elmi Qeydlər nəşr olunur.

1955-1962-ci illərdə Fəlsəfə şöbəsinin müdiri. bir professor, akademik Alautdin Mahmudoviç Boqoutdinov var idi.

1957 -ci ildə Tacik Universitetinə V. İ. Leninin adı verildi.

Tacikistan Respublikasında ali təhsilin səmərəliliyinin artırılması və ali təhsilin strukturunun düzəldilməsi məqsədi ilə Tacikistan Respublikası Prezidentinin 15 fevral 1997-ci il tarixli 669 nömrəli Fərmanı - Tacikistan Dövlət Universitetinə muxtar, öz statusu verildi -ali təhsil müəssisəsinə rəhbərlik edir və Tacik Dövlət Milli Universiteti kimi tanınır.

2008-ci ildən — Tacikistan Milli Universiteti (TMU).

Nəşriyyat MərkəziRedaktə

"Tacikistan Milli Universitetinin Bülleteni" 4 seriyada çap olunur[4].

Müəllim heyətiRedaktə

Bu gün TMU-nun müəllim heyəti daxil olmaqla 1248 nəfərdir:

  • Tatarıstan Respublikası Elmlər Akademiyasının akademikləri - 6 nəfər;
  • Tatarıstan Respublikası Elmlər Akademiyasının müxbir üzvləri - 8 nəfər;
  • elmlər doktorları, professorlar - 158 nəfər;
  • elmlər namizədləri, dosentlər - 521 nəfər;
  • baş müəllimlər - 121 nəfər;
  • köməkçilər - 434 nəfər

Yüksək ixtisaslı mütəxəssislərin hazırlanmasında böyük uğurlara görə bir sıra universitet müəllimləri hökumət mükafatlarına layiq görülmüşlər. Professor M.N.Boltaev, Ş.Hüseynzadə, A.M.Boqoutdinov, S. A. Rəcəbov, dosent Vaxobova R. U. Abuəli ibn Sino adına Dövlət Mükafatına layiq görülmüşlər. Bir çox müəllim "Xalq Təhsili Mükəmməlliyi" nişanına layiq görülmüşdür [5].

Universitet bugünRedaktə

Universitetdə fəaliyyət göstərir:

18 fakültə,107 ixtisaslaşdırılmış şöbə, Universitet daxilində 7 şöbə, Tədqiqat İnstitutu, Təbii və riyazi önəmli lisey, Elmi və elektron kitabxana, 112 tədqiqat və təhsil laboratoriyası, 10 İnternet mərkəzi, 52 kompüter laboratoriyası, 39 dil laboratoriyası, Biotexnologiya Mərkəzi, Texnoloji park, "Konfutsi" Mədəniyyət Mərkəzi Hazırlıq şöbəsi, 4 idman zalı, 3 eksperimental baza, Dispanser,Tibb Mərkəzi[2][6]

Dissertasiya ŞuralarıRedaktə

TMU-da Rusiya Federasiyası Ali Attestasiya Komissiyası ilə birlikdə ən yüksək ixtisaslı elmi və elmi-pedaqoji kadrların hazırlanması üçün 8 dissertasiya şurası fəaliyyət göstərir. 2015 -ci ildə TMU nəzdindəki dissertasiya şuralarında elmi dərəcələr üçün 148 dissertasiya müdafiə edildi, o cümlədən 131 namizədlik dissertasiyası və 17 doktorluq dissertasiyası.

İstinadlarRedaktə

  1. "Ректор: Ректор Таджикского национального университета, доктор экономических наук, профессор Хушвахтзода Кобилджон Хушвахт". Таджикский национальный университет. 2020. İstifadə tarixi: 2020-03-06. Хушвахтзода К. Х.
  2. 1 2 "История Таджикского национального университета". Таджикский национальный университет. İstifadə tarixi: 2020-02-29.
  3. "Богоутдинов Алаутдин Махмудович (1911–1970)". Академия наук Республики Таджикистан. İstifadə tarixi: 2020-03-01.
  4. "Издательский центр". Таджикский национальный университет. İstifadə tarixi: 2020-02-29.
  5. "Поступающим". Таджикский национальный университет. İstifadə tarixi: 2020-02-29.
  6. Биография С. А. Раджабова (Правоведение). 1963. 161–162. Юридическая Россия Федеральный правовой портал (v.3.2)