Tovma Artsruni

Tovma Artsruni (erm. Թովմա Արծրունի), Foma Artsruni[1][2] (dəqiq təvəllüd və ölüm tarixi bilinmir ) — IX—X əsr erməni tarixçisi.

Tovma Artsruni
Թովմա Արծրունի
Tovma Artsruni, History of the House of Artsrunik (Թովմա Արծրունի, Պատմություն Արծրունյաց տան).djvu
Doğum tarixi bilinmir
Vəfat tarixi X əsr
Elm sahəsi tarix
Tanınır «Artsruni xanədanının tarixi»
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Həyatı və yaradıcılığıRedaktə

 
1852-ci il nəşrinin üz qabığı

Tarixçinin tərcümeyi-halı məlum deyil[3]. Yalnız məlumdur ki, görkəmli feodal sülaləsi olan Artsrunilər nəslindən olub. IX əsrin ikinci yarısında – X əsrin birinci onilliklərində yaşayıb-yaratmışdır[3]. Zamanəmizə qədər gəlib çıxmış «Artsruni xanədanının tarixi» əsərini 880-cı ildə yazmağa başlamış və 910-cu ilə qədər davam etdirmişdir[3].

Tədqiqatçıların fikrincə, «Artsruni xanədanının tarixi» əslində iki ayrı-ayrı müəllifin qələminin məhsuludur[4]. Ehtimal olunur ki, kitabın ilk hissəsi 261-ci səhifəyə qədər Tovma tərəfindən yazılmışdır, yerdə qalan (262-ci səhifədən 305-ci səhifəyə qədər) hissəni isə hansısa anonim müəllif əlavə etmişdir[4], hansı ki hadisələrin xronologiyasını 940-cı ilə qədər aparıb çıxarmışdır[5][6].

İstinadlarRedaktə

  1. Пиотровский Б. Б. Ванское царство (Урарту). М. 129.
  2. Манандян Я. А. Маршруты персидских походов императора Ираклия. Византийский временник. 3. М. 1950.
  3. 1 2 3 Нерсисян В. Товма Арцруни // Видные деятели армянской культуры (V—XVIII века). Ереван. 1982.
  4. 1 2 Нерсисян В. Товма Арцруни // Видные деятели армянской культуры (V—XVIII века). Ереван. 1982.
  5. Armenian literature — Mənbə:Encyclopædia Britannica
  6. Гоян Г. 2000 лет армянского театра. 2. Театр средневековой Армении. М.: Искусство. 1952. 190.

ƏdəbiyyatRedaktə

  • Thomas Artsruni. History of the House of Artsrunik. Trans. and edited by Robert W. Thomson. Detroit: Wayne State University Press, 1985.
  • «Historie des Ardzrouni, par Vartbied Thoma Ardzrouni», trad. par M. Brosset, SPb., 1874.

Xarici keçidlərRedaktə