Viktor Şagjapoviç Kök-ool

Viktor Şagjapoviç Kök-ool (tuvaca: Көк-оол, Виктор Шогжапович, d. 1 mart 190620 fevral 1980) – tuvalılar arasında məşhur olan dramaturq, rejissor, Tuva ədəbiyyatının öndə gedən yazıçılarından biri.[1] Rusiya Sovet Sosialist Federasiyasının məşhur sənətkalarından biri olmuşdur.

Viktor Kök-ool
Көк-оол, Виктор Шогжапович
Doğum tarixi
Vəfat tarixi (73 yaşında)
Vəfat yeri
Milliyyəti Tuva türkü
Təhsili
  • Şərq Zəhmətkeşlərinin Kommunist Universiteti[d]
Fəaliyyəti Yazıçı, dramaturq, rejissor
Əsərlərinin dili Tıva dili
Mükafatları Znakpocheta2.jpg

HəyatıRedaktə

Viktor Kök-ool 1 mart 1906-cı ildə Övür bölgəsinin Torqalıq adlı məntəqəsində anadan olmuşdur.[2] Yazını özü öyrənmiş, daha sonra Moskvada Şərq Millətləri Kommunistlik Universitetində, A. Lunaçarski Dövlət Teatr Sənət İnistitutunu bitirmişdir. 1925-ci ildən sonra Milli Təhsil və Mədəniyyət, 1938-ci ildən sonra Tuva Sənət Teatr Studiosunun rəhbərliyini etmiş, müdir, rejissor və sənətçi olaraq işləmişdir.[3]

Ədəbi fəaliyyətə 1934-cü ildə başlamışdır.[4] “Çurttu utpaalınar”, “Çalış-Haya” adlı ilk pyesləri 1935-ci ildə səhnəyə qoyulmuşdur. 1936-cı ildə “Haylraan bot”, “Manı-Kara” adı pyeslərini yazmışdır. “Sambajık” teatr əsərini 1942-1943-cü illərdə yazmışdır. Bir çox mahnının bəstələrini etmişdir. “Sambajık” adlı pyeslər antologiyası 1966-cı ildə, “Ədəbiyyat Antologiyası” 1976-cı ildə, “Baylak çurtum” adlı mahnı antologiyası isə 1988-cı ildə nəşr edilmişdir.[5]

1942-ci ildən bəri Tuvanın, 1945-ci ildən isə SSRİ-nin Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. Rusiya Teatr İşçiləri cəmiyyətinin üzvüdür. Sovet dövründə müxtəlif orden və medallarla mükafatlandırılmışdır.

KitablarıRedaktə

  1. Edebiyat Antolojisi (Çоgааldаr çıındızı) (Kızıl şehri, 1976);
  2. «Çаlım-Hаya» (Kızıl, 1935);
  3. Yurdu Unutmayınız («Çurttu utpааlıñаr») (Kızıl, 1935),
  4. «Sаmbаjık» (Kızıl, 1966; 2004 yılında Еduard Mijit'in hazırladığı «Kаrа-Dаgnıñ kаzırgı-bilе» adındaki tek kitapta tekrar çıkmıştır),
  5. Zengin Yurdum («Bаylаk çurtum») (Kızıl, 1988)

Həmçinin baxRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. "Viktor Şagjapoviç Kök-ool". pisateli-tuvy.ru. 29 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
  2. Тува литературная. Вып.2 : биобиблиогр. справочник / НБ им. А. С. Пушкина Респ. Тыва; авт.-сост.: М.А. Хадаханэ, Л. М. Чадамба, Е. М. Ак-кыс, Г.М. Комбу — Кызыл, 2008. səh — 73
  3. "Viktor Şagjapoviç Kök-oolun rejissorluq fəaliyyəti". theatre-tuva.ru/. 29 iyun 2020 tarixində arxivləşdirilib.
  4. Комбу С. С. Кок-оол Виктор Шогжапович / С. С. Комбу // Тувинская литература : словарь / С. С. Комбу; под ред.: Д. А. Монгуша, М. Л. Трифоновой. — Новосибирск: 2012. səh — 98.
  5. Кок-оол Виктор Шогжапович : о нем // Тыванын чогаалчылары=Писатели Тувы. - Кызыл, 2001. səh -5.