Əsas menyunu aç

Xəlilov Zeynal Rza oğlu (23.3.1914, Yelizavetpol, İndiki Gəncə – 11.8.1973, Bakı) — Azərbaycan şairi, dramaturq. Azərbaycan əməkdar incəsənət xadimi (1964).

Zeynal Xəlil
Zeynal Rza oğlu Xəlilov
Zeynal Xəlil.jpg
Təxəllüsü Zeynal Xəlil
Doğum tarixi 23 mart 1914 (1914-03-23) (105 yaş)
Doğum yeri Yelizavetpol quberniyası, Rusiya İmperiyası Rusiya İmperiyası, Azərbaycan
Vəfat tarixi 11 avqust 1973 (59 yaşında)
Vəfat yeri Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Vətəndaşlığı Azərbaycan SSR
Təhsili
Fəaliyyəti Yazıçı
Fəaliyyət illəri 19321973
Əsərlərinin dili azərbaycanca
Mükafatları "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı
"Şərəf Nişanı" ordeni

HəyatıRedaktə

On yeddi yaşında ikən poeziya aləminə gələn Zeynal Xəlil, az bir müddət ərzində özünü tanıtmağa, XX əsrin 30-cu illərində sürətlə irəli çıxan S.Vurğun, M.Müşfiq, R.Rza, S.Rüstəm, M.Rahim, O.Sarıvəlli kimi qüdrətli söz ustaları arasında görünməyə başlayır.[1] "İstək" adlı ilk şe‘rlər kitabı 1936-ci ildə nəşr olunmuşdur. Böyük Vətən müharibəsi illərində döyüşçülərin qəhrəmanlığını tərənnüm edən əsərlər: "Yəhərləyin atları", "416", "Döyüşçünün vəsiyyəti" və s. şe‘rlər; Zoya Kosmodemyanskayaya həsr olunmuş "Tatyana" poeması , (1942) yazmışdır.

"Düşüncələr" (1943), "E‘tibar" (1947), "Arzular" (1949), "İki dünya" (1952), "Bənövşə" (1956), "Şe‘rlər" (1963), "Sevdiyim rəng" (1970), "Günəş, dəniz və insan" (1973) və s. şe‘r kitablarının, "Ulduzlar" (1961) mənzum romanın müəllifidir. "İntiqam" (1941), "Qatır Məmməd" (1945), "Gənc ustalar" (1954), "Ata yolu" (1966) pyesləri var. "Qatır Məmməd"in motivləri əsasında eyniadlı film çəkilmişdir.

Əsərləri bir sıra xarici dillərə tərcümə olunmuşdur. P. Antokolski , R. Həmzətov, D. Quramişvili, Ş. Petöfi, Qafur Qulam və b.-dan tərcümələr etmişdir.

"Şərəf nişanı" ordeni və medallarla təltif olunmuşdur.

YaradıcılığıRedaktə

 
Zeynal Xəlilin yaşadığı bina (Azərbaycan pr. 41)

XX əsr Azərbaycan poeziyasının 70-ci illərə qədər davam edən ədəbi-bədii mərhələləri ilə bilavasitə bağlı olan, sürətlə inkişaf edən milli şeirimizin bir sıra forma və məzmun xüsusiyyətlərini özünün bədii sənət nümunələrində əks etdirən Z.Xəlilin ədəbi irsində xalq ədəbiyyatına, klassik irsə, ümumən ədəbi-bədii ənənələrə qayğı,diqqət,sədaqətlə yanaşı müasir həyatın aktual və qabarıq hadisələrinə, "tarix-insan-tale", milli ruh, milli zövq məsələlərinə təbii, orijinal bir münasibət olmuşdur. Buna görə də Z.Xəlilin ədəbi-bədii yaradıcılığı Azərbaycan milli poeziyasının qırx illik (30-70) inkişaf mərhələlərini öyrınmık, tədqiq etmək baxımından nümunəvi poetik mənbələrdən sayılır.[2]

XX əsr Azərbaycan şeirində süjetli lirikanın gözəl nümunələrini yaradanlardan biri də Z.Xəlil olmuşdur. Hadisə, ıhvalat və vəziyyətlərin təbii, maraqlı obrazlarla verilməsi, fikrin, mətləbin bədii lövhələrlə çatdırılması Z.Xəlil şeirinə həzn bir romantika,təbii obrazlılıq,estetik,müasir ruh gətirmişdir.[3]

ƏsərləriRedaktə

  • 1.Əsərləri, 2 cilddə, B., 1965;
  • 2.Əsrim, taleyim mənim, B., 1978;
  • 3.Стихи о горной тропинке, M., 1973.

Xarici keçidlərRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı, Bakı-2007, s.341
  2. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı I cild, Bakı-2007, s.342
  3. Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı,I cild, Bakı-2007,s.343