İstisu kurortuKəlbəcər rayonunun İstisu qəsəbəsində yerləşən müalicə-istirahət mərkəzi.

İstisu sanatoriyası Kəlbəcərin ermənilər tərəfindən işğal edilməsindən sonra

Kurortun yaranması 1925-ci ildən Azərbaycan hökumətinin diqqət mərkəzində olmuşdur. 1926-cı ildə Respublika Ali İqtisad Soveti İstisudakı su mənbələrində istirahət-müalicə tikintiləri aparılması barədə qərar qəbul etmişdir. Sonralar bu məsələ Azərbaycan KP MK-nin birinci katibi M.C.Bağırovun şəxsi diqqət mərkəzində olmuşdur. 1928-ci ildə isə İstisu sanatoryasının tikilməsi, yollar çəkilməsi sovetlərin qurultayında qaldırılmış, M.C.Bağırov öz məruzəsində İstisuya xeyli yer ayırmışdır. 30-cu illərin sonlarında M.C.Bağırov özü İstisuda olmuş, tikinti işləri ilə maraqlanmışdır.[1]

1970-ci ildə SSRİ hökumətinin qərarı ilə İstisu kurortu ümumittifaq əhəmiyyətli kurortlar siyahısına daxil edilmişdir.[2]



İstisu kurortunun yaranma tarixiRedaktə

Bu ərazilərdə çıxan İstisu mineral bulaqları haqqında məlumatlar XII əsrə təsadüf edir. Ancaq geoloji tədqiqatlar göstərir ki, İstisuda olan termal bulaqlar haqqında məlumatlar on min illər bundan əvvəl bəlli idi.

 
Aşağı istisu, Mineral sudoldurma zavodu erməni işğalından sonra

İstisu kurort tikintisinə 1925-ci ildən sonra başlanmışdır. Azərbaycan Nazirlər Sovetinin 07.09.1950-ci il qərarı ilə 1925-ci ildə Yuxarı İstisuda vanna otaqları, kurort xəstəxanası və mehmanxana tikilmişdir.

Aşağı İstisudan 1–2 km Kəlbəcərə tərəf ərazidə Tərtər çayının qırağında İstisu fontan şəklində yerin üstünə çıxaraq çaya tökülür. Həmin yer «Fontan» adlanır. Burada çıxan mineral suyun tərkibi o biri bulaqların suyunun tərkibindən çox yüksəkdir. Bu fontanın ətrafında əhali gölməçələr düzəldib vanna qəbul edirdilər. Fontandan 1–2 km İstisuya tərəf «Mineral sudoldurma» zavodu ilə üzbəüz Tərtərin sol sahilində bir hovuz var idi. Bu hovuzu Məmmədqulu adlı bir şəxs düzəltmişdir.

Əslən Şuşalı olan Məmmədqulu çox yaxşı bir sənətkar kimi 1928-1930-cu illərdə Kəlbəcərin Xöləzək kəndindən Hacı Cəfərqulu öz oğlu Məhəmməd ilə Basarkeçərə at nallatmağa gedirlər. Məhəmməd Məmmədqulunun qızı Tavatı orada görüb onunla evlənir. Məmmədqulu 1931-ci ildə Kəlbəcərin Xöləzək kəndinə köçüb, orada özünə daşdan ev tikib yaşayır. Məmmədqulu Zar kəndindən Xöləzəyə evə qayıdarkən Tərtərin üstündən Xöləzəyə gedən el yolunda əyilib bulaqdan su içir. O, hiss edir ki, bu su o biri bulaqların suyundan soyuqdur. Həmin yerdə uzunluğu 2 m, eni 1,5 m olan daşdan əl ilə yonulmuş bir hovuz düzəldir. Tam qaynar olan istisu bir az ilıq olan istisu ilə qarışdırılaraq müalicə vannası kimi istifadə edilirdi.

Dünyanın bir çox ölkələrindən İstisuya hər il minlərlə turist və müalicə almaq üçün gələnlər var idi. Yay aylarında Azərbaycanın əksər rayonlarından on minlərlə ailə dincəlmək üçün İstisu ətrafında yerləşən Taxta düzünə yaylağa çıxırdılar. Əhalinin sayının çox olması ilə əlaqədar olaraq, İstisu kurortunda vanna otaqları çatışmırdı. Ona görə də İstisu kurortundan yuxarı, Bağırsağa tərəf ərazidə istisuyun fontan vurduğu yerdə gölməçə şəklində vannalar düzəltmişdilər. Bu gölməçələrdə hər gün minlərlə adam vanna qəbul edirdi.

1987-ci ildən sonra Aşağı İstisu və «Fontan» ərazilərində rayon rəhbərliyinin razılığı ilə vanna otaqları tikilib istifadəyə verilmişdir. Bu, adamların İstisudan səmərəli surətdə istifadə edilməsini yaxşılaşdırdı. Xalqın rifahını yaxşılaşdırmaq üçün kurort sahəsi sürətlə inkişaf etdirilirdi. Ancaq 1993-cü il Kəlbəcərin işğal belə xeyirxah işlərə son qoydu.[3]


İstinadlarRedaktə

  1. İstisu
  2. Azərbaycan kurortları
  3. Sitat səhvi: Yanlış <ref> teqi; ReferenceA adlı istinad üçün mətn göstərilməyib