Əlvənd mirzə

(Əlvənd Mirzə səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)

Əlvənd Mirzə (1505, Mardin, Mardin vilayəti) — Ağqoyunlu hökmdarı.

Əbül Müzəffər Əlvənd Mirzə
Coin of Sultan Alvand (Aq Qoyunlu).jpg
Əlvənd Mirzənin dövrünə aid sikkə
bayraqAğqoyunlu dövlətinin VII Sultanı
(Azərbaycanda)
bayraq
1498 — 1501
Sələfi Sultan Məhəmməd Ağqoyunlu
Xələfi ləğv olunub
bayraqŞiraz valisi
14 mart 1478 — 1498
Regent Bəkir bəy Mosullu
Sələfi Zeynalabidin bəy Bayandur
Şəxsi məlumatlar
Vəfat tarixi [1]
Vəfat yeri Mardin
Sülalə Ağqoyunlular
Atası Yusif bəy Bayandur

HəyatıRedaktə

Uzun Həsənin nəvəsi Yusif bəy Bayandurun ikinci oğludur. 1478-ci ildə Sultan Xəlil tərəfindən Şiraz valisi təyin olunmuşdur.[2] Gödək Əhmədin ölümündən sonra Azərbaycanda hakimiyyətə gəlmişdir. 1500-1501-ci illərdə iki yerə bölünmüş Ağqoyunlu dövlətinin bir hissəsinin hökmdarı olmuşdur.

HakimiyyətiRedaktə

Qazi bəy Bayandur və Kazım bəy Pörnak tərəfindən dəstəklənirdi. İlk işi qardaşı Məhəmmədi Yəzddən qovmaq oldu. Məhəmməd Mirzə İsfahana qaçdı. Növbəti döyüşdə Əlvənd bəy məğlub olub Təbrizə çəkildi. Bu hadisədən sonra Sultan Murad Eybə Sultanın qardaşları tərəfindən Şirvandan çağrıldı. O da, Şirazdan İsfahana gəlib 1499-cu ildə Məhəmmədi tutdu və Təbrizə sürgün etdi. Əlvənd Mirzə və Murad Əbhərdə sülh bağladı və bunun nəticəsində DiyarbəkirAzərbaycan Əlvənd Mirzəyə, İraqi-Ərəb, İraqi-Əcəm və Fars da Sultan Murada çatdı.

Səfəvilərlə mübarizəRedaktə

Əlvənd Mirzə Şah İsmayılın Şirvanşahları məğlub etməsi xəbərini alan kimi böyük bir ordu ilə Təbrizdən Naxçıvana gəldi. O, qızılbaşların Kür çayını keçməsini əngəlləmək üçün hərbi rəisi Məhəmməd Qaracanı GəncəQarabağa yolladı. Qızılbaşlar Kür çayını keçib Əlvəndin göndərdiyi ordunu məhv etdilər. Əlvənd Şah İsmayıla Şirvana qayıtmaq tələbi ilə məktub göndərsə də, rədd cavabı aldəqdan sonra, döyüşmək üçün nəzərdə tutduğu Şərur düzünə yollandı.[3] Lakin 1501-ci ildə Şərur döyüşündə Əlvənd Mirzə məğlubiyyətə uğradı.[4] 1501-ci ildə İsmayıl Təbrizə daxil olub özünü şah elan edir.[5][6] Bununla da paytaxtı Təbriz olan Səfəvilər dövlətinin əsası qoyuldu. Əlvənd Mirzə Ərzincana qaçmaqla xilas ola bildi.

Həmçinin baxRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. F. Sümer, “Akkoyunlular”, s. 273.
  2. İlhan Erdem - OTLUKBELİ SONRASI AK-KOYUNLULAR (1473-1478)
  3. Həbib əs-Siyər, c. 4, səh. 499-500
  4. Həsən bəy Rumlu, "Əhsən ət-Təvarix", səh. 234
  5. Minorsky V. La Perse au XV-e siècle entre La Turque et Venise, Paris, 1933, səh. 60-61
  6. Эфендиев О. А. Образование азербайджанского государства Сефевидов в начале XVI века. Баку, 1961, səh. 90-91

Xarici keçidlərRedaktə

Əlvənd mirzə
Doğum: (ehtimal ki)1464 Vəfat: 1505
Hakimiyyət titulları
Sələfləri 
Gödək Əhməd
 
Ağqoyunlular dövləti(آق‌قویونلو‎) sultanı
(Yəzddə)

1498-1501
Xələfləri 
(Səfəvilər imperiyası quruldu)
Şah İsmayıl Xətai
Azərbaycan hökmdarı
Sələfləri 
Məhəmməd mirzə
 
Azərbaycan Türkü - Ağqoyunlular sülaləsi

1498-1501
Xələfləri 
Şah İsmayıl Xətai