Aşağı Seyidəhmədli

Aşağı SeyidəhmədliAzərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.

Aşağı Seyidəhmədli
39°34′23″ şm. e. 47°18′22″ ş. u.
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Rayon Füzuli rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı
Rəqəmsal identifikatorlar
Poçt indeksi AZ1912[1]
Xəritəni göstər/gizlə
Aşağı Seyidəhmədli xəritədə
Aşağı Seyidəhmədli
Aşağı Seyidəhmədli

Hal-hazırda Azərbaycan ordusunun nəzarəti altındadır. Təxminən 200-250 evdən ibarət idi. Kəndin ərazisi yaxınlığında cəbhə xətti keçir. Erməni qoşunları vaxtilə bu ərazidə tez-tez atəşkəsi pozaraq Azərbaycan Ordusunun mövqelərinə hücum etməyə cəhd göstərirdilər.[2][3][4]

Kənddə klub, idarə binası, xəstəxana var idi. Kəndlə rayon arasında hər gün avtobus işləyərdi. Həmin avtobus Yuxarı Seyidəhmədli kəndindən keçib Füzuliyə gedərdi. Kəndin müxtəlif yerlərində artezian quyuları var idi.

21 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.[5]

TarixiRedaktə

Aşağı Seyidəhmədli kəndinın yaranması 1600-1700-cü illərə təsadüf edir. Bu kənddə insanlar özlərinə ev tikmək üçün bünövrə qazdıqda bəzi yerlərdə torpağın altında, bəzəndə kiçik təpələrdə yaşı 3-4 min illərlə ölçülən sağsı qab-qacaq qırıntılarına rast gəlinərdi. Bəzi qazma zamanı qiymətli sikkələr belə tapıldığı olub. Kəndin bəzi bölümündə tapılan qab parçaları Quruçay mədəniyyətinə aid olan əşyaları özündə əks etdirir. Kənd əhalisi hansı soydan gəldiyini araşdırma zamanı və digər qonşu kəndlərin araşdırıldıqda əsasən kökü, indiki İran İslam Respublikasının ərazisində Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı, o zamankı adıyla Qaradağ mahalının Dilboz kəndinə gedib çıxır. Bu kəndin əsasən soyu 24 oğuz boyundan biri olan Yaparlı (iva, ivarlı) boyundan gəlməkdədir.Digər qaynaqlara görə Alxanlı (24 oğuz boyunun qolu olan Ay han isminin dəyişmiş forması) kəndinın əhalisidə bu ərazidən buraya köçənlərdir. Kəndin bir sıra ailələri (Məsələn: Xəlillilər, Əliquluuşağı və s.) 1680-1700-cü illərdə İran Azərbaycanının Qaradağ mahalından buraya köçmüşlər. Buraya ilk əvvəl Qacarların mənfur siyasətinin bir parçası olan köçəri erməni əsilli əhalının əhəmiyyətli torpaq sahələrinə yerləşdirmək üçün Vəzirgan köçürülməsi nəticəsində, Buna etiraz edən bölgənin ən hörmətli və tanınmış din adamı olan Övliya Seyyid Əhməd ağa buranın əhalisini, indiki Aşağı Seyyidəhmədli kəndinin ərazisinə gətirmiş. Seyid Əhmədli (Yuxarı və Aşağı Seyidəhmədli, Alxanlı, Şükürbəyli və s) kəndilə ən yaxın qohumluq əlaqəsi əsasən, indiki Ermənistan Respublikasının ərazisində qalan, Qərbi Azərbaycanın (Dərələyəz mahalının əski tarixi mənbəələrdə Qarababa mahalı Arpa çayının sağ sahillərinə və qonşu Türkiyə republikasının bəzi vilayətlərində rast gəlinir. Məsələn Manavqat ilinin Seydilər kəndi, Bolu ilinin Gərədə, Çorum ilinin Alaca, Qəhrəmanmaraş ilinin Örənli, Nadir və sair kəndlər.

ToponimikasıRedaktə

Aşağı Seyidəhmədli oyk. Füzuli r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. QuruçayKöndələnçay arasındadır. Oykonimin birinci komponenti yaşayış məntəqəsinin yerləşdiyi coğrafi mövqeyi, ikinci komponenti isə seyid-əhmədli nəslinin adını əks etdirir.[6]

MədəniyyətiRedaktə

Aşağı Seyidəhmədli kəndində əvvəllər ibtidai, sonralar 8 illik və nəhayət orta məktəb açılmışdır. Bu kənddə işğala qədər 2 məktəbəqədər uşaq bağçası da olub.[Mənbə göstərin]

Görkəmli şəxsləriRedaktə

Nəcəfqulular tayfası bu kənddəndir.Bu kənddə çəkilmiş bəzi məsəllər indidə el arasında məsəl çəkilir. Məsələn: Qayinana filmində "Ölmüşdü Xankişi", "İlanı Seyid Əhməd əli ilə tutur" və sair məsəllər.[Mənbə göstərin]

Coğrafiyası və iqlimiRedaktə

Dağ ətəyi bir kənd olan Aşağı Seyidəhmədli qışı qismən şaxtalı, yayı isə mülayim olur.

ƏhalisiRedaktə

Kənddə 1990-cı ilə olan məlumata görə 1500-1600 nəfər sakin yaşayırdı.[7]

İqtisadiyyatıRedaktə

Aşağı Seyidəhmədli kəndində texniki üzümçülüyə əlverişli iqlim olduğundan sovet dövründə yer altı saxlama yerləri olan spirt zavodu yerləşirdi.

Həmçinin baxRedaktə

Xarici keçidlərRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. Azərpoçt. "İndekslər" (azərb.). www.azerpost.az. 2016-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-19.
  2. Ermənilər təmas xəttində fəallaşıb – anspress.com
  3. Ermənilər atəşkəs rejimini yenə pozublar
  4. Ermənilər cəbhə xəttində fəallaşıb – azxeber.com
  5. "Füzulinin bu kəndləri də işğaldan azad edildi!". qafqazinfo.az (azərb.). 21 oktyabr 2020. İstifadə tarixi: 21 oktyabr 2020.
  6. Azərbaycan Toponimlərinin Ensiklopedik Lüğəti. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu. Şərq-qərb Bakı-2007. səh.427
  7. Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Bakı-2010. Səh.629