Əsas menyunu aç

Arif Cahangir oğlu Məlikov (13 sentyabr 1933(1933-09-13), Bakı9 may 2019(2019-05-09)[1], Bakı) — Azərbaycan bəstəkarı və rəssamı[2], Azərbaycan Respublikasının Əməkdar İncəsənət Xadimi (1965), Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti (1978), professor (1979), SSRİ Xalq Artisti (1986), Dövlət Mükafatı laureatı (1986), Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (2001),[3] həqiqi üzvü (akademik) (2014) [4].

Arif Məlikov
Arif Məlikov.jpg
Sənətçi məlumatları
Doğum tarixi 13 sentyabr 1933(1933-09-13)
Doğum yeri Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ
Vəfat tarixi 9 may 2019(2019-05-09) (85 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİ
Azərbaycan Azərbaycan
Mənşə azərbaycanlı
Peşələri bəstəkar, rəssam

Üslub opera, simfoniya
Musiqi aləti Piano
Fəaliyyət illəri 1958–2019
Təhsili
Üzvlüyü SSRİ Bəstəkarlar İttifaqı, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
Mükafatları "SSRİ xalq artisti" fəxri adı — 1986 "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 1978 "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 1965 Azərbaycan SSR dövlət mükafatı — 1986 Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan SSR dövlət mükafatı
AZ Heydar Aliyev Order ribbon.png "İstiqlal" ordeni — 1998 "Şöhrət" ordeni (Azərbaycan) — 2018 "Şərəf Nişanı" ordeni  — 1971
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Avrasiya Akademiyasının qurucu üzvlərinin biri olmuşdur[5]

HəyatıRedaktə

Arif Cahangir oğlu Məlikov 13 sentyabr 1933-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. O, 1960-ci ildə Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını Qara Qarayevin bəstəkarlıq sinfi üzrə bitirmişdir. Həmin ildən orada dərs deməyə başlamış, hazırda orada professor və bəstəkarlıq kafedrasının müdiri kimi çalışmışdır.

Bəstəkar Arif Məlikovun yaradıcılığı parlaq istedad və özünəməxsuluq ilə səciyyələnir. O, öz əsərlərində milli musiqi ənənələrini XX əsr musiqisinin nailiyyətləri ilə birləşdirərək mütərəqqi təfəkkürə malik sənətkar kimi çıxış etmişdir.

Onun yaradıcılığına yüksək ideya, dolğun məzmun, obrazların dərin emosional-psixoloji ifadəsi xasdır.Görkəmli türk şairi Nazim Hikmətin librettosu əsasında yazdığı ilk böyük əsəri - "Məhəbbət Əfsanəsi" baleti Arif Məlikova dünya şöhrəti qazandırdı. 1961-ci ildə S.M.Kirov adına məşhur Leninqrad akademik opera və balet teatrının səhnəsindəki ilk tamaşadan dərhal sonra D.Şostakoviç yazırdı: "Arif Məlikov istedadlı bəstəkardır, onun musiqisi əsl peşəkar musiqidir. Partituranın dərin musiqi dramaturgiyası, onun daxili inkşafı, qəhrəmanların musiqi səciyyələrinin dəqiqliyi və ifadəliyi, orkestrovkada nadir ustalıq, onun xüsusi rəngarəngliyi, çoxlu tapıntılar bu gözəl musiqi əsərini böyük maraqla dinləməyi məcbur edir.

Bəstəkarın sonrakı yaradıcılıq uğurlarından biri özbək yazıçısı Ş.Rəşidovun "İki qəlbin kitabı" əsəri əsasında yaratdığı "İki qəlbin poeması" baleti olmuşdur. Rəqqasə Komde və müğənni Modan haqqındakı qədim Şərq əfsanəsi baletdə əsl fəlsəfi ümumiləşdirmə zirvələrinə qaldırılaraq sənətin əbədliliyinin, qüdrətinin rəmzinə çevrilmişdir.

Arif Məlikov öz yaradıcılığının təbiətinə görə simfaniyaçıdır. Arif Məlikovun əsərləri onun yeni formalar, yeni konstruktiv yollar axtarışını əks etdirməklə müəllifin yaradıcılığının genişmiqyaslı olduğunu və rəngarəngliyini nümayiş etdirmişdir.

Arif Məlikovun əsərləri dünyanın bir çox ölkələrində - Rusiya, ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa, Yaponiya, Türkiyə, Braziliya, Avstriya, Norveç, Finlandiya, İtaliya, Misir, Tailand, Yuqoslaviya, Bolqarıstan, Ruminya, Macarıstan, Çexiya, Slovakiya, Polşa, Almaniya, Özbəkistan, Qazaxıstan, Moldova, UkraynaGürcüstanda ifa olunmuşdur.

2016-cı ildə Arif Məlikovun 28 cilddən ibarət "Not əsərlərinin tam külliyyatı" çap olunub.[6]

VəfatıRedaktə

Bəstəkar Arif Məlikov 9 may 2019-cu ildə 85 yaşında vəfat etmişdir.[7] Məlikov ilə Bakı Musiqi Akademiyasında vida mərasimi təşkil olunmuş və I Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.[8]

MükafatlarıRedaktə

Musiqi əsərləriRedaktə

Baletlər - "Məhəbbət əfsanəsi" istisna olmaqla, heç biri Azərbaycan səhnəsində qoyulmayıb [11]
Simfonik əsərlər
  • "Simfonik nağıl"
  • Səkkiz simfoniya (1958-2000) - BSO üçün
  • simfonik poemalar: "Nağıl", "Füzuli", "Metamorfozlar", "Axırıncı aşırım", "Qəhrəmani" - BSO üçün
  • 7 saylı Simfoniya (1995) - Xalq Çalğı alətləri Orkestri üçün əsərlər
  • «Azərbaycan» balladası (1995) - Çingiz İldırımın söz. səs və simfonik orkestr üçün
Kamera instrumental əsərlər (prelüdlər, süitalar)
Nazim Hikmətin sözlərinə 2 vokal silsilə;
Operatta
"Dalğalar" (1967)
Teatr tamaşalarına və kinofilmlərə musiqi (1990 – 2001).

FilmoqrafiyaRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. Умер народный артист СССР Ариф Меликов
  2. Arif Məlikovun rəsmlərinin musiqi ilə vəhdəti
  3. Azərbaycan bəstəkarları və musiqişünasları - Arif Məlikov
  4. http://www.science.gov.az/az/index.php?id=7436
  5. Eurasian Academy Official Site
  6. Lider TV (17.12.2016). "Arif Məlikovun "Not əsərlərinin tam külliyyatı" təqdim olunub" (azərb.). Youtube.com. İstifadə tarixi: 2016-12-19.
  7. Xalq artisti Arif Məlikov vəfat etdi
  8. Arif Məlikov I Fəxri Xiyabanda dəfn olunub
  9. A.C. Məlikovun “Heydər Əliyev” ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. president.az  (azərb.)
  10. President.Az (13.09.2018). "A.C.Məlikovun "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı" (azərb.). President.az. İstifadə tarixi: 2018-09-15.
  11. Arif Məlikov: "Yazdığım baletlərin birinin də iyi yoxdur o teatrda"

Xarici keçidlərRedaktə

MənbəRedaktə

  • Журнал "Баку". Номер: Март - Апрель 2011

Həmçinin baxRedaktə