Avropa İqtisadi Birliyi

Avropa İqtisadi Birliyi (qısaca: AİB) — Təşkilata üzv olan ölkələr arasında iqtisadi inteqrasiyanı yaratmaq üçün qurulmuş regional təşkilat.

Avropa İqtisadi Birliyi
Yaranma tarixi 1 yanvar 1958[1]
Ləğvolma tarixi 2024
Mərkəzi
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

1957-ci ildə Roma Müqaviləsi və altı ölkənin iştirakı ilə (Almaniya, İtaliya, Hollandiya, Belçika, LüksemburqFransa) Avropa İqtisadi Birliyi və yenə eyni ildə Avropa Atom Enerji Topluluğu quruldu. Bu üç topluluq qanunvericilik nöqtəsindən ayrı, siyasi cəhətdən isə vahid bir təşkilatdır. Üç topluluğun da ümumi iqtisadi hədəfi, iqtisadi fəaliyyətlərin müntəzəm inkişafı, daimi və nizamlı iqtisadi böyümə, yaşayış standartının artırılması, yüksək bir məşğulluq səviyyəsi, iqtisadi və valyuta istikrarı idi.[2] 1960-cı illərin sonlarında Avropa İqtisadi Birliyi çərçivəsində vahid Gömrük İttifaqı yaradılmış, gömrük rüsumları ləğv olunmuş, qarşılıqlı ticarətdə kəmiyyət məhdudiyyətləri ləğv olunmuş, üçüncü tərəfə qarşı ümumi gömrük tarifləri müəyyənləşdirilmişdir. Avropa İqtisadi Birliyinin uğuru Böyük Britaniya, Danimarkaİrlandiyanın Birlik üzvlüyünə müraciət etməsinə səbəb oldu. Fransanın 1961-ci ildə və 1967-ci ildə iki dəfə veto hüququnu istifadə etdiyi çətin bir dövrdən sonra bu üç ölkə 1972-ci ildə üzvlüyə qəbul edildilər. Üzv dövlət sayını altıdan doqquza yüksəldən ilk genişlənmə ilə birlikdə Birlik sosial və regional mövzularda üzərinə götürdüyü məsuliyyətlərlə yeni bir nüfuz qazandı. 1973 və 1979-cu illərdəki iki neft böhranı dünya səviyyəsində pulun qeyri-sabitliyini daha da artırdı. 1979-cu ildə Avropa Pul Sisteminin dövriyyəyə girməsi valyuta məzənnələrinin sabitləşməsinə kömək etdi. Birlik 1981-ci ildə Yunanıstanın, 1986-cı ildə də İspaniyaPortuqaliyanın qatılmaları ilə cənuba doğru genişləndi. Avropa İqtisadi Birliyində 1992-ci ilədək vahid daxili bazarın formalaşdırılması prosesi başa çatdı. Avropa İqtisadi Birliyinin məqsədi, əvvəlcə Gömrük İttifaqı və müştərək bazar, daha sonra da bir çox milli siyasətin koordinasiyası və müştərək siyasətlər ilə iqtisadi birliyə nail olmaqdır. 1993-cü ildə Maastrixt sazişi qüvvəyə minmiş və Avropa İqtisadi Birliyi rəsmən Avropa Birliyi adlandırılmışdır.

Üzv Dövlətlər

redaktə
Bayraq Dövlət Üzvlük Tarixi Dil Valyuta Əhalisi
(1990)[3]
  Belçika 25 mart 1957 niderland, fransızalman Belçika frankı[4] 10.016.000
  Böyük Britaniya 1 yanvar 1973 ingilis Funt sterlinq 57.681.000
  Yunanıstan 1 yanvar 1981 yunan Yunan dirhəmi 10.120.000
  Danimarka 1 yanvar 1973 danimarka Danimarka kronu 5.146.500
  Qərbi Almaniya[5] 25 mart 1957 alman Alman markası 63.254.000[6]
  İrlandiya 1 yanvar 1973 irlandingilis İrlandiya funtu 3.521.000
  İspaniya 1 yanvar 1986 ıspan[7] ispan pezeti 38.993.800
  İtaliya 25 mart 1957 italyan İtaliya lirəsi 56.762.700
  Lüksemburq 25 mart 1957 fransız, almanLüksemburq Lüksemburq frankı 384.400
  Hollandiya 25 mart 1957 niderland Niderland quldeni 14.892.300
  Portuqaliya 1 yanvar 1986 portuqal Portuqal eskudosu 9.862.500
  Fransa 25 mart 1957 fransız Fransız frankı 56.718.000

İstinadlar

redaktə
  1. Merkedager: fødselsdager, stiftelsesdatoer, begivenheter. Oslo: Biblioteksentralen, 1989. ISBN 82-7022-061-2
  2. Emine Bilgili, "Euro ve Ortak Pazar", Dış Ticaret Dergisi, Temmuz-1999
  3. Данные Populstat.info Arxivləşdirilib 2018-09-17 at the Wayback Machine (ing.).
  4. Belçika və Lüksemburq frankları nisbəti 1 : 1 idi.
  5. 1990-cı ildə Almaniyanın birləşməsi baş verib.
  6. O Cümlədən Şərqi Almaniya — 80 274 200.
  7. Həmçinin mövcud olan regional dialektlər və dillər: aran, qali, baskkatalan.

Mənbə

redaktə
  • Politologiya. İzahlı lüğət. Bakı,2007. səh.22