Bican bəy Saakadze

Bican bəy Qorci (Bejan, Bizhan) olaraq da bilinən Bican bəygürcü Saakadze nəslindən olan bir Səfəvi sərkərdəsi, məmuru və şah qulamı.

Bican bəy Saakadze
bayraqİsfahan darğasıbayraq
Vəzifədədir
1590-cı ildən
bayraqŞah mühafizəsi korpusubayraq
 — 1616
Şəxsi məlumatlar
Sülalə Saakadze
Uşaqları Rüstəm, Əliqulu, İsa
Hərbi xidmət
Rütbəsi general

I Şah Abbasın (1588-1629) ən erkən hakimiyyətində ən nüfuzlu və ən yaxın xidmətçilərindən biri idi. [1]

Tərcümeyi-halRedaktə

Bican karyerasının əvvəlində kral I Luarsabın xidmət etdiyi Kartlinin zadəganlarından (aznauri) idi. Bundan sonra, 1562-ci ildə Qəzvində Səfəvi sarayına gedəndə Kartli çarı XI Davidi (Davud xan) I Şah Təhmasibə (1524-1576) təhvil verərkən müşayiət etdiyi görünür.[2] XI David bu bununla İslamı qəbul edərkən Bican bəy də yeni dini qəbul etdi. [2] 1578-1590-cı illərdəki Səfəvi-Osmanlı müharibəsində Osmanlı İranQafqazı fəth etdikdən sonra Bican Davud xanın (ya Baqrat ya da Xosrov) bir oğlunu və digər zadəganları Səfəvi sarayına tərəf apardı və orada qərarlı şəkildə yerləşdi. [3] Bican daha sonra uzun illər Səfəvi şahı Abbasa (1588-1629) qulluq etdi və şah qulam korpusuna daxil oldu. [4] Şah Abbasın hakimiyyətinin ilk illərində 1590-cı ildə, bir neçə il tutacağı vəzifəyə,yəni İsfahan şəhərinin darğası təyin etdi. [5][6] Bu, onun gələcəkdəki Səfəvi paytaxtının idarəçiliyinə həvalə olunduğu üçün onun yüksək vəzifəli mövqeyini və hakim olan Səfəvi şahı ilə sıx əlaqəsini şərtləndirirdi. [1] Tarix-e-Rostam-da ("Rüstəmin tarixi") Abbasın Fars bəylərbəyliyində Yaqub xanın üsyanını yatırtdıqdan sonra Bicana şah sarayını mühafizə etməsini əmr etdiyi bildirilir. [7] O dövrdə saray tarixçisi olan İsgəndər bəy Münşi də Bicanı xatırladır və vəzifələrindən birinin mühüm bir əsiri qorumağı haqqında xüsusilə yazır. [7] Baqrat xan 1615/1616-cı ildə I Abbas tərəfindən Kartlinin hökmdarı təyin edildikdə, Bican bəy onun sarayında "saxltuxutsesi'" (monarxın və ya zadəganın evini idarə edən bir məmur) vəzifəsinə təyin edildi. Bican bəyin I Luarsab və Baqrat xanın saraylarında yüksək vəzifədə olması Davud xanın və onun davamçılarının Səfəvi siyasətinin açıq tərəfdarı olaraq görülür. [2]

AiləRedaktə

Bicanın uşaqları və nəsilləri də Səfəvi imperiyasında önəmli yerləri tutmuşdular. Üç oğlu vardı: Rüstəm (vəfatı 1644), Əliqulu (vəfatı 1667) - onlardan hər ikisi yüksək rütbəli hərbi komandir idi və bir də İsa (vəfatı 1654) adlı oğlu. Qızlarından birinin nəvəsi olan Keyxosrov 1670-1674-cü illərdə silahlı korpusun komandiri olaraq xidmət etmişdir. [8]

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 Maeda, 2003. səh. 262
  2. 1 2 3 Maeda, 2003. səh. 260
  3. Maeda, 2003. səh. 260-261
  4. Maeda, 2003. səh. 261-262
  5. Haneda, Matthee, 2006. səh. 650-657
  6. Floor, Herzig, 2012. səh. 481
  7. Maeda, 2003. səh. 261
  8. Maea, 2003. səh. 272

MənbələrRedaktə

  • Floor, Willem M. Titles and Emoluments in Safavid Iran: A Third Manual of Safavid Administration, by Mirza Naqi Nasiri. Washington, DC: Mage Publishers. 2008. səh. 309. ISBN 978-1933823232.
  • Floor, Willem; Herzig, Edmund, eds.Iran and the World in the Safavid Age. I.B.Tauris. 2012. 481–482. ISBN 978-1780769905.
  • Haneda, Masashi; Matthee, Rudi. ISFAHAN vii. SAFAVID PERIOD // Encyclopaedia Iranica, Vol. XIII, Fasc. 6. 2006. 650–657.
  • Maeda, Hirotake. "On the Ethno-Social Backgrounds of the Four Gholam Families from Georgia in Safavid Iran". Studia Iranica. 32. 2003: 250, 257–262, 272.