Əsas menyunu aç

Cənubi Azərbaycan Milli Azadlıq Hərəkatı (CAMAH) (Farsca: جنبش آزادیبخش ملی آذربایجان جنوبی , İngiliscə: South Azerbaijan National Liberation Movement) Cənubi Azərbaycanın ilk separatçı təşkilatı olaraq,[1] 1991-ci ildə Piruz Dilənçinin rəhbərliyi altında bir qrup siyasətçi və ziyalı tərəfindən yaradılmışdır.[2][3][4][5][6][7][8][2][9][3][10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20][21][22][23][24][25][26] İranın parçalanması, müstəqil Cənubi Azərbaycan dövlətinin yaradılması və nəhayətdə Bütöv Azərbaycanın qurulması CAMAH təşkilatının ali və son məqsədidir.


Cənubi Azərbaycan Milli Azadlıq Hərəkatı
SouthAzerbaijanFlag.gif
Lider Piruz Dilənçi
Qurucu Bir qrup ziyalı və siyasi xadim
Sədri Piruz Dilənçi
Quruluş tarixi 1991
Baş qərargah Bakı şəh, Dilarə Əliyeva küçəsi
İdeologiya Cənubi Azərbaycanın istiqlalı və Bütöv Azərbaycanın yaradılması
Beynəlxalq South Azerbaijan National Liberation Movement
Saytı www.southazerbaijan.info

1999-cu ildə Təbrizdə milli hərəkatın güclənməsi ilə, Mahmudəli Çöhrəqanlı CAMAH təşkilatının lideri seçilmiş, 2002-ci ildə isə təşkilatda baş verən daxili fikir ayrılıqları nəticəsində səs çoxluğu ilə Mahmudəli Çöhrəqanlı CAMAH-dan uzaqlaşdırılmışdır[27] və təkrar Piruz Dilənçi CAMAH təşkilatının lideri olaraq fəaliyyətini davam etdirməyə başlamışdır. Bundan sonra, Mahmudəli Çöhrəqanlı CAMAH təşkilatından ayrılan bir qrup şəxslə GAMOH adlı yeni bir qurum yaratmışdır.

Bugün Cənubi Azərbaycanın aparıcı siyasi qurum və təşkilatlarının hamısı, o cümlədən DAK, BABGAMOH bünövrəsini CAMAH-dan götürmüş təşkilatlardır.[28]

CAMAH 1991-1999-cu illər arasında Şimali Azərbaycandakı cənub mövzusu ilə bağlı aparıcı mövqeyinə görə hətta Azərbaycan Respublikasının dövlət dairələri tərəfindən də dəstəklənməkdə idi.[29][30][31][32][33] Xüsusilə Heydər Əliyevin prezidentliyi və Namiq Abbasovun MTN-ə rəhbərlik etdiyi dövrlərdə Cənubi Azərbaycan mövzusu Azərbaycan mətbuatı və kütləvi informasiya vasitələrinin gündəmində əhəmiyyətli yer tuturdu.[34][35][36][37][38][39] Bəziləri hesab edirlər ki, bu Piruz Dilənçinin şəxsi nüfuzu ilə bağlıdır.[40][41][42][43][44][45] CAMAH təşkilatının gündəmdə olması işi o yerə çatdırmışdı ki, dəfələrlə ölkə prezidenti, Prezident Aparatı və MTN bununla bağlı rəsmi və qeyri-rəsmi münasibətlər bildirmişdilər.[46]

Heydər Əliyevin vəfatından sonra, istər Piruz Dilənçi, istərsə də Cənubi Azərbaycan mövzusu Azərbaycanın gündəmindən silinməyə və daha sonra çıxarılmağa başladı.[47] Cənublu mütəxəssislər bunu İlham Əliyevin İran qarşısındakı zəif siyasəti ilə izah edirlər.

Həmçinin baxRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. http://www.gunaskam.com/tr/index.php?option=com_content&task=view&id=317 Güney Azerbaycan'da Devrimden Sonra Oluşan Siyasal ve Sivil Teşkilatlar - Dr. Hüseyin İSALI
  2. 2,0 2,1 http://www.gunaskam.com/eng/index.php?option=com_content&task=view&id=140&Itemid=44 The Islamic Republic and the Independence of the North - By: Dr. Nissman is an adjunct professor at Georgetown University and the author of "The Soviet Union and Iranian Azerbaijan" (Westview, 1987).
  3. 3,0 3,1 http://www.ecoi.net/local_link/180962/298257_de.html Liberation Army of Azerbaijan (Liberation Army of Southern Azerbaijan) (January 1998 - August 2001) believed to have been formed in 1993 in Iran [IRN37710.E] - IRB - Immigration and Refugee Board of Canada
  4. http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews%5Btt_news%5D=6197&tx_ttnews%5BbackPid%5D=217 Dr. Nissman
  5. http://www.myetymology.com/encyclopedia/Southern_Azerbaijan.html Southern Azerbaijan
  6. http://answers.yahoo.com/question/index?qid=20061017134505AAbomPV What is your OPINION about this news?
  7. http://archive.is/20121227174257/http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:5RIrD-9sak4J:en.newikis.com/Wikipedia:Articles_for_deletion/Log/2007_March_27.html+piruz+dilenchy&cd=31&hl=en&ct=clnk Piruz Dilanchi's name is mentioned in a report by the United Nations Refugee Agency UNHCR and also in a paper published by The Jamestown Foundation.
  8. http://co.ask.com/wiki/Azerbaiy%C3%A1n_Meridional Movimiento de Liberación Nacional de Azerbaiyán Meridional
  9. http://dbpedia.org/page/Azerbaijan_(Iran) About: Azerbaijan (Iran)
  10. http://www.iranian.com/Times/2000/Jana/Roodbar/news.html Piruz Dilenchy, head of the National Liberation Movement of Southern Azerbaijan...
  11. http://www.radioodlaryurdu.com/Hist.html HISTORY OF AZERBAIJAN
  12. http://www.travel-images.com/az-south.html South Azerbaijan (Guney Azerbaycan)
  13. http://www.bigsoccer.com/community/threads/is-the-former-forward-of-iran-nt-aziz-a-mongolian.128766/page-2 Is the former forward of Iran NT Aziz a Mongolian?
  14. http://cssaame.com/issues/20/Samii.pdf The rally was for Iranian-Azeri nationalist Mahmoud Ali Chehra- gani (Johragani), according to Piruz Dilenchi, head of the National Liberation Movement of Southern Azerbaijan, cited by ANS televi- sion, January 7, 2000. Baku’s Space TV, January 8, 2000.
  15. http://www.hri.org/cgi-bin/brief?/news/balkans/rferl/1999/99-01-08.rferl.html Eldar Sabir oglu, a spokesman for the ruling Yeni Azerbaycan party, has rejected allegations that the party has discussed with a senior Iranian diplomat in Baku the possibility of cooperation with Iranian political parties, Turan reported on 7 January. Those allegations were made at a press conference in Baku two days earlier by Piruz Dilenchi, one of the leaders of the Movement for the Liberation of Southern Azerbaijan. LF
  16. http://www.hri.org/cgi-bin/brief?/news/balkans/omri/1996/96-09-10.omri.html Iran has demanded the extradition of Piruz Dilenji, chairman of the South Azerbaijan National Liberation Committee (SANCL), and a number of other Iranian emigrants living in Azerbaijan, Segodnya reported on 4 September. Iran has been pressuring Azerbaijan to back up its declared neutrality towards the nationalist movement in Azeri-populated northern Iran with concrete steps. Dilenji, who said Azerbaijani officials have warned him that he may be extradited to Iran, may have to choose between leaving Azerbaijan and halting his activities. -- Elin Suleymanov
  17. http://iwpr.net/report-news/baku-rebuffs-azeri-refugees Opposition parties also accuse the government of using the refugees as political hostages. They point to the much-publicised defection last summer of Piruz Dilenchi, chairman of the Baku Committee of the National Liberation Movement for South Azerbaijan.
  18. http://www.jamestown.org/single/?no_cache=1&tx_ttnews%5Bswords%5D=8fd5893941d69d0be3f378576261ae3e&tx_ttnews%5Bany_of_the_words%5D=piruz&tx_ttnews%5Btt_news%5D=6197&tx_ttnews%5BbackPid%5D=7&cHash=bd638dd8c66508cf06af1a433bb12ac2 By the end of 1994, however, several factors--the convergence of Iranian-Russian geopolitical interests especially on the status of the Caspian Sea, Iran's support for pro-Islamic groups in Azerbaijan and for Armenia, and Tehran's continuing unwillingness to allow Azeri-language institutions to emerge in northern Iran--led to the revival of the Southern question in Azerbaijan. In November, a conference in Baku convened by the People's Freedom Party featured a keynote address by Piruz Dilenchi, a representative of the Southern Azerbaijan National Liberation Party. Dilenchi argued that almost 1,000 Azeri youths were being trained by Tehran to foment an Islamic revolution in Baku. He and his colleagues also talked about the repressions Tehran was visiting upon Azeris in Iran itself. In December 1994, the Baku Information Center of the Southern Azerbaijan National Liberation movement released an appeal by Azeri students in Iranian universities asking that Azeri Turkic become the language of instruction in Southern Azerbaijan. - (By: Dr. Nissman is an adjunct professor at Georgetown University and the author of "The Soviet Union and Iranian Azerbaijan" (Westview, 1987).)
  19. http://www.globalsecurity.org/wmd/library/news/iran/1999/2-110199.html Piruz Delenchi, a leader of the National Liberation Movement of South Azerbaijan...
  20. http://www.unhcr.org/refworld/topic,463af2212,464dbe402,3df4be444,0.html www.unhcr.org
  21. http://www.globalsecurity.org/wmd/library/news/iran/1999/9-010399.html Compiled by A. William Samii
  22. http://www.hri.org/news/balkans/omri/1996/96-09-10.omri.html IRAN DEMANDS EXTRADITION
  23. http://articles.janes.com/articles/Janes-Intelligence-Review-96/BAKU-AND-TEHRAN-RENEWED-TENSIONS.html BAKU AND TEHRAN, RENEWED TENSIONS, Archived
  24. http://www.rferl.org/content/article/1141249.html Radio Free Europe
  25. UNHCR - Iran: The death of Dr. Mohammad Taghi (Taqi) Zehtabi in December 1998 and the situation of other leaders of the Azerbaijan (Azeri) national movement
  26. http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/594537.stm www.news.bbc.co.uk
  27. http://southazerbaijan.info/cehreqani.php 21 yanvar 2002-ci il tarixdə Mahmudəli Çöhrəqanlının CAMAH-dan çıxarılması barədə qəbul olunmuş qərar
  28. http://southazerbaijan.info/23.04.2000.php YENİ AZƏRBAYCAN» QƏZETİNİN SUALLARINA PİRUZ DİLƏNÇİNİN CAVABLARI
  29. http://www.mfa.gov.az/files/file/7(2).pdf AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI XARİCİ İŞLƏR NAZİRLİYİNİN JURNALI №7, 2004: What preoccupied Tehran was not just the Caspian Sea crisis of 23 July 2001, and agreements among Russia, Kazakhstan and Azerbaijan to bilaterally determine the delimitation of their respective portions of the Caspian's seabed. On 12 August, in the midst of concerns with Kurds, Turks, Azerbaijanis, Israelis and Americans, the Azeri question again came to the fore. On that day, there was a failed assassination attempt of Piruz Dilanci, a leader of the National Liberation Movement of Southern Azerbaijan (NLMSA: Guney Azerbayjan Milli Kurtulu Hareketi) and a well-known poet, at his home in Baku. Dilanci was himself an émigré from Tabriz, the capital of Azerbaijan-Iran, having arrived in Baku in the late 1980s. He did not rule out that Tehran's agents might have organized his attempted assassination.103 The NLMSA was organized in the early 1990s by a group of political émigrés of Azeri origin from Iran. The NLMSA declared that its principal goal was the independence of Southern Azerbaijan, that is, Iran-Azerbaijan104. Tehran could not, however, dawdle over the actions of the NLMSA...
  30. http://southazerbaijan.info/05.10.1994.php CAMAH rəsmiləri Piruz Dilənçi və Aslan Xalidi Azərbaycan prezidenti və xalqın qarşısında çıxış etdilər
  31. http://southazerbaijan.info/11.10.1994.php İran dövləti Piruz Dilənçi və Aslan Xalidinin Azərbaycan prezidentinin qarşısındakı çıxışına qarşı etiraz notası verdi
  32. http://www.camah.org/?page_id=88 İRAN PREZİDENTİ HAŞİMİ RƏFSƏNCANİ CAMAH NÜMAYƏNDƏLƏRİNİN ÇIXIŞINA QARŞI HEYDƏR ƏLİYEVƏ NARAZILIĞINI BİLDİRDİ
  33. http://southazerbaijan.info/10.09.1996.php «Hüriyyət» Qəzetindən: İRAN PİRUZ DİLƏNÇİNİN TUTULUB TƏHVİL VERİLMƏSİNİ TƏLƏB EDİR
  34. http://www.youtube.com/watch?v=TuSUKDxN6gc CAMAH lideri Piruz Dilənçi ANS TV-nin o dönəmdəki ən əhəmiyyətli verilişlərindən biri sayılan "Nəzər Nöqtəsi"-ndə Eynulla Fətullayevle canlı yayımı
  35. http://www.youtube.com/watch?v=jfvE_wxWbxE CAMAH lideri Piruz Dilənçi ANS TV-nin o dönəmdəki ən əhəmiyyətli verilişlərindən biri sayılan "Nəzər Nöqtəsi"-ndə Sevil Nuriyeva ilə canlı yayımı
  36. http://www.youtube.com/watch?v=YQ2XfYMKL5Y Space TV-nin CAMAH barədə xəbəri
  37. http://www.youtube.com/watch?v=P60uuCF26Rc ANS TV-nin CAMAH və Piruz Dilənçi barədə xəbəri
  38. http://www.youtube.com/watch?v=U9Ujyp3fmMg ANS TV-nin CAMAH-ın Bakıdakı piketi barədə xəbəri
  39. http://www.youtube.com/watch?v=IfMmUqMd8n0 ANS TV-nin CAMAH barədə xəbəri
  40. http://southazerbaijan.info/10.04.2000.php PİRUZ DİLƏNÇİ AMERİKA RƏSMİLƏRİ İLƏ GÖRÜŞDÜ
  41. http://southazerbaijan.info/07.01.2000.php PİRUZ DİLƏNÇİ AMERİKA BİRLƏŞMİŞ ŞTATLARININ SƏFİRİ İLƏ GÖRÜŞDÜ
  42. http://www.youtube.com/watch?v=VFGvCk7pQ-E 2001-ci ildə Piruz Dilənçinin 35 illiyinə həsr olunmuş yubleydə ölkə iqtidarı və müxalifətinin ən nüfuzlu nümayəndələrinin iştirakı etməsi bu P.Dilənçinin həmin illərdəki şəxsi nüfuzunun göstəricilərindən biridir. Bunu da nəzərə almalıyıq ki, bu ziyafət həmin illərin ən təmtəraqlı və təntənəli görüşlərindən biri kimi qeyd edilərək, bütün TV kanalları və mətbuat tərəfindən böyük əks-səda ilə işıqlandırılmışdır. (Birinci Hissə)
  43. http://www.youtube.com/watch?v=t4AVAzoKz08 2001-ci ildə Piruz Dilənçinin 35 illiyinə həsr olunmuş yubleydə ölkə iqtidarı və müxalifətinin ən nüfuzlu nümayəndələrinin iştirakı etməsi bu P.Dilənçinin həmin illərdəki şəxsi nüfuzunun göstəricilərindən biridir. Bunu da nəzərə almalıyıq ki, bu ziyafət həmin illərin ən təmtəraqlı və təntənəli görüşlərindən biri kimi qeyd edilərək, bütün TV kanalları və mətbuat tərəfindən böyük əks-səda ilə işıqlandırılmışdır. (İkinci Hissə)
  44. http://www.youtube.com/watch?v=7nOMV3JfwJg 2001-ci ildə Piruz Dilənçinin 35 illiyinə həsr olunmuş yubleydə ölkə iqtidarı və müxalifətinin ən nüfuzlu nümayəndələrinin iştirakı etməsi bu P.Dilənçinin həmin illərdəki şəxsi nüfuzunun göstəricilərindən biridir. Bunu da nəzərə almalıyıq ki, bu ziyafət həmin illərin ən təmtəraqlı və təntənəli görüşlərindən biri kimi qeyd edilərək, bütün TV kanalları və mətbuat tərəfindən böyük əks-səda ilə işıqlandırılmışdır. (Üçüncü Hissə)
  45. http://www.youtube.com/watch?v=3MFVWwzqCWU 2001-ci ildə Piruz Dilənçinin 35 illiyinə həsr olunmuş yubleydə ölkə iqtidarı və müxalifətinin ən nüfuzlu nümayəndələrinin iştirakı etməsi bu P.Dilənçinin həmin illərdəki şəxsi nüfuzunun göstəricilərindən biridir. Bunu da nəzərə almalıyıq ki, bu ziyafət həmin illərin ən təmtəraqlı və təntənəli görüşlərindən biri kimi qeyd edilərək, bütün TV kanalları və mətbuat tərəfindən böyük əks-səda ilə işıqlandırılmışdır. (Dördüncü Hissə)
  46. http://southazerbaijan.info/oktyabr_1994.php «Yeni Müsavat» qəzetindən: CAMAH lideri PİRUZ DİLƏNÇİ, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müşaviri VƏFA QULUZADƏ və İran İslam Respublikasının Azərbaycandakı səfiri Ə.R.BEQDELİ
  47. http://southazerbaijan.info/13.12.2003.php Bütün milli-siyasi təşkilatların bir o qədər də əhəmiyyət vermədikləri Heydər Əliyevin ölüm xəbərinin CAMAH tərəfindən belə kədərlə qarşılanması da bunu sübut edən faktlardan biridir.