Firuzə Məmmədli (azərb. Firuzə Nurəddin qızı Məmmədli‎;) — Azərbaycan şairi, tərcüməçi, ədəbiyyatşünas, publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1983), filologiya elmləri namizədi (1980).[1]

Firuzə Məmmədli
Firuzə Nurəddin qızı Məmmədova
Firuzə Məmmədli.jpg
Doğum tarixi 10 yanvar 1940(1940-01-10) (80 yaş)
Doğum yeri
Vətəndaşlığı Azərbaycan Azərbaycan
Milliyyəti azərbaycanlı
Fəaliyyəti şairə

HəyatıRedaktə

Firuzə Məmmədli 1940-cı il yanvarın 10-da Xaçmaz rayonunun Canaxır kəndində anadan olmuşdur[2]. Orada Hülövlü kənd orta məktəbini gümüş medalla bitirəndən sonra 1963-cü ildə Quba şəhər tibb məktəbində təhsil almışdır. 1964-1968-ci illərdə APİ-nin dil və ədəbiyyat fakültəsini fərqləmə diplomu ilə başa vurmuşdur.[1]

Əmək fəaliyyətiRedaktə

Firuzə Məmmədli institutun Naxçıvan filialında, eyni zamanda Naxçıvan pedoqoji məktəbində çalışmışdır. 1970-ci ildə APİ-nin Azərbaycan dilçiliyi kafedrasına dəyişdirilmişdir. Həmin vaxtdan orada Azərbaycan dilini tədris edir. 1990-cı ildən müasir Azərbaycan dili kafedrasının dosentidir. "Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin tarixi romanlarının dil və üslublub xüsusiyyətləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.

Həmçinin 1995-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Həmkarlar Komitəsinin sədridir. 1973-1975-ci illərdə Azərbaybaycan LKGİ MK-nın ştatdankənar təlimatçısı, 1975-1980-ci illərdə APİ-nin partiya komitəsi yanında qadınlarla iş aparan komissiyanın üzvü olmuşdur. Firuzə Məmmədli 1965-ci ildə "Vahid Azərbaycan" uğrunda mübarizəyə qoşulduğuna görə 1969-cu ildə repressiya və təqiblərə məruz qalmışdır.[1]

YaradıcılığıRedaktə

Firuzə Məmmədli ədəbi fəaliyyətə 1963-cü ildə Xaçmaz rayonunun "Dostluq" qəzetində çıxan "Ay həkim" adlı şeirilə başlamışdır. Ondan sonra dövri mətbuatda öz lirik şeirilə vaxtaşırı çıxış etmişdir. 60-dan artıq elmi, tənqidi və publisist məqalə yazmışdır. "Bədii dilin mənbələri" monoqrafiyasını başa çatdırmışdır. Tərcümə etdiyi özbək uşaq hekayələri "Dost əlini uzatsa" (1990) kitabında dərc olunmuşdur. Əsərləri xarici ölkə xalqlarının dillərinə tərcümə olunmuşdur.[1]

MükafatlarıRedaktə

  • Firuzə Məmmədli 1992-ci ildə Türkiyədə Bursa şəhərində keçirilən Uluslararası şeir şöləsinin (festivalının) Əlişir Nəvai mükafatına layiq görülmüşdür.
  • 2000-ci ildə Bakı şəhərində keçirilən şeir müsabiqəsində İsa İsmayılzadə mükafatına layiq görülmüşdür.[1]

ƏsərləriRedaktə

  • "Gümüşü damla". Bakı: Gənclik, 1972, 48 səh.
  • "Yoluma bahar düşüb", Bakı: Gənclik, 1978, 56 səh.
  • "Sənin ömrün". Bakı: Yazıçı, 1982, 60 səh.
  • "Yetkinlik". Bakı: Yazıçı, 1989, 192 səh.
  • "Bir qarış ucalıq". Bakı: Gənclik, 1995, 165 səh.
  • "Bədii dilin estetik mənbələri". Bakı: APİ-nin nəşriyyatı, 1997, səh.
  • "Məni mənlə bölən dünya". Bakı: Gənclik, 1999, 270 səh.
  • "Seçilmiş əsərlər". Bakı: (iki cilddə). I cild, Nurlan, 2002, 433 səh.
  • "Seçilmiş əsərlər". Bakı: (iki cilddə). II cild, Nurlan, 2002, 446 səh.
  • "Seçilmiş əsərlər". Bakı: (üç cilddə). Bakı: Nurlan, 2004, 510 səh.
  • "Ömrün axarı". Bakı: Bəstəkar, 2005, 320 səh.
  • "Y.V.Çəmənzəminlinin tarixi romanlarının dil və üslub xüsusiyyətləri". Bakı: ADPU, 2005, 166 səh.
  • "Dilək yaxasına dönnəm yenidən", Bakı: Vektor, 2007, 255 səh.
  • "Seçilmiş əsərlər". Bakı: (IV cilddə). Bakı: Nurlan, 2008, 432 səh.
  • "Seçilmiş əsərlər". Bakı: (V cilddə). Bakı: Nurlan, 2009, 4316 səh.

TərcümələriRedaktə

(ruscadan)

  • M.Qorki. Bir samovar var idi. Bakı: Gənclik, 1977, 50 səh.
  • Afrika nağılları. Bakı: Yazıçı, 1988, 370 səh. (şərikli).
  • G.Kublitski. Bütün yer kürəsi. Bakı: Gənclik, 1994, 246 səh.
  • Özbək hekayələri. "Dost əlini uzatsa" kitabında. Bakı: Gənclik, 1989, 56 səh.
  • Afrika nağılları. Bakı: Gənclik, 1990, 374 səh.
  • M.Gerşenzon. Al günün altında. Bakı: Gənclik, 1991, 100 səh.

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 3 4 5 Teymur Əhmədov (2011). "Azərbaycan yazıçıları (XX-XXI yüzillikdə)". Bakı: "Nurlar" NPM. 1056. ISBN 978 9952 460 06 3.
  2. "Azərbaycan qadın şairləri antologiyası", Bakı: "Avrasiya press", 2005. səh.211