Kon-Tiki

" Kon-Tiki " (norv. Kon-Tiki ) — Norveç səyyahı və kəşfiyyatçısı Tur Heyerdal və beş yoldaşının 1947 -ci ildə polineziyalıların əcdadlarının Cənubi Amerikadan miqrasiya yolu ilə Sakit Okean sularında üzdüyü sal (Heyerdal nəzəriyyəsinə görə).

Norveçin Oslo şəhərindəki Kon-Tiki Muzeyindəki sal

DizaynRedaktə

Sal uzunluğu 10 metrdən 14 metrə qədər olan 9 balsa kündəsindən ibarət idi, salın iti burnu olması üçün bükülmüşdü. "Kon-Tiki" düzbucaqlı yelkən, sərt avar və iki paralel cərgə xəncər lövhələri ilə təchiz edilmişdi (salın dibindən aşağıya doğru uzanan və həm keil, həm də sükan rolunu oynayan lövhələr). İnkaların 50 dəniz milinə qədər sənədləşdirilmiş okean səyahətləri etdiyi salların dizaynı.

"Kon-Tiki" bir çox Polineziya əfsanələrinin əfsanəvi qəhrəmanının adını daşıyırdı. Bu əfsanələrə görə, Kon-Tiki, Polineziya adalarında yaşayış məntəqələri quran və yerli mədəniyyətin yaranmasına səbəb olan bir qrup qəbilə həmkarı ilə birlikdə şərqdən üzdü.

EkspedisiyaRedaktə

Kon-Tiki 28 aprel 1947 -ci ildə Perunun Kallao limanından yola düşdü. İlk 50 mil üçün sal Peru Hərbi Dəniz Qüvvələrinin yedək gəmisi Guardian Rio tərəfindən Humboldt cərəyanına çatana qədər çəkildi. Ekipaj ilk dəfə iyulun 30 -da Puka Puka adası idi. Artıq avqustun 7- də sal səyahətinin son nöqtəsinə - Tuamotu arxipelaqındakı Raroia atolluna çatdı . Beləliklə, 101 gündə təxminən 3770 mil (və ya 6980 km) qət edildi, salın orta sürəti 1,5 düyün təşkil etdi.

Elmi nailiyyətlərRedaktə

  • Cənubi Amerikanın mərkəzi hissəsindən qərb istiqamətində Sakit Okeanı keçmək ehtimalı sübut edilmişdir.
  • Dəniz suyunda kokos palmasının/ saxlanmasının qeyri-mümkün olduğu sübut edilmişdir və buna görə də Cənubi Amerikadan Polineziya adalarına təsadüfən (cərəyanlar vasitəsilə) hindistan cevizi xurmalarının gətirilməsinin qeyri-mümkün olduğu, yəni kokos xurmalarının çox güman ki, sallarla səyahət edən insanlar tərəfindən gətirildiyi sübut edilmişdir.
  • Ekspedisiya zamanı ilk dəfə canlı ilan skumbriyası ( Gempylus serpens ) aşkar edilmişdir. Bundan əvvəl növ yalnız nadir hallarda yuyulan sahil cəsədlərindən tanınırdı. Ekspedisiya zamanı məlum olub ki, ilan skumbriyası gündüzlər dərinlikdə qalır, gecələr isə ovunun ardınca səthə qalxır və süni işıqla yaxşı cəlb olunur.

Səyahət haqqında kitab və filmlərRedaktə

 
" Kon-Tiki " filmindən kadr (1950)

Səyahət nəticəsində Tur Heyerdal 1952 -ci ildə ən yaxşı bədii sənədli film üçün Oskar mükafatına layiq görülən " Kon-Tiki " filmini yaratdı.

Heyerdalın " Kon-Tiki Ekspedisiyası " kitabı böyük uğur qazandı, 70 dilə tərcümə edildi və ümumi tirajı 50 milyon nüsxə satıldı.

2012-ci ildə Norveç tərəfindən Oskar mükafatına namizəd olan və Xarici Dildə Ən Yaxşı Film üzrə Qızıl Qlobus Mükafatına namizəd olan Kon-Tiki bədii filmi də ekspedisiyaya həsr olunub.