Lockheed F-104 Starfighter


F-104 Starfighter (Ulduz döyüşçüsü ), ABŞ Lockheed Martin şirkəti tərəfindən yaradılmış olan bombardmançı hərbi təyyarə növüdür. SSRİ-dəki rəqibi Mikoyan-Gurevich MiG-21 supersonik hərbi təyyarəsi olmuşdur.

Lockheed F-104 Starfighter
Lockheed F-104G Starfighter D-8114 (9179542542).jpg
Tipi Önləmə təyyarəsi
İstehsalçı Lockheed Corporation
İlk uçuş 17 fevral 1956
İstimarının bitmə tarixi 31 oktyabr 2004
İstismarçılar ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri[d], Yunanıstan Hərbi Hava Qüvvələri, Pakistan Hərbi Hava QüvvələriTürk Hava Qüvvələri
Buraxılış sayı 2.578
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Amerika Birləşmiş Ştatları, Kanada, Almaniya, İtaliya, Yaponiya, PakistanTürkiyə tərəfindən istifadə edilmişdir. Türk Hava Qüvvələri tərəfindən 1964-cü ildən etibarən istifadə edilməyə başlanılmış 1993-cü ildə xidmətdən çıxardılmışdırlar.

Qısa qanadlarına görə hər hansı bir mühərrik problemi yarandıqda və ya güc itkisi baş verəndə havada qalması çox az olduğundan planer uçuşu etməyi bacarmayan və tez-tez buna görə qəza etmiş təyyarələrdən olmuşdurlar. Almaniya Hərbi Hava Qüvvələrindəki çoxsaylı qəza səbəblərinə görə onlara “uçan tabut” deyilmişdir. Almaniya Hərbi Hava Qüvvələrindəki 100-dən artıq F-104 G modelinin istifadə edildiyi müddət ərzində qəzaya uğradığı bildirilir.

Türk Hava Qüvvələrində F-104G, TF-104G, F-104S, CF-104A və CF-104D modelləri istifadə edilmişdir. Türkiyə Kipr Sülh Hərəkatından sonra öz hərbi hava qüvvələrini təmin etmək məqsədi ilə ABŞ tərəfindən tətbiq edilmiş olan silah embarqosuna görə İtaliyadan arsenalda olan F-104G modellərindən olduqca fərqli olan F-104 S tipli 40 ədəd təyyarə almışdır. Kanada istehsalı olan CF-104A və CF-104D modelləri Kanada tərəfindən 1983-cü ildə Türkiyəyə hədiyyə edilmişdir. Türkiyənin hərbi muzey bağında və bəzi vilayət və bölgələrində mühərriki çıxardılaraq nümayiş etdirilir.

Qırıcı, önləmə, bombardmançı vəzifələri üçün nəzərdə tutulmuşdur. 1954-cü ildə ilk uçuşunu həyata keçirmiş və 1958-ci ildə xidmətə qəbul edilmişdir. Ümumi olaraq 2578 ədəd istehsal edilmişdir.

MühərrikRedaktə

F-104 modelinin mühərriki, General Electric J79 turbojet mühərriki əsasında dizayn edilmişdir. 2 Mach sürətindən yuxarı olan sürətlərə imkan verən mühərrikinin alüminium quruluşu eyni zamanda mühərrikin istilik sərhədlərini məhdudlaşdırırdı. Daha sonrakı J79 modellərində həyata keçirilmiş olan modifikasiyalar ilə itələmə gücü 30%-ə qədər artırılmışdır.

İstifadəçilərRedaktə

Keçmiş istifadəçilərRedaktə

  Belçika
  Kanada
Tayvan  Tayvan
 
Tayvan F-104J
  Danimarka
  Almaniya
  Yunanıstan
  İtaliya
  Yaponiya
  İordaniya
  Niderland
  Norveç
  Pakistan
İspaniya  İspaniya
  Türkiyə
  ABŞ