Münəvvər Rzayeva

heykəltəraş

Rzayeva Münəvvər Məcid qızı (6 iyun 1929(1929-06-06), Şuşa, DQMV6 iyun 2004(2004-06-06), Bakı) — Azərbaycanlı heykəltəraş və ilk monumentalçı qadın heykəltəraş.[1] Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı (1992).

Münəvvər Rzayeva
Münəvvər Rzayeva.jpg
Doğum tarixi 6 iyun 1929(1929-06-06)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 6 iyun 2004(2004-06-06) (75 yaşında)
Vəfat yeri
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti heykəltəraş
Təhsili
Mükafatları "Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı" fəxri adı

HəyatıRedaktə

Münəvvər Rzayeva 6 iyun 1929-cu ildə Şuşada anadan olmuşdur. Şuşada tanınmış xalça ustası Məcid kişinin ailəsində böyüyüb. 1950-ci ildə Bakıda Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbini, 1956-cı ildə isə V.İ.Surikov adına Moskva Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının heykəltəraşlıq fakültəsini bitirmişdir. O, Nikolay Tomskinin sinfində təhsil alıb.[2]

1943-cü ildən müxtəlif sərgilərin iştirakçısı olub. Münəvvər Rzayeva 1953-cü ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının Üzvü seçilmişdir. Eyni zamanda, Mədəniyyət Nazirliyinin Dövlət Komissiyasının üzvü olmuş, AMEA Nizami adına Ədəbiyyat Muzeyində bərpaçı rəssam kimi fəaliyyət göstərmiş və bir sıra heykəlləri bərpa etmişdir.[3]

Onun əsərləri Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi, Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi, Ordubadi muzeyi, Siyəzən mədəniyyət evi və Bədii Fondda saxlanılır.

M.Rzayeva psixoloji portret ustası idi. Heykəlləri qranit, mərmər, bürünc, ağac və s. materiallardan istifadə edərək yaratdırdı. Yaradıcılığını, əsasən, sənət adamlarının heykəlləri, o cümlədən dövlət xadimlərinin və əmək qəhrəmanlarının heykəlləri, büstləri, barelyefləri təşkil edirdi. Hüseyn Cavid, Sergey Yesenin, Nəriman Nərimanov, Mikayıl Müşfiq, Nazim Hikmətin büstləri onun yaradıcı fəaliyyətində xüsusi yer tutur.[4]

Münəvvər Rzayeva 6 iyun 2004-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.

MükafatlarıRedaktə

XatirəsiRedaktə

2019-cu ildə Münəvvər Rzayevanın 90 illik yubileyi qeyd olunmuşdur.[6]

ƏsərləriRedaktə

Şəxs Tarix Yerləşdiyi yer Şəkil Qeyd
Sevil Qazıyeva
(Sevil Qazıyevanın heykəli)
1969 Bakı barelyef (bürünc)
Mikayıl Müşfiq
(Mikayıl Müşfiqin heykəli)
1970 Bakı   büst (qırmızı qranit)
Sergey Yesenin 1977 Mərdəkan heykəl
Ayna Sultanova 1986 Bakı   büst
Mehdixan Vəkilov 1976 Bakı (2-ci Fəxri Xiyaban) heykəl
Əlibala Şirinov 1973 Bakı (2-ci Fəxri Xiyaban) heykəl
Bəhmənyar Bakı (Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi) büst (mərmər)
İmadəddin Nəsimi Bakı heykəl (ağac)
Səməd Vurğun 1966 İmişli heykəl
Sevil Qazıyeva 1972 Zaqatala heykəl
Mirzə Ələkbər Sabir 1973 Quba büst
Məhsəti Gəncəvi
(Məhsəti Gəncəvinin heykəli (Gəncə, 1983))
1983 Gəncə   heykəl
Mikayıl Müşfiq 1989 Xızı (Sayadlı) heykəl
Nigar Rəfibəyli
(Nigar Rəfibəylinin heykəli (Gəncə, 1998))
1998 Gəncə   heykəl (bürünc)
Heydər Əliyev 1998 Qusar ("Heydər Zirvəsi") barelyef (tunc)

İstinadlarRedaktə

  1. "Münəvvər Rzayevanın heykəllər və büstlər dünyasından ştrixlər". anl.az (azərb.). 2020-03-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-02.
  2. 2019 Əlamətdar və Tarixi Günlər Təqvimi (azərb.). Bakı: "Zərdabi-Nəşr". 2018. səh. 250.
  3. "Yaratdığı heykəllərdə yaşayan sənətkar Münəvvər Rzayeva-90". anl.az (azərb.). 2020-03-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-02.
  4. "Münəvvər Rzayeva anıldı". medeniyyet.az (azərb.). 2020-03-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-03.
  5. "Təsviri sənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikasının fəxri adlarının verilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN FƏRMANI". e-qanun.az (azərb.). 2020-03-02 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-02.
  6. "Görkəmli rəssam Münəvvər Rzayevanın anadan olmasının 90 illiyi qeyd ediləcək". azertag.az (azərb.). 2020-03-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-03-03.