Mir Həsən Mövsümov

MUSƏVİ Seyid (Mirhəsən Hacı Mirağa oğlu Mövsümov; 1882, Şamaxı – 17.6.1907, Bakı) — sosial-demokrat, "Hümmət"(1904) təşkilatının banilərindən biri, naşir, yazıçı-publisist.

HəyatıRedaktə

İbtidai təhsilini Bakıda mollaxanada və "rus-müsəlman" məktəbində almışdır. Bakı realnı məktəbində oxumuşdur. Şəriət müəllimi, alim-metodist, şair Hacı Mirağa Mövsümovun oğludur. Erkən yaşlarından əmək fəaliyyətinə başlamış, çarizmə qarşı siyasi mübarizəyə qoşulmuş, Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Sultanməcid Əfəndiyev, Məşədi Əzizbəyov, Məmmədsadıq Axundov və başqaları ilə birlikdə müsəlman sosial-demokrat "Hümmət" təşkilatının əsasını qoymuşdur. Evində gizli mətbəə yaratmış, "Hümmət" qəzetinin 6 nömrəsini (1904-1905) və bir sıra siyasi vərəqələr buraxmışdır. Sosial-demokratik ideyaları təbliğ etdiyinə görə həbs olunmuş, irəli sürülən ittihamlar sübuta yetmədiyindən azad edilmişdir. Təqiblərdən qurtarmaq üçün Gədəbəyin gümüş, mis mədənlərində fəhlə işləmişdir. Seyid Musəvi siyasi mübarizədə bədii və publisist sözün təsir gücünə önəm vermiş, "Hümmət", "Dəvət-Qoç", "Təkamül", "İrşad" qəzetlərində müxtəlif janrlarda yazılar (hekayə, pyes, məqalə və s.) dərc etdirmişdir. Seyid Musəvinin "Çaq-çuk", "Təzə əsrin tüluunda", "Məşədi İsmayıl" hekayələri, "Mis mədəni" pyesi, "Bakı həbsxanası" məqaləsi və inqilabi vərəqələri Azərbaycan ədəbiyyatı və publisistikasında özünəməxsus yer tutur.

ƏdəbiyyatRedaktə

  • XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı müntəxəbatı, B., 1958;
  • Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi, 3 cilddə, c.2, B., 1960;
  • XX əsr Azərbaycan bədii nəsri, B., 1992; Hüseynov G., Həqiqət və ədalət carçısı, B., 1988;
  • Talıbzadə K., Ədəbiyyatımızın inqilabi ənənələri, onun "Ədəbi irs və varislər" kitabında, B., 1974.

Həmçinin baxRedaktə