Ogüst Kont

Kont Ogüst (fr. Auguste Comte; 17 yanvar, 1798–5 sentyabr, 1857) — Fransız filosofu, pozitivizmin banisi. Sosiologiyanın bir elm kimi formalaşmasında, onun TarixFəlsəfədən ayrıca fəaliyyət göstərməsi üçün böyük işlər görmüş sosioloq. Pozitivizmin və sosiologiyanın qurucusu sayılır. Sen-Simonun katibi və əməkdaşı.

Ogüst Kont
fr. Isidore Marie Auguste François Xavier Comte
Auguste Comte.jpg
Doğum adı Isidore Marie Auguste Xavier Comte
Doğum tarixi
Doğum yeri
Vəfat tarixi (59 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi mədə xərçəngi
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Həyat yoldaşı
Elm sahələri fəlsəfə, sosiologiya
Təhsili
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Təbiətin dərk edilməsi tarixi Kont tərəfindən üç mərhləyə bölünmüşdür:

HəyatıRedaktə

Vergi məmuru olan atası və anası, royalist və qatı Katolik idi. O dövrdə Fransada yayılan Respublikaçılığa və şübhəçi görüşlərə əleyhdar idilər. Balaca Kont bu qarşıdurmalı mühitində öz mövqeyini təyin etdi: Katolik Kilsəsinə və kralçılığa qarşı çıxdı.

Fiziki baxımdan sağlam deyildi. Çəlimsiz bədəni, miyopluğu, mədə xəstəliyi həyatı boyunca ona problem oldu.

Ana atasının tutduğu yaşlı bir müəllimdən Latınca dərs aldıqdan sonra, 9 yaşında orta məktəbə başladı. İnternat həyatı ona ağır gəldi. Ancaq zehni inkişafı yaşının irəlisində olduğundan, dərslərində çox müvəffəqiyyətli oldu.

14 yaşında Katolik Kilsəsindən ayrıldı. 15 yaşında Paris Politexnik Məktəbi imtahanına girdi. Çox müvəffəqiyyətli olmasına rəğmən yaşının kiçikliyi səbəbiylə məktəbə qəbul edilmədi.

Oktyabr 1814 də Paris Politexnik məktəbinə girdi. Məktəbin zamana bağlı möhkəm intizamı, baş əyməz rəftarlı Konta görə deyildi. Burada 2 il qaldı.

Napolyon Elbe adasına qaçanda, ondan nifrət etdiyi halda, Parisin xarici işğalından qurtarılması məqsədiylə döyüşə gedən şagirdlərə qatıldı. Gecələri məktəbdən qaçıb, Paris küçələrində gəzməsi, məktəb rəhbərliyinə qarşı bəzi davranışları səbəbiylə, polis qarovulunda Montpollierə göndərildi. Məktəbi də Respublikaçı meylliləri səbəbiylə, rəhbərlik tərəfindən bağlanıldı.

TəhsiliRedaktə

FəaliyyətiRedaktə

ƏsərləriRedaktə

SosiologiyasıRedaktə

Auguste Comte “ Sosiologiya niye digər elmlər kimi şaxəli bir elm olmasın?” fikrini irəli sürmüşdü. Comte pozitivizm ilə cəmiyyətin modernləşməsi fikrini irəli sürmüşdür. Sosial teorisi təbiət elmləri ilə bağlı idi. Yaradıcı kariyerasına Saint Simon’un yardımı ilə başlayan Auguste Comte, insanlığın tarix boyu inkişafını və Avropa cəmiyyəti daxilində, mövcud vəziyyətə necə gəldiklərini araşdırmağa başlamışdır. Auguste Comte'a görə Sosiologiya tarixində iki böyük önəmli nüans var: 1) Sosioloji sözündə “ ixtira edən”, ad olması 2) Üç əsas qanun Auguste Comte hər şeydən əvvəl Aydınlanma dövrü olan Modernitə dövrünün inkişafı üçün ağılın vacib olduğunu bildirmişdir. Buna görə onun fikirləri aydınlanma dövründə ağlın daha üstün olduğu fikrini dəqiqləşdirmişdir. Daha sonra Comte təbiət elmlərinin və onların inkişaf yollarının araşdırılması prosesinə başlamışdır. Comte cəmiyyətin elm haqqında yeni fikirlərinin ola biləcəyi fikirlərini irəli sürmüşdür. Bu sadəcə elmi bilikləri artırmaq üçün deyil, əsas mövzu olan cəmiyyəti dəyişdirmək idi. Alimə görə təbiət elmlərinin öyrənilməsi bu cəmiyyətdə köklü dəyişikliklər edəcəyi qənaətinə gəlmişdir. Təbiət elmləri üzərində aparılan araşdırmalar, kəşflər sadəcə təbiəti başa düşməyimiz üçün deyildir. Eyni zamanda texnalogiyanın inkişafına da yol açaraq, sənaye dövründə və hal-hazırda yaşadığımız dövrdə modern dünyanın ortaya çıxmasına yol açmışdır. Beləliklə, Comte görə cəmiyyət elmin bir hissəsidir və bu məsələnin araşdırılmasının çox çətin olduğunu bildirmişdir. Özəlliklə sosiologiya və biologiya elmi arasında oxşarlıqların çox oluğunu vurğulamışdır. Comte'un sosioloji anlayışına görə cəmiyyəti parçalara ayırmaq olmaz.Parçalara ayrılsa belə araşdırmaq mümkün olmayacaq. Çünki cəmiyyəti formalaşdıran ünsürlər, eyni ilə bir bədənin orqanları kimi bir sistemdə formalaşmışdır.

Üç əsas qanunuRedaktə

Comtenun sosiologiya haqqında dediyi fikirlərdən sonra ikinci olaraq üç əsas qanunu ön plana çıxarmışdır. Bu qanuna görə, cəmiyyətin bir hadisə ilə bağlı fikirləri üç mərhələli transformasiya keçirər və bu mərhələ insan tarixini üzə çıxarar. İlk mərhələ Teoloji mərhələdir. Bu mərhələdə hər şey tanrı, tanrılar ya da tanrıya ibadət, inanc əsas yer tutur. Cəmiyyətin vəziyyəti teoloji hərəkətlərlə formalaşmışdır. İkinci mərhələ isə Metofizik Mərhələdir. Bu mərhələdə pozitivist mərhələyə keçiş üçün tanrı yaddan çıxır və mücərrəd varlıqlara inanma ön plana çıxarılır. Cəmiyyətdə insan hakları, hüquq, bərabərlik və.s kimi mücərrəd anlayışlara əsaslanır. Və son olaraq üçüncü mərhələ Elm ya da Pozitivist Mərhələsidir. Yəni elmlərin metodlar və teorilər ilə doğrulanması. Pozitivist məlumat anlayışının bu mərhələdə hakim olduğu cəmiyyət nə din, nə də metafizik prinsiplərə görə təşkil olunacaqdır.

Həmçinin baxRedaktə

İstinadlarRedaktə