Qeyri-maddi mədəni irs

Qeyri-maddi mədəni irs (ing. Intangible cultural heritage (ICH)) — YUNESKO-nun Ümumdünya irsi layihəsinə bənzər, lakin mədəniyyətin qeyri-maddi sahələrini əsas tutan konsepsiya. YUNESKO-nun 2003-cü il sentyabrın 29-dan oktyabrın 17-dək Parisdə keçirilən 32-ci sessiyasında qəbul edilmiş "Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması haqqında" Konvensiya ilə tənzimlənir.

"Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması haqqında" Konvensiyanın loqotipi

TərifRedaktə

Konvensiyada qeyri-maddi mədəni irsə belə tərif verilir:[1]

İcmalar, qruplar və bəzi hallarda ayrı-ayrı şəxslər tərəfindən onların mədəni irsinin bir hissəsi kimi qəbul edilən təcrübələri, təqdimatları, ifadələri, bilik və bacarıqları, eləcə də bunlarla bağlı alətləri, əşyaları, maddi mədəniyyət abidələrini və mədəni məkanları bildirir. Nəsildən-nəsilə ötürülən belə qeyri-maddi mədəni irs daim icmalar və qruplar tərəfindən, onları əhatə edən mühitə cavab olaraq, onların təbiətlə və öz tarixləri ilə qarşılıqlı təsirindən asılı olaraq yaradılır və onlarda özünəməxsusluq və irsilik hissi formalaşdırır və bununla da mədəni müxtəlifliyə və insan yaradıcılığına hörmət edilməsinə yardım göstərir. Bu Konvensiyanın məqsədləri üzrə yalnız o qeyri-maddi mədəni irs diqqətə alınır ki, həmin irs insan hüquqları haqqında mövcud beynəlxalq hüquqi aktlara, eləcə də icmalar, qruplar və ayrı-ayrı şəxslər arasında qarşılıqlı hörmət və sabit inkişaf tələblərinə uyğun gəlmiş olsun.

Azərbaycanın qeyri-maddi mədəni irsiRedaktə

Azərbaycan 2006-cı il 2 oktyabr tarixində "Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması haqqında" Konvensiyaya qoşulmuşdur.[2]

Hal-hazırda "Qeyri-maddi mədəni irs siyahısında" Azərbaycana aid 13 qeyri-maddi mədəniyyət nümunəsi vardır:[3]

Həmçinin baxRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. "Конвенция об охране нематериального культурного наследия". un.org (rus). İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  2. "YUNESKO-nun "Qeyri-maddi mədəni irsin qorunması haqqında" Konvensiyasının təsdiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının Qanunu". e-qanun.az. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  3. "Azerbaijan and the 2003 Convention". unesco.org (ingilis). UNESCO. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  4. "Azerbaijani Mugham". ich.unesco.org (ingilis). UNESCO. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  5. "Art of Azerbaijani Ashiq". ich.unesco.org (ingilis). UNESCO. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  6. "Traditional art of Azerbaijani carpet weaving in the Republic of Azerbaijan". ich.unesco.org (ingilis). UNESCO. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  7. "Craftsmanship and performance art of the Tar, a long-necked string musical instrument". ich.unesco.org (ingilis). UNESCO. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  8. "Chovqan, a traditional Karabakh horse-riding game in the Republic of Azerbaijan". ich.unesco.org (ingilis). UNESCO. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  9. "Traditional art and symbolism of Kelaghayi, making and wearing women's silk headscarves". ich.unesco.org (ingilis). UNESCO. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  10. "Copper craftsmanship of Lahij". ich.unesco.org (ingilis). UNESCO. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  11. "Flatbread making and sharing culture: Lavash, Katyrma, Jupka, Yufka". ich.unesco.org (ingilis). UNESCO. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  12. "Nawrouz, Novruz, Nowrouz, Nowrouz, Nawrouz, Nauryz, Nooruz, Nowruz, Navruz, Nevruz, Nowruz, Navruz". ich.unesco.org (ingilis). UNESCO. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  13. "Art of crafting and playing with Kamantcheh/Kamancha, a bowed string musical instrument". ich.unesco.org (ingilis). UNESCO. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  14. "Dolma making and sharing tradition, a marker of cultural identity". ich.unesco.org (ingilis). UNESCO. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  15. "Heritage of Dede Qorqud/Korkyt Ata/Dede Korkut, epic culture, folk tales and music". ich.unesco.org (ingilis). UNESCO. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.
  16. "Yalli (Kochari, Tenzere), traditional group dances of Nakhchivan". ich.unesco.org (ingilis). UNESCO. İstifadə tarixi: 6 oktyabr 2020.

Xarici keçidlərRedaktə