Tu-22M (Ty-22M), NATO kod adı ilə Backfire, dəyişkən qanad quruluşu olan uzun mənzilli supersonik adi bir bombardmançıdır. Ən böyük istifadəçisi Rusiyadır. Onlardan biri Osetiya müharibəsi zamanı vurulub.

Tupolev Tu-22M
Russian Air Force Tupolev Tu-22M3 Beltyukov.jpg
Hazırlayan Tupolev
İstehsalçı Tupolev
İlk uçuş 30 avqust 1969
İstismara verilmə tarixi 1972
İstismarçılar Sovet Hərbi Hava Qüvvələri[d], Rusiya Hərbi Hava Qüvvələri, Ukrayna Hərbi Hava Qüvvələri
Buraxılış sayı 497
Baza modeli Tupolev Tu-22
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

DizaynıRedaktə

 
Tu-22M modelinin qırıq xətlərlə şəkili

TU-22 modelinin əlamətdar bir müvəffəqiyyəti olmasa da, əvvəlki model TU-16-dan daha üstün bir təyyarədir. Onun əməliyyat diapazonu və uçuş performansı təyyarənin zəif nöqtələridir. TU-22 modelinin istehsalı ilə, bu təyyarəni əvəz edəcək növbəti nəslin inkişafına başlanılmışdır.

Mig-23 və Su-17 dizaynları ilə dəyişkən həndəsi qanad texnologiyası tərəfindən təklif olunan qısa uçuş zolağından qalxma, yüksək kreyser sürəti, aşağı hündürlükdə uçan zaman mövcud uçuş rahatlığı, səmərəli naviqasiya kimi xüsusiyyətləri nəzərə alaınraq yeni bir təyyarə layihəsi yaradılmışdır. Layihənin nəticəsi yeni dəyişkən həndəsəli Samolyot 145 (Ru. Aeroplane 145) modelidir. Tu-22M, Tu-22 əsaslı silah sistemlərindən istifadə edir və eyni Kh-22 döyüş raketindən istifadə edir.

Digər istifadəçiləriRedaktə

Sovet İttifaqı TU-22M modelini ixrac etməmişdir, lakin SSRİ-nin dağılması ilə Belarusiyanın istifadəsində 52 təyyarə qalmışdır. Ukraynaya məxsus 29 təyyarə isə nüvə silahının yenidən qurulması ilə əlaqədar olaraq məhv edilmişdir.

Tupolev şirkəti, İran, HindistanÇin Xalq Respublikası daxil olmaqla potensial alıcılarla 1992-ci ildən görüşlər həyata keçirdir, lakin 2012-ci ilin dekabr ayına kimi hər hansı bir satış həyata keçirilməmişdir. 2004-cü ildən bəri, dörd dənəsi sahil təhlükəsizliyi və mümkün əməliyyatlar üçün Hindistana icarəyə verilmişdir.

2012-ci ilin dekabr ayında Çin xəbər saytlarında yayımlanan bəzi xəbərlərə görə, Çin Xalq Respublikası Rusiya Federasiyası ilə 1.5 milyard ABŞ dolları dəyərində 36 təyyarə və mühərriklərini əhatə edən müqavilə ilə TU-22M3 istehsal xəttinin satın alındığını və təyyarənin Çin versiyasının adının “H-10” olacağı iddia edilmişdir.

 
Tupolev Tu-22M3

Tekniki xüsusiyyətləriRedaktə

  • Ekipajı:4
  • Uzunluq: 41.46 mm
  • Hündürlük:11.05 mm
  • Qanad uzunluğu: 34.28 mm
  • Çəki: 112,000 kq
  • Xidmət tavanı: 14.700 metr
  • Sürət: 2.05 mach
  • Motor 2× Klimov NK-25 turbofan
  • Motorun impuls qüvvəsi: 245 kN
  • Mənzil:13,300 km

SilahlarRedaktə

  • 1× AM-23 23 mm quyruq taretində top
  • 24.000 kq bomba yükü (250 kq-9000 kq)
  • Kh-22 (AS-4 “Kitchen”)
  • 8x Raduga Kh-15 (AS-16 “Kickback”)
  • 8x Kh-27 (AS-7 “Kerry”)
  • Kh-28 (AS-9 “Kyle”)

İstifadəçilərRedaktə

Müasir istifadəçilərRedaktə

Keçmiş istifadəçilərRedaktə

Əlaqədar inkişaf modelləriRedaktə

Müqayisə edilə biləcək təyyarələrRedaktə

Rockwell B-1 Lancer

MənbəRedaktə

Xarici keçidlərRedaktə