Vezuvian (idokraz) – Ca10(Mg,Fe)2 Al4 [SiO4]5 [Si2O7]2 (OH)4  - Tetraqonal sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.

Vezuvian (idokraz) – Ca10(Mg,Fe)2 Al4 [SiO4]5 [Si2O7]2 (OH)4
Vesuvianite1.jpg
Vezuvian, 95 mm, Gədəbəy rayonu
Ümumi məlumatlar
Kateqoriya Mineral
Formul
(təkrarlanan vahid)
(Ca,Na)₁₉(Al,Mg,Fe)₁₃(SiO₄)₁₀(Si₂O₇)₄(OH,F,O)₁₀
Xüsusiyyətləri
Zolaq rəngi
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Növ müxtəliflikləriRedaktə

Berilliumlu (~9% BeO), manqanlı (4,5%-dək MnO), nadir torpaq elementli (serium qrupu TR ~ 16,7 %), titanlı (4,7 %-dək TiO2) vezuvianlar; viluit – tərkibində 3 %-dən çox B2O3 olan vezuvian.

XassələriRedaktə

Rəng – zeytunu-yaşıl, sarımtıl-yaşıl, yaşıl, zümrüdü-yaşıl, sarı, çəhrayı, qırmızı, mavi, qara; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ, yaşılımtıl, qonuru; Parıltı – şüşə, yağlı; Şəffaflıq – şəffaf, yarımşəffaf; Sıxlıq – 3,3-3,6; Sərtlik – 5-6,5; Kövrəkdir; Ayrılma – qeyri-mükəmməl, prizma {110} üzrə bir qədər yaxşı; Sınıqlar – tikanlı, qeyri-hamardan qabıqvariyədək; Morfologiya – kristallar: vertikal cizgili prizmatik, bəzən bipiramidal; İkiləşmə: qeyd olunmayıb; Mineral aqreqatları: dənəvər, radial-şüalı, paralel-çubuqvari.

Mənşəyi və yayılmasıRedaktə

Tipik kontakt-metasomatik mineral olub, skarnlarda geniş yayılmışdır. Hidrotermal-metasomatik dəyişikliyə uğramış trapplarda aşkar edilmişdir. Ultraəsası qələvi süxur massivlərinin metasomatitlərində təzahür edir. Qneyslərdə, xlorit şistlərində, bəzən fillit və roqoviklərdə iştirak edən vezuvian metamorfik proseslərin məhsuludur. Monte-Somma vulkanının tullantıları vezuvianla zəngindir. Səpintilərdə də toplanır. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: qranatlar, xloritlər, diopsid, ilvait, epidot, vollastonit, skapolit, sfalerit, xalkopirit, arsenopirit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Vezuvi, Monte-Somma vulkanları (İtaliya); Göpferqryün (Almaniya); Telemark-Smit (Novreç); Axmatov və Yeremeyev mədənləri, Vilyuy çayı hövzəsi (Rusiya) və b. Azərbaycanda Gədəbəy rayonunun və Tutqun çayı hövzəsinin skarnlarında, həmçinin Kiçik Qafqazın bəzi başqa məntəqələrinin rodinqitlərində və s. qeyd olunur.

TətbiqiRedaktə

Massiv yaşıl vezuvian ikinci növ məmulat daşı kimi istifadə edilir. Mineralın şəffaf növlərindən zərgərlikdə istifadə olunur.

Həmçinin baxRedaktə

Xarici keçidlərRedaktə

MənbəRedaktə

  • "Azərbaycan mineralları" // Bakı, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2004