Vyetnam (vyetnam. Việt Nam) və ya rəsmi adı ilə Vyetnam Sosialist Respublikası (vyetnam. Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam)Cənub-Şərqi Asiyada dövlət. Vyetnam Hind-Çin yarımadasında yerləşir. Şimalda Çin, qərbdə LaosKamboca ilə həmsərhəddir. Cənubda və şərqdə isə Cənubi Çin dənizi ilə əhatə olunub. Paytaxtı Hanoy, ən böyük şəhəri Hoşimin, ümumi sahəsi 331,212 kvadrat kilometrdir. Vyetnam 1945-ci ildə Fransadan müstəqilliyini əldə etmiş, 1954-cü ildə isə Şimali VyetnamCənubi Vyetnam olaraq iki ayrı respublikaya bölünmüşdür. Ölkə uzun sürən müharibədən sonra 1976-cı ildə tək dövlət olaraq təkrar birləşmişdir. Vyetnam dağlıq bir ölkədir. Sonq-Koi və Mekonq deltaları əhəmiyyətli alçaq düzənlikləridir. Sahil düzənlikləri şərqdə yerləşir. Geri qalan torpaqlarının böyük hissəsini meşəliklər, dağlıq bölgə tutur. Başlıca məhsulları: düyü, manyok, sorghum, qarğıdalı, qəhvə, çay, kauçuk, əl işləridir. Ölkədə təhsil 12 yaşına qədər pulsuz və zəruridir.

Vyetnam Sosialist Respublikası

Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam
Vyetnam
2 iyul 19762 sentyabr 1945
Vyetnam gerbi
Gerbi
Şüarı: Ðộc lập, tự do, hạnh phúc (vyet. Müstəqillik, Azadlıq, Xoşbəxtlik)
Himni: Tiến Quân Ca
Vyetnam xəritədə yeri
PaytaxtıHanoy
Ən böyük şəhəriHoşimin
Rəsmi dilləriVyetnam dili
İdarəetmə formasıbir partiyalı unitar sosialist respublika
• Prezident
Nquyen Phu Tronq
Nquyen Xuan Phuk
Qurulması
Tarixi 
• Fransadan müstəqillik
1945
• Yaranması
2 iyul 19762 sentyabr 1945
Ərazisi
• Ümumi
331,212 km² (66-cı)
• Su (%)
1,3
Əhalisi
• 2018 təxmini
95,000,000 (15)
• Sıxlıq
27,603/km2 (71,491.4/kv. mil) (46)
ValyutasıVyetnam donqu
Yolun hərəkət istiqamətisağ
Telefon kodu+84
ISO 3166 koduVN
İnternet domeni.vn

ƏhaliRedaktə

2018-ci ildə Vyetnamın əhali sayısı təxminən 95,5 million idi.[1]

DinRedaktə

Vyetnamda müxtəlif dini inanclar mövcuddur. Burada əsasən buddizm, konfusiyalıq və daosizm geniş yayılıb. Bu dinlər vyetnamlılar və burada yaşayan çinlilər arasında daha geniş vüsət alıb. Buddizmdən bir sıra təriqətlər yaranıb. Sinkreq sektalar arasında kao-day sektası yeni yaranıb-1926-cı ildə. Bu təriqət özündə buddizmi, konfusiyalığı, daosizmi və xristianlığı sintez edir. Bu təriqətin ardıcılları 2 milyon nəfərdir və ölkənin cənub rayonlarında məskunlaşıblar. Ölkənin cənubunda yerləşən digər bir sektanın – xoa-xao- tərəfdarları (1,5 mln. nəfər) da kifayət qədər çoxdurlar. XVI əsrdən başlayaraq missionerlərin fəaliyyəti nəticəsində ölkəyə xristianlıq daxil olmağa başladı. Hal-hazırda Vyetnamda əksəriyyəti katolik (3 mln-dan çox) olan xeyli sayda xristian yaşayır. Ölkədə bir sıra protestant təşkilatlar, o cümlədən Vyetnam Yevangelist kilsəsi (50 min nəfər tərəfdarı var), xristian və missioner alyansı, yeddinci günün adventistləri və baptistlər fəaliyyət göstərir. Tyamların bir hissəsi və malaylar islamın sünnü məzhəbinə mənsubdurlar. Tyamların üçdə iki hissəsi özlərinin qədim brahman inanclarını qoruyub saxamışlar. Ölkənin daxili rayonlarında bəzi xalqları arasında qəbilə kultu hələ də qalmaqdadır. Son illərdə vyetnamda ateistləri sayı sürətlə artır. 1 aprel 1999- cu il siyahıya almasına əsasən əhalisi 76.323.173 nəfər olmuşdur .[2] Vyetnamın əksər əhalisini vyetlər və 50-dən çox azsaylı xalqlar təşkil edir. Bunlar: txay, txo, nunq, mionq, tiyam, kxmer, xaray, edə və başqalarıdır.[3]

SiyasətRedaktə

Vyetnam Sosialist Respublikasında tək qanuni partiya iqtidardakı Vyetnam Kommunist Partiyasıdır. 1975-ci ildəki konstitusiyanın dəyişdirilməsi ilə 1992-ci ilin aprel ayında yeni konstitusiya qəbul edildi. Kommunist partiyanın inzibati anlayışı rəhbərliyin, siyasətin bütün vahidlərində yenidən tətbiq olundu.

Bunlar Vyetnam Anayurd Cəbhəsi işçilərini və biznesmen ticarət birliklərini əhatə edir. Hər nə qədər əyalət ictimai rəhbərliyi sosialist olsa belə, onun tətbiqi, 1990-cı illərdən bəri azalaraq davam edən ideoloji təsiri altındadır. Vyetnam Prezident adi halda əyalət başçısı olsa belə normalda Vyetnam ordusunun başkomandiridir. Bundan başqa Milli Müdafiə və Təhlükəsizlik vəzifəsindədir. Vyetnam Baş naziri Nuyan Tan Dun, hökumətin başçısıdır. Bundan başqa 3 köməkçi nazirdən ibarət Nazirlər Kabinetinin və 26 nazirin başçısıdır.

İstinadlarRedaktə

  1. Sitat səhvi: Yanlış <ref> teqi; UN adlı istinad üçün mətn göstərilməyib
  2. Vyetnam Mərkəzi Statistika Ofisi
  3. Vyetnam Mədəniyyəti

Xarici keçidlərRedaktə