İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı

İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı (qısa. İƏİT, ing. Organization for Economic Co-operation and Development, OECD, fr. Organisation de coopération et de développement économiques) — demokratiya və bazar münasibətli iqtisadiyyat prinsipini qəbul edən inkişaf etmiş ölkələri birləşdirən beynəlxalq təşkilat. 36 üzv ölkəli iqtisadi təşkilat[1] olan İƏİT 1961-ci ildə iqtisadi inkişafıdünya ticarətini təşviq etmək üçün qurulmuşdur. Bu platformaya daxil olan ölkələr siyasi təcrübələrini qarşılaşdırır, ümumi problemlərə həll yolu tapır və təşkilata üzv olan digər ölkələrin daxili və beynəlxalq siyasətinin doğru və koordinasiyalı bir şəkildə tətbiq edilməsinə şərait yaradır. İƏİT-ə daxil olan ölkələrin əksəriyyəti çox yüksək İnsan İnkişafı İndeksinə sahib yüksək gəlirli ölkələrdir və inkişaf etmiş ölkələr olaraq qəbul edilirlər. 2017-ci ildə İƏİT-ə üzv ölkələr qlobal nominal ÜDM-nin 62.2%-ni ($49.6 trilyard)[2], alıcılıq qabiliyyəti üzrə qlobal ÜDM-nin 42.8%-ni ($54.2 trilyard)[3] özündə cəmləşdirirdi. Təşkilat rəsmi BMT müşahidəçisidir.[4]

İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı
OECD Logo.svg
Außenministerin Karin Kneissl nimmt am Ministerial Council Meeting der OECD in Paris teil. (27619529467).jpg
Yaranma tarixi 16 aprel 194830 sentyabr 1961
Rəsmi dili ingiliscəfransızca
oecd.org
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

İƏİT 1948-ci ildə Robert Marcolinin rəhbərliyi altında Marşal planının (hansı ki, bu plan SSRİ və onun peyk dövlətləri tərəfindən rədd edilmişdi) idarə olunmasına kömək etmək üçün Avropa İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı[5] (AİƏT) adı ilə təsis edildi.[6] Buna ABŞ-ın göndərdiyi maliyyə dəstəyini paylamaq və İkinci Dünya müharibəsindən sonra Avropada yenidən quruculuq işlərinin aparılması üçün lazımi iqtisadi proqramları tətbiq etməklə nail olunacaqdı. (Bənzər yenidən qurma yardımı müharibədən məğlub olaraq çıxmış Çin Respublikası və müharibə sonrası Koreyayada göndərilmişdi, ancaq bu köməklər Marşal planı adı altında edilməmişdi.)[7]

1961-ci ildə AİƏT İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı haqqında Konvensiya ilə İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı olaraq yenidən quruldu və üzv ola biləcək ölkələrə Avropada olmayan ölkələr də daxil edildi.[8][9] İƏİT-nin qərargahları Fransanın paytaxtı Parisdə, la-Myuett şatosunda yerləşir.[10] Təşkilat üzv ölkələrin müxtəlif nisbətdə olan dəstəyiylə maliyələşdirilir və 2017-ci ildə ümumi büdcəsi 374 milyon ABŞ dolları olmuşdur.[11]

Üzv ölkələrRedaktə

Hal-hazırda qoşulma dəvəti göndərilən Kolumbiya[12] ilə birlikdə təşkilata 36 ölkə üzvdür.[1]

Ölkə Müraciət Danışıqlar Dəvət Üzvlük[1] Coğrafi yeri Qeydlər
  Avstraliya 7 iyun 1971 Okeaniya
  Avstriya 29 sentyabr 1961 Avropa AİƏT üzvü.[5]
  Belçika 13 sentyabr 1961 Avropa AİƏT üzvü.[5]
  Kanada 10 aprel 1961 Şimali Amerika
  Çili noyabr 2003 [13][14] 16 may 2007[15] 15 dekabr 2009[16] 7 may 2010 Cənubi Amerika
  Çex Respublikası yanvar 1994 [17] 8 iyun 1994[18] 24 noyabr 1995[17] 21 dekabr 1995 Avropa 1949-cu ildən 1991-ci ilə qədər Çexoslovakiyanın tərkibində rəqib QİYŞ təşkilatının üzvü idi..
  Danimarka 30 may 1961 Avropa AİƏT üzvü.[5]
  Estoniya 16 may 2007[15] 10 may 2010[19] 9 dekabr 2010 Avropa
  Finlandiya 28 yanvar 1969 Avropa
  Fransa 7 avqust 1961 Avropa AİƏT üzvü.[5]
  Almaniya 27 sentyabr 1961 Avropa AİƏT-ə 1949-cu ildə (Qərbi Almaniya) olaraq üzv olmuşdur.[20]
  Yunanıstan 27 sentyabr 1961 Avropa AİƏT üzvü.[5]
  Macarıstan dekabr 1993 [21] 8 iyun 1994[18] 7 may 1996 Avropa 1949-cu ildən 1991-ci ilə qədər rəqib QİYŞ təşkilatının üzvü idi.
  İslandiya 5 iyun 1961 Avropa AİƏT üzvü.[5]
  İrlandiya 17 avqust 1961 Avropa AİƏT üzvü.[5]
  İsrail 15 mart 2004 [22] 16 may 2007[15] 10 may 2010 [19] 7 sentyabr 2010 Asiya
  İtaliya 29 mart 1962 Avropa AİƏT üzvü.[5]
  Yaponiya noyabr 1962[23] iyul 1963[23] 28 aprel 1964 Asiya
  Cənubi Koreya 29 mart 1995[24] 25 oktyabr 1996[25] 12 dekabr 1996 Asiya Rəsmi olaraq Koreya Respublikası
  Latviya 29 may 2013[26] 11 may 2016[27] 1 iyul 2016[28] Avropa
  Litva 9 aprel 2015[29] 31 may 2018 5 iyul 2018[30] Avropa
  Lüksemburq 7 dekabr 1961 Avropa AİƏT üzvü.[5]
  Meksika 14 aprel 1994[31] 18 may 1994 Şimali Amerika
  Hollandiya 13 noyabr 1961 Avropa AİƏT üzvü.[5]
  Yeni Zelandiya 29 may 1973 Okeaniya
  Norveç 4 iyul 1961 Avropa AİƏT üzvü.[5]
  Polşa 1 fevral 1994[32] 8 iyun 1994[18] 11 iyul 1996[33] 22 noyabr 1996 Avropa 1949-cu ildən 1991-ci ilə qədər Çexoslovakiyanın tərkibində rəqib QİYŞ təşkilatının üzvü idi.
  Portuqaliya 4 avqust 1961 Avropa AİƏT üzvü.[5]
  Slovakiya fevral 1994[34] 8 iyun 1994[18] iyul 2000[34] 14 dekabr 2000 Avropa 1949-cu ildən 1991-ci ilə qədər Çexoslovakiyanın tərkibində rəqib QİYŞ təşkilatının üzvü idi.
  Sloveniya mart 1996[35] 16 may 2007[15] 10 may 2010[19] 21 iyul 2010 Avropa
  İspaniya 3 avqust 1961 Avropa 1958-ci ildə AİƏT-ə üzv olmuşdur.[36]
  İsveç 28 sentyabr 1961 Avropa AİƏT üzvü.[5]
  İsveçrə 28 sentyabr 1961 Avropa AİƏT üzvü.[5]
  Türkiyə 2 avqust 1961 Asiya AİƏT üzvü.[5]
  Böyük Britaniya 2 may 1961 Avropa AİƏT üzvü.[5]
  ABŞ 12 aprel 1961 Şimali Amerika

Avropa Şurası İƏİT-nin AB üzv ölkələri ilə işində iştirak edir.[37]

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 3 "List of OECD Member countries – Ratification of the Convention on the OECD". OECD. İstifadə tarixi: 9 iyun 2018.
  2. "World Economic Outlook Database". International Monetary Fund. 17 April 2018.
  3. "Report for Selected Country Groups and Subjects (PPP valuation of country GDP)". IMF. İstifadə tarixi: 9 May 2018.
  4. "Intergovernmental Organizations". www.un.org.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 "Organisation for European Economic Co-operation". OECD. İstifadə tarixi: 29 noyabr 2011.
  6. "Soviet Union rejects Marshall Plan assistance This Day in History — 7/2/1947". History.com. İstifadə tarixi: 30 May 2013.
  7. "The Economic Cooperation Authority". Marshallfoundation.org. 17 February 2007 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 May 2013.
  8. "What is the OECD? Definition and Meaning". marketbusinessnews.com. İstifadə tarixi: 6 December 2017.
  9. "Organisation for European Economic Co-operation". OECD. İstifadə tarixi: 6 December 2017.
  10. "Getting to the OECD". OECD. İstifadə tarixi: 28 April 2016.
  11. "Member Countries' Budget Contributions for 2017". OECD. İstifadə tarixi: 5 July 2018.
  12. "OECD countries agree to invite Colombia as 37th member" (Press-reliz). OECD. 25 May 2018. İstifadə tarixi: 3 June 2018.
  13. "Países industrializados alaban avances económicos de Chile" (Spanish). El Mercurio. 18 iyun 2004. İstifadə tarixi: 31 may 2013.
  14. "Chile está entre los mejores aspirantes para entrar a la OCDE" (Spanish). El Mercurio. 16 iyun 2004. İstifadə tarixi: 31 may 2013.
  15. 1 2 3 4 "Brazil:- OECD Council Resolution on Enlargement and Enhanced Engagement - Organisation for Economic Co-operation and Development". Oecd.org. İstifadə tarixi: 31 may 2013.
  16. "Chile invited to become a member of the OECD". Organisation for Economic Co-operation and Development. 15 dekabr 2009. İstifadə tarixi: 31 may 2013.
  17. 1 2 "Archived copy". 10 oktyabr 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 may 2013.
  18. 1 2 3 4 "Christopher pitches for new role for former communist countries with PM-France-OECD". Associated Press. 8 iyun 1994. İstifadə tarixi: 2 iyun 2013.
  19. 1 2 3 "Organisation for Economic Co-operation and Development". Oecd.org. 10 may 2010. İstifadə tarixi: 31 may 2013.
  20. Adenauer und die Hohen Kommissare, Munich 1989, p. 465. Available here.
  21. Zsófia Árvai (noyabr 2005). "Capital Account Liberalization, Capital Flow Patterns, and Policy Responses in the EU's New Member States" (PDF). IMF Working Paper. International Monetary Fund.
  22. "Israel: Ready for the OECD" (PDF). Israel Ministry of Finance. mart 2006.
  23. 1 2 F. C. Langdon (1 noyabr 2011). Japan's Foreign Policy. ISBN 9780774843546.
  24. Woong Shik Shin. "LIBERALIZATION OF LEGAL SERVICES MARKET IN KOREA" (PDF).
  25. "South Korea joins OECD: South Korea was formally invited..." Chicago Tribune. 25 oktyabr 1996.
  26. "Remarks at the signing of the Accession Agreement with the Republic of Latvia - OECD". OECD. İstifadə tarixi: 14 aprel 2018.
  27. ""Accession: Latvia invited to join OECD - OECD"". 11 may 2016.
  28. "Latvia's accession to the OECD". OECD. 1 iyul 2016. İstifadə tarixi: 6 iyul 2018.
  29. "Roadmap to membership at the OECD for Lithuania - OECD". OECD. İstifadə tarixi: 5 iyul 2018.
  30. "Lithuania's accession to the OECD". OECD. 5 iyul 2018. İstifadə tarixi: 6 iyul 2018.
  31. "MEXICO FORMALLY INVITED TO JOIN OECD AS 25TH MEMBER". Associated Press. 14 aprel 1994.
  32. "ORGANIZACJA WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ I ROZWOJU" (Polish).
  33. "POLAND JOINS THINK TANK OF RICHEST NATIONS". Associated Press. 11 iyul 1996.
  34. 1 2 "Slovakia politics: Slovakia officially joins OECD". BBC Monitoring. 18 dekabr 2000.
  35. "Accession Process | Ministry of Foreign Affairs". Mzz.gov.si. İstifadə tarixi: 31 may 2013.
  36. Julio Crespo MacLennan: Spain and the process of European integration, 1957–85, Basingstoke 2000, p. 31. Available here.
  37. "Member Countries". Oecd.org. 1 yanvar 1970. İstifadə tarixi: 23 oktyabr 2010.

MənbəRedaktə