İvan Serov

İvan Aleksandroviç Serov (rus. Ивáн Алексáндрович Серóв, 12 [25] avqust 1905, Voloqda1 iyul 1990(1990-07-01)[1], Moskva) Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, Ordu generalı, Sovet təhlükəsizlik və kəşfiyyat xidmətinin görkəmli lideri, SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin (1954-1958) və Baş Kəşfiyyat İdarəsinin (1958-1963) komandanı. O, Lavrenti Beriyanın rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərən NKVD-də komissar müavini vəzifəsində xidmət etmiş, İosif Stalinin ölümündən sonra baş verən siyasi mübarizələr zamanı əsas rol oynamışdır. Serov MərkəziŞərqi Avropada gizli polis qüvvələrinin yaradılmasında və 1958-ci ildə baş verən Macar inqilabının yatırılmasında mühüm rol oynamışdır.[2]

İvan Serov
Ivan Aleksandrovich Serov.jpg
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi
Doğum yeri Voloqda quberniyası, Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi (84 yaşında)
Vəfat yeri Moskva, SSRİ
Vətəndaşlığı
Təhsili
  • M. V. Frunze adına Hərbi Akademiya[d]
Hərbi fəaliyyəti
Mənsubiyyəti rus
Qoşun növü Qızıl Ordu
Rütbə Ordu generalı
Komandanlıq edib SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi
Döyüşlər İkinci dünya müharibəsi
Təltifləri Sovet İttifaqı Qəhrəmanı
"Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeni "Qırmızı Bayraq" ordeniSuvorov ordeni "Leninqradın müdafiəsinə görə" medalı "Stalinqradın müdafiəsinə görə" medalı "Moskvanın müdafiəsinə görə" medalı "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 20 illiyi" yubiley medalı "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 30 illiyi" yubiley medalı "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 40 illiyi" yubiley medalı "Berlinin alınmasına görə" medalı "Varşavanın azad edilməsinə görə" medalı "Sovet Ordu və Donanmasının 30 illiyi" yubiley medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 40 illiyi" yubiley medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 50 illiyi" yubiley medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 60 illiyi" yubiley medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 70 illiyi" yubiley medalı "Moskvanın 800 illik xatirəsinə" medalı "Leninqradın 250 illik xatirəsinə" medalı
Ivan Serov Signature 1939.png
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Serov həm siyasi kəşfiyyat idarəsi (KQB), həm də hərbi kəşfiyyat idarəsinə (QRU) rəhbərlik etmiş şəxs olaraq adını Sovet və rus tarixinə yazmışdır.

Erkən yaşları və hərbi karyerasıRedaktə

Serov 13 avqust 1905-ci ildə Rusiya İmperiyasının Voloqda quberniyasında yerləşən Sokolski rayonunda etnik rus ailəsində anadan olmuşdur.[3] Rusiyada əsas dəyişikliklər də onun uşaqlıq illərinə təsadüf etmiş və 1917-ci ilin noyabrında Bolşevik inqilabı ilə bu dəyişikliklər öz kuliminasiya nöqtəsinə çatmışdır. 1923-cü ildə 18 yaşı olarkən Qırmızı Ordu sıralarına daxil olmuş, 1926-cı ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasına üzv olmuş, 1928-ci ildə isə Leninqradda yerləşən Artilleriya Zabitləri Məktəbini uğurla başa vurmuşdur.[4] Onun hərbi karyerasında əsas addımı Frunze Hərbi Akademiyasınından məzun olması hesab edilir.[5] Serov 1939-cu ildə NKVD-yə daxil olmuşdur.

İkinci dünya müharibəsində iştirakıRedaktə

Serov 1939-cu ildə NKVD-nin Ukrayna Komissarlığında fəaliyyətə başlamış və İkinci dünya müharibəsi zamanı Sovet gizli polisinin tərkibində çox vacib rol oynamış, 1941-ci ildə çeçenlərin və Baltik dövlətlərində yaşayan yerli əhalinin deportasiya olunmasında iştirak etmişdir.

1939-cu ildən 1941-ci ilə qədər NKVD-nin Ukrayna Komissarlığında işləyən Serov, İngiltərənin "Time" jurnalı tərəfindən Ukraynada yüz minlərlə insanın ölümünün əsas səbəbkarı kimi təqdim olunmuşdur.[6] Serov Ukraynada özünü "Ukraynanın cəlladı" adlandıran Nikita Xruşşovla birlikdə işləmişdir.[7]

O, həmçinin Baltik dövlətləri və Polşadan əhalinin deportasiya olunmasının koordinasiya məsələlərinə cavabdeh olmuş, Katın qırğını zamanı isə bu qırğında iştirak etmiş yüksək rütbəli şəxslər sırasında olmuşdur.[8]

1941-ci ildə bütün NKVD üzrə komissar müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur. O, bu vəzifədə olarkən Beriyanın rəhbərliyi altında Qafqaz əhalisinin deportasiya olunması və krım tatarlarının Krım yarımadasından qovulmasında da iştirak etmişdir.

Serov 1956-cı ilə qədər Polşa İctimai Təhlükəsizlik Nazirliyində əsas Sovet məsləhətçisi kimi fəaliyyət göstərmişdir.

Həmçinin baxRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 Munzinger Personen
  2. Erwin A Schmidl, Laszlo Ritter, Peter Dennis, The Hungarian Revolution 1956, 2006
  3. [1]
  4. Jeanne Vronskaya, Vladimir Chuguev, A biographical dictionary of the Soviet Union 1917-1988, 1989
  5. H.W. Wilson Company, Current biography yearbook, vol 17, 1957
  6. "The Shadow of Ivan Serov": Time, 3 dekabr 1956.
  7. BBC h2g2: The Union of Soviet Socialist Republics
  8. "Dropping the Cop": Time, 22 dekabr 1958.

Xarici keçidlərRedaktə