Allahşükür Paşazadə (tam adı: Allahşükür Hümmət oğlu Paşazadə) — Qafqaz müsəlmanlarının XII Şeyxülislamı və Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri (Qafqaz müsəlmanlarının 29 iyul 2003-cü il tarixində Bakı şəhərində keçirilmiş XI qurultayında yekdilliklə ömürlük sədr - Şeyxülislam seçilmişdir[1]), Bakı Dövlət Universitetinin professoru, tarix elmləri doktoru.[2]

Hacı Allahşükür Paşazadə
Allahşükür Hümmət oğlu Paşazadə
Allahşükür Paşazadə - VOA.jpg
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi
1980 — hal-hazırda
Sələfi Mirqəzənfər İbrahimov
Şəxsi məlumatlar
Təhsili
  • Özbəkistan Milli Universiteti[d]
Doğum tarixi 26 avqust 1949 (1949-08-26) (70 yaş)
Doğum yeri Cil, Lənkəran rayonu,Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası Azərbaycan SSR, SSRİ
Elmi fəaliyyəti
Elmi dərəcəsi tarix üzrə elmləri doktoru
professor
İş yeri Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi

Mükafatları "İstiqlal" ordeni "Şöhrət" ordeni (Azərbaycan) "Şərəf" ordeni AZ Heydar Aliyev Order ribbon.png SU Order of Friendship of Peoples ribbon.svg Orden of Friendship.png
Allahşükür Paşazadənin imzası - 03.05.2010.jpg
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

HəyatıRedaktə

Allahşükür Paşazadə 26 avqust 1949-cu ildə Lənkəran rayonunun Cil kəndində anadan olmuşdur. İlk dini təhsilini yerli din adamlarından almışdır. 1968-ci ildə Buxarada "Mir-Ərəb" mədrəsəsinə daxil olmuş və dini təhsilini 1975-ci ildə Daşkənd İslam Universitetində bitirmişdir. 1975-ci ildən Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin məsul katibi, Təzəpir məscidinin axundu, idarə sədrinin müavini olmuşdur. 1980-ci ildə Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri seçilmiş və Şeyx-ül-islam dərəcəsinə yüksəlmişdir 1986-cı ildə İordaniya Kral Akademiyasının üzvü seçilmişdir. 15 noyabr 1988-ci ildə sülhsevərlik fəaliyyətinə görə, SSRİnin Xalqlar Dostluğu ordeni ilə təltif edilib. 1989-cu ildə SSRİ xalq deputatı, daha sonra müstəqil Azərbaycanın millət vəkili seçilmişdir. Bakı Dövlət Universitetinin professoru, tarix elmləri doktorudur. 1992-ci ildə 1992-ci il 7 sentyabrda Çeçenistanın paytaxtı Qroznı şəhərində çağırılan Qafqaz Evi konfransında Azərbaycanın, Dağıstanın, Kabardino-Balkariyanın, Gürcüstanın, İnquşetiyanın, Çeçenistanın, Qaraçay-Çerkesiyanın, Adıgeyin dini xadimləri tərəfindən Qafqaz Xalqlarının Ali Dini Şurasının sədri seçilmişdir. 2003-cü ildə şeyxülislamlıq vəzifəsinə ömürlük seçilmişdir.[3] Dünyanın ən nüfuzlu 500 müsəlman şəxsiyyətindən sayılır.[4] 1991-ci ildə Bakı İslam Universitetinin təsis etmişdir. Aşura mərasimləri zamanı qan vermə aksiyasını başlatmışdır.

TənqidlərRedaktə

Haqqında müxtəlif media orqanlarında rüşvət iddiaları irəli sürülmüşdür.[5][6][7] Milli Məclis deputatları Rəbiyyət AslanovaSiyavuş Novruzov tərəfindən yas mərasimlərinin keçirilməsi ilə bağlı tənqidlərə məruz qalmışdır.[8] Yəmən hadisələrində tərəf tutduğu üçün "Atlas" Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri  Elxan Şahinoğlu tərəfindən məzhəbçiliklə təqsirləndirilib.[9] Şeyxin Ermənistan səfəri də Qarabağ Azadlıq TəşkilatıBAXCP tərəfindən tənqid olunmuşdur.[10][11]

Üzvü olduğu təşkilatlarRedaktə

Ümumdünya İslam Konqresinin idarə heyətinin, Avrasiyanın İslam Şurasının idarə heyətinin və bir sıra başqa beynəlxalq təşkilatların üzvüdür. 2004-cü ildə Müstəqil Dövlətlər Birliyinin Dinlərarası Şurasının həmsədri, 2009-cu ildə MDB müsəlmanları Məşvərət Şurasının sədri seçilib. "Müstəqil Dövlətlər Birliyi Dinlərarası Şurası"nın həmsədri, "Katolik-Pravoslav məzhəblərarası əlaqələr komissiyası"nın üzvü (2006), UNESCO yanında Din Xadimlərinin Yüksək Səviyyəli Məşvərət qrupunun üzvü (2009), BMT Dinlərarası Məşvərət Şurasının üzvü, Ümumdünya İslam Konqresi, Ümumdünya Xalq Rəhbərliyi, Ümumdünya Sülh Şurası, Avrasiya İslam Şurası, "Vicdana çağırış" Beynəlxalq Fondu və bir sıra digər nüfuzlu beynəlxalq təşkilatların rəyasət heyətlərinin üzvü, Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Əfv Komissiyasının üzvü, İordaniya İslam Mədəniyyəti Kral Akademiyasının müxbir üzvü (1986) və həqiqi üzvü (2001), Beynəlxalq Fiqh Akademiyasının həqiqi üzvü, Beynəlxalq Fiqh Təşkilatının təsisçilərindən biri (2008), Müstəqil Dövlətlər Birliyi müsəlman dini liderlərinin Məşvərət Şurasının sədridir (2009)

Elmi məqalələriRedaktə

  • Qafqazda İslam.
  • İslamda şəhidlik.
  • Milli münasibətlər və din.
  • İslamda xalq və cəmiyyət.

Təşəbbüsçüsü və təşkilatçısı olduğu beynəlxalq elmi konfranslarRedaktə

  • 1998-ci ildə "Müasirlik və dini-mənəvi dəyərlər"
  • 2003-cü ildə "Allahın lütfü, xalqın xilaskarı"
  • 2004-cü ildə "Qloballaşma və islam"
  • 2005-ci ildə "Qloballaşan dünyada islam"
  • 2006-cı ildə "Tolerantlığın örnəyi - Azərbaycan"
  • 2006-cı ildə "İslamda dözümlülük"
  • 2010-cu ildə Bakıda keçirilən Dünya Din Xadimlərinin Sammiti

MükafatlarıRedaktə

 
Allahşükür Paşazadə, Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyev, Bakı Rus pravoslav kilsəsi yepiskopu Aleksandr və Azərbaycanın dağ yəhudiləri dini icmasının sədri Semyon İxiilov. Bakı, 3 iyul 2008
  •   "Şöhrət" ordeni
  •   "İstiqlal" ordeni (1999)
  •   "Şərəf" ordeni
  •   "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu"
  •   "Xalqlar dostluğu" ordeni (1988)
  •   I dərəcəli "Əl-elm və əməl" ordeni (1992)
  •   "Şöhrət" ordeni (1994)
  •   Rus Pravoslav Kilsəsinin I dərəcəli "Müqəddəs Vladimir" ordeni (2001)
  •   Rus Pravoslav Kilsəsinin "Şöhrət və Şərəf" ordeni
  •   I dərəcəli "Müqəddəs Sergi Radonejevski" ordeni
  •   Rusiya Müftilər Şurasının I dərəcəli "Əl Fəxr" ordeni
  •   Bakı və Xəzəryanı Yeparxiyanın I dərəcəli "Müqəddəs Apostol Varfolomey" ordeni
  •   Şimali Qafqaz Müsəlmanları Koordinasiya Mərkəzinin I dərəcəli "Ümmət qarşısında xidmətlərinə görə" ordeni
  •   "Dostluq" ordeni
  •   "Şöhrət" ordeni
  •   "Milli qəhrəmanı-Koman Turpal" ordeni
  •   "Müqəddəs Qreqori" ordeni
  •   I dərəcəli "Kral Hüseyn" ordeni
  •   "İmperator Böyük Konstantinin" qızıl sikkəsi
  •   "Qoyunun qızıl dərisi" ordeni
  •   "Kadırov" ordeni
  •   "İNTERSAFETY" terrorizm, korrupsiya, ekoloji cinayətkarlığa qarşı Beynəlxalq Təhlükəsizlik Komitəsi və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təltiflər İttifaqının (UNCOPA) "Aypara və Ulduz" ordeninin ali dərəcəsi
  • Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının qızıl medalı
  •   "Şərəf" ordeni (2001)
  •   "Şərəf" ordeni (2009)
  • Sülh Fondları Beynəlxalq Assosiasiyası, Ümumdunya Veteranlar Federasiyası və "Xalq yaddaşı" Beynəlxalq Veteranlar Fondunun təsis etdikləri xatirə medalı (2007)
  •   Rus pravoslav kilsəsinin I dərəcəli "Müqəddəs mömin Moskva knyazı Daniil" ordeni[12]
  •   "Heydər Əliyev" ordeni (2019)[13]

BarəsindəRedaktə

Şeyxin həyat və fəaliyyəti ilə bağlı aşağıdakı kitablar və yüzlərlə məqalələr nəşr olunmuşdur:

  • On ikinci Şeyxülislam
  • Mərhəmətli və şəfqətli qəlb
  • Şeyxülislam: ictimai xadim, alim
  • Bizim bir şeyximiz var
  • Müqəddəs ömrün anları
  • Şeyxülislam Allahşükür Paşazadə: elm və dinin vəhdəti
  • Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi və Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi
  • İki əsrin Şeyxülislamı
  • Allahın lütfü: 25 il Şeyxülislam
  • Şeyxülislam-Alın yazısı
  • Nurlu yolun müdrik səyyahı
  • Şərəf və Şöhrətin zirvəsi
  • Şeyxülislam: ənənə və müasirliyin vəhdəti
  • Şeyxülislam Allahşükür Paşazadənin orden və medalları (4 dildə)

İstinadlarRedaktə

Xarici keçidlərRedaktə

Həmçinin baxRedaktə

Vikianbarda Allahşükür Paşazadə ilə əlaqəli mediafayllar var.