Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu

Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu (tam adı: Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin tabeliyində Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu[1]) — Azərbaycan Respublikasında ilahiyyat istiqaməti üzrə ixtisaslaşmış ali təhsil müəssisəsi. Bakı şəhərində yerləşir. Sabiq rektor Ceyhun Məmmədov olmuşdur[2]. Hal-hazırda institutun rektoru Aqil Şirinovdur[3].

Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu
Aİİ-loqo.png
Əsası qoyulub 9 fevral 2018
Tip Dövlət
Rektor Aqil Şirinov
Tələbə sayı 103 (2018/2019 tədris ili)
Şəhər Bakı
Ölkə
Ünvan AZ1141, Bakı şəhəri, Əhməd Cəmil küçəsi 41A.
ait.edu.az

TarixiRedaktə

Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 9 fevral 2018-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin tabeliyində yaradılması qərara alınmışdır[1]. Eyni Sərəncamla Bakı Dövlət Universitetinin İlahiyyat fakültəsinin Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun strukturuna daxil edilməsini təmin edilməsi Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyinə tapşırılmışdır[1].

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 30 aprel 2018-ci il tarixli, 185 nömrəli Qərarı[4] ilə Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu təhsil müəssisəsi kimi Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin strukturuna daxil olmayan tabeliyindəki qurumların Siyahısına[5] daxil edilmişdir.

2018-ci ilin 17 sentyabr tarixində Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun açılış mərasimi keçirilib[6]. Tədbirdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Administrasiyasının Millətlərarası münasibətlər, multikulturalizm və dini məsələlər şöbəsinin müdiri Etibar Nəcəfov, Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Mübariz Qurbanlı, Milli Məclisin ictimai birliklər və dini qurumlar komitəsinin sədri Siyavuş Novruzov, Türkiyə Diyanət Vəqfi İstanbul 29 Mayıs Universiteti İdarə Heyətinin sədri Təyyar Altıkulac, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən dini icmaların rəhbərləri və digər məsul şəxslər iştirak ediblər[6].

RəhbərlikRedaktə

RektorluqRedaktə

2018-ci ilin may ayının 31-də Prezident İlham Əliyev tərəfindən verilən sərəncamla Ceyhun Məmmədov instituta rektor təyin edilmişdir[2]. İlahiyyat üzrə fəlsəfə doktoru[7][8] olan Ceyhun Məmmədov bu təyinata qədər 1998-2001-ci illərdə "İrşad" İslam Araşdırmaları Mərkəzində; 2001-2013-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsində; 2013-2014-cü illərdə AMEA-nın Şərqşünaslıq İnstitutunun Din və ictimai fikir tarixi şöbəsində; 2015-2018-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasında Millətlərarası münasibətlər, multikulturalizm və dini məsələlər şöbəsində çalışmışdır.

13 sentyabr 2018-ci ildə Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunda ilk prorektor təyinatları həyata keçirilib[9]. Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Mübariz Qurbanlının əmri ilə dosent Mübariz Camalov Aİİ-nin Tədris işləri üzrə prorektoru, ilahiyyat üzrə fəlsəfə doktoru Aqil Şirinov isə Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun Elm və innovasiyalar üzrə prorektoru vəzifəsinə təyin ediliblər[9].

2020-ci ilin may ayının 12-də Prezident İlham Əliyev tərəfindən verilən sərəncamla Aqil Şirinov instituta rektor təyin edilmişdir[3]. İlahiyyat üzrə fəlsəfə doktoru[10] olan Aqil Şirinov bu təyinata qədər Aİİ-nin Elm və İnnovasiyalar üzrə prorektoru vəzifəsində çalışmışdır[9].

Himayəçilər ŞurasıRedaktə

2018-ci ildə Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun Himayəçilər Şurası yaradılıb və 7 nəfərdən ibarət tərkibi formalaşdırılıb[11]. 2018-ci il dekabrın 27-də Himayəçilər Şurasının ilk iclası keçirilmiş və təşkilati məsələlər müzakirə olunmuş, Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Mübariz Qurbanlı Himayəçilər Şurasının sədri seçilmişdir[11]. Şuranın tərkibi belədir:

Sədr
üzvlər

Himayəçilər Şurasının səlahiyyətlərinə Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun strateji inkişaf proqramını təsdiq etmək, İnstitutun fəaliyyət istiqamətlərinə nəzarət etmək, elm-təhsil-innovasiya mərkəzi kimi inkişaf etməsinə, fundamental, nəzəri-metodoloji, pedaqoji-metodik və tətbiqi elmi layihələrinin həyata keçirilməsinə, beynəlxalq əlaqələrinin qurulmasına, Aİİ məzunlarının işlə təmin olunmasına dəstək vermək kimi məsələlər daxildir[11].

İctimai Nəzarət ŞurasıRedaktə

2018-ci ildə İnstitutun Elmi Şurasının qəbul etdiyi Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun rəhbərliyi yanında İctimai Nəzarət Şurasının yaradılması haqqında qərarından və Şuranın Əsasnaməsinin qəbulundan sonra, İnstitut rektorunun əmri ilə İctimai Nəzarət Şurasının 9 nəfərdən ibarət tərkibi təsdiq edilmişdir[12]. 13 dekabr 2018-ci ildə İctimai Nəzarət Şurasının ilk iclası keçirilmiş və təşkilati məsələlər müzakirə olunaraq, Şuranın sədri, sədr müavini və katibi seçilmişdir. Şuranın tərkibinə bu şəxslər daxildir:

Sədr
  • Əliməmməd Nuriyev – Konstitusiya Araşdırmaları Fondunun rəhbəri, İnsan Haqları Birgə Qrupun üzvü;
sədr müavini
katib
üzvlər

İctimai Nəzarət Şurasının əsas məqsədi İnstitutun fəaliyyətinə ictimai nəzarətin həyata keçirilməsi, İnstitut ilə ictimaiyyət arasında səmərəli qarşılıqlı əlaqələrin təşkili, əməkdaşlarının və təhsilalanların hüquqlarının müdafiəsi, fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi və şəffaflığın təmini üçün təkliflərin verilməsindən ibarətdir[12].

TəhsilRedaktə

İnstitutda təhsil ödənişsizdir, tələbələr bütün fənlər üzrə pulsuz dərsliklərlə təmin edilirlər.

İnstitutda İslam dininin tədrisinə dair Quran, Hədis, Təfsir, Fiqh, Kəlam, Təsəvvüf kimi ənənəvi fənlərlə yanaşı, dinləri sosioloji, psixoloji, fəlsəfi və tarixi aspektlərdən tədqiq edən fənlərin də tədrisi təşkil olunub. Eyni zamanda, digər aparıcı dünya dinlərinin – xristianlıq, yəhudilik, hinduizm, buddizmin inanc, ibadət, əxlaq sistemi və ictimai strukturları, eləcə də fəlsəfə, sosiologiya, psixologiya, multikulturalizm kimi sosial və humanitar elmlər də tədris olunur.

İnstitutda tədris Azərbaycan dilində həyata keçirilir. Gələcəkdə rus, ingilisərəb dilli bölmələrin açılması və dünyanın müxtəlif ölkələrindən tələbələrin institutda təhsilə cəlb olunması nəzərdə tutulur[6].

Bu ali təhsil müəssisəsində tələbələr həmçinin ingilis, ərəb, klassik ibrani və fars dillərini yüksək səviyyədə öyrənmək imkanına malikdirlər. Bütün xarici dillər peşəkar mütəxəssislər tərəfindən müasir metodlar əsasında 4 dil bacarığının – oxuma, dinləmə, danışma, yazma inkişafı istiqamətində tədris edilir. Dərslərdən əlavə, tələbələr üçün ödənişsiz xarici dil kursları təşkil edilir.

İnstituta ilk tələbə qəbulu 2018-ci ildə Dövlət İmtahan Mərkəzinin xətti ilə ödənişsiz əsaslarla III ixtisas qrupu üzrə iki istiqamətdə - İslamşünaslıq və Dinşünaslıq ixtisasları üzrə həyata keçirilib.


Azərbaycan İlahiyyat İnstitutun magistraturasında Dinşünaslıq ixtisası üzrə - Dinin psixologiyası, Dinin sosiologiyası, Dinlər tarixi, İslamşünaslıq ixtisaslaşmaları üzrə təhsil verilir.


Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 15 yanvar 2019-cu il tarixli, 6 nömrəli Qərarına əsasən İnstitutda fəlsəfə doktoru üzrə doktorantura təhsili həyata keçirilməsi qərara alınmışdır[13][14].

LoqosuRedaktə

Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu öz korporativ loqosunun təşkili üçün 26 iyul 2018-ci il tarixində müsabiqə elan etmişdir[15]. Bu məqsədlə İnstitutda Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri Yaqut Əliyeva, Azərbaycanın xalq rəssamı Eldar Mikayılzadə, AMEA-nın M.Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun elmi işçisi Zaur Orucov və Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun müəllimi Kövsər Tağıyevdən ibarət komissiya təşkil edilib[15]. Müsabiqəyə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindən fərdi və müştərək qaydada 36 müəllif ümumilikdə 106 loqo nümunəsi təqdim edib[15].

Keçirilən loqo müsabiqəsi ilə əlaqədar Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunda avqustun 8-də iclas keçirilib[15]. İclasda loqo nümunələri komissiya üzvlərinə təqdim edilib və müzakirələr aparılıb[15]. Elan edilən parametrlər üzrə qiymətləndirilmədən sonra, Könül Məmmədzadənin təqdim etdiyi loqo nümunəsi müsabiqənin qalibi seçilib və o, Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu tərəfindən mükafatlandırılıb[15].

Komissiya üzvlərinin yekdil rəyinə görə, K.Məmmədzadənin təqdim etdiyi nümunə Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun məqsəd və məramını daha yaxşı əks etdirir[15]. Belə ki, multikulturalizmi və tolerantlığı əks etdirən loqonun tam mərkəzindəki əlləri səmaya yönələn "insan" simvolu Tanrı ilə ünsiyyəti, "kitab" - elmin əsas qaynağını, "zeytun budağı" isə sülhü və mənəviyyatı ifadə edir[15].

NəşrləriRedaktə

Din araşdırmaları jurnalıRedaktə

"Din araşdırmaları jurnalı" Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun elmi fəaliyyətinin əsas göstəricilərindən biridir[16]. Jurnal ildə iki dəfə dərc olunur[16]. İlk nömrəsi 2018-ci ilin dekabr ayında çıxmışdır[16]. Jurnalın nəşr qaydaları Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının elmi jurnallar qarşısında qoyduğu tələblərə, həmçinin bu sahədəki beynəlxalq standartlara uyğun olaraq hazırlanmışdır[16].

Jurnalın redaksiya heyətinin üzvləri Azərbaycanla yanaşı, Türkiyə, Rusiya, İranİsveçrənin təhsil müəssisələrində çalışan tanınmış alimlərdir[16].

"İlahiyyatçı" qəzetiRedaktə

Əsas məqalə: İlahiyyatçı (qəzet)

İnstitutun təsis etdiyi "İlahiyyatçı" qəzetinin ilk nömrəsi 28 dekabr 2018-ci ildə çap edilmişdir[17]. Ayda bir dəfə nəşr olunan "İlahiyyatçı" qəzetində Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun fəaliyyəti və tələbələrin yaradıcılığı haqqında yazılar dərc edilir[17].

TərkibiRedaktə

KitabxanaRedaktə

Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun müxtəlif elm sahələrini əhatə edən zəngin kitabxanası vardır. İnstitutun kitabxanası açıq rəf sistemi əsasında təşkil olunub. Kitabxanasında 14000-ə yaxın kitab var[18]. Kitabxanada olan kitablar Azərbaycan, rus, ingilis, türk, ərəb və fars dillərindədir[18].

İnstitutun tələbələri pulsuz dərsliklərlə təmin edilir ki, bu proses də kitabxana vasitəsilə həyata keçirilir[18].

Beynəxalq əlaqələriRedaktə

Bu ali təhsil müəssisəsində beynəlxalq əlaqələrin yaradılmasına xüsusi diqqət yetirilir. Bu məqsədlə, bir sıra yerli və xarici universitetlərlə əməkdaşlıq protokolları imzalanmışdır.

2018-ci ilin dekabrın 16-dan 22-dək İnstitutun rəhbərliyi Türkiyənin iki şəhərində - Ankaraİstanbulda işgüzar səfərdə olmuş; həmin səfər çərçivəsində Mərmərə, 29 MayısAnkara universitetləri ilə əməkdaşlıq protokolları imzalanmışdır.

Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu öz tələbələrinə beynəlxalq mübadilə proqramları olan "Erasmus", "Mevlana" və digərləri vasitəsilə Avropa, Amerika, Şərq ölkələrində təhsil almaq və yüksək qiymətlərlə məzun olan bakalavrların ixtisasları üzrə magistratura və doktorantura təhsillərini dövlət xətti ilə xarici ölkələrdə davam etdirməyə imkan yaradır.

İnstitutda "Səfir saatı" layihəsi çərçivəsində səfirlərlə görüşlər təşkil edilir[19]. Bu layihə çərçivəsində İnstitutun ilk qonağı Fələstin səfiri Nasir Əbdül Kərim olmuşdur[20]. İnstitutda qonaq olan ilk səfir isə 18 iyul 2018-ci ildə Sudan Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Abbas Mustafa Əhməd Abdallay olmuşdur[21].

Həmçinin baxRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 3 "Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun yaradılması haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 9 fevral 2018-ci il tarixli Sərəncamı. president.az  (azərb.)
  2. 1 2 C.V.Məmmədovun Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun rektoru təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. president.az, 31.05.2018  (azərb.)
  3. 1 2 A.M.Şirinovun Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun rektoru təyin edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. president.az, 12.05.2020  (azərb.)
  4. "Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2015-ci il 6 noyabr tarixli 356 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin strukturuna daxil olmayan tabeliyindəki qurumların Siyahısı”nda dəyişiklik edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 30 aprel 2018-ci il tarixli, 185 nömrəli Qərarı. e-qanun.az  (azərb.)
  5. "“Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin strukturuna daxil olmayan tabeliyindəki qurumların Siyahısı”nın təsdiq edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 6 noyabr 2015-ci il tarixli, 356 nömrəli Qərarı. e-qanun.az  (azərb.)
  6. 1 2 3 Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun açılışı olub. azertag.az, 17.09.2018  (azərb.)
  7. Rektor təyin edilən Ceyhun Məmmədov kimdir?
  8. Prezidentin rektor təyin etdiyi Ceyhun Məmmədov kimdir?
  9. 1 2 3 Azərbaycan İlahiyyat İnstitutuna prorektorlar təyin edilib. scwra.gov.az, 13.09.18  (azərb.)
  10. Prezidentin rektor təyin etdiyi Aqil Şirinov kimdir?. http://qlobal.az/, 12.05.2020  (azərb.)
  11. 1 2 3 4 Azərbaycan İlahiyyat İnstitutunun Himayəçilər Şurasının tərkibi təsdiq edilib. scwra.gov.az, 27.12.2018  (azərb.)
  12. 1 2 3 İlahiyyat İnstitutunun rektoru İctimai Nəzarət Şurasının üzvləri ilə görüşüb. az.trend.az, 14.12.2018  (azərb.)
  13. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2010-cu il 14 dekabr tarixli 235 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Doktoranturalar yaradılan Azərbaycan Respublikasının ali təhsil müəssisələrinin, elmi müəssisə və təşkilatların Siyahısı”nda dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 15 yanvar 2019-cu il tarixli, 6 nömrəli Qərarı. e-qanun.az  (azərb.)
  14. “Doktoranturalar yaradılan Azərbaycan Respublikasının ali təhsil müəssisələrinin, elmi müəssisə və təşkilatların Siyahısı”nın təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 14 dekabr 2010-cu il tarixli, 235 nömrəli Qərarı. e-qanun.az  (azərb.)
  15. 1 2 3 4 5 6 7 8 İlahiyyat İnstitutunun loqosu müəyyənləşib. report.az, 10.08.2018  (azərb.)
  16. 1 2 3 4 5 İlahiyyat İnstitutunun “Din araşdırmaları” jurnalı çapdan çıxıb. az.trend.az, 03.01.2019  (azərb.)
  17. 1 2 “İlahiyyatçı” qəzeti nəşrə başlayıb. scwra.gov.az, 04.01.2019  (azərb.)
  18. 1 2 3 Emin Orucov. "Kitabxanamız". "İlahiyyatçı" qəzeti, 28.12.2018, № 01, səh. 16.  (azərb.)
  19. Rektor Ceyhun Məmmədov: Məqsədimiz dərin dini və dünyəvi biliklərə malik kadrların hazırlanmasıdır. azertag.az, 07.02.2019  (azərb.)
  20. Aİİ-də Fələstinin ölkəmizdəki Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri ilə görüş keçirilib. interpress.az, 12.10.2018  (azərb.)
  21. Sudanın Azərbaycandakı səfiri İlahiyyat İnstitutunda olub. salamnews.org, 19.07.2018  (azərb.)

Xarici keçidlərRedaktə