Əsas menyunu aç

Azərbaycan manatı

Azərbaycan respublikasının pul vahidi
Disambig.svg Bu məqalə Azərbaycan manatı haqqındadır. Digər ölkənin manatı üçün Türkmənistan manatı səhifəsinə baxın.

Azərbaycan manatı (işarəsi: ) — Azərbaycan Respublikasının pul vahidi.

Azərbaycan manatı

Azərbaycan manatı  (azərb.)
Azerbaijanian Manat  (ing.)
Nouveau Azerbaijanian Manat  (fr.)

1manat09a.jpg
1 manat 2009-cu il
Kodlar və simvollar
Kodlar ISO 4217 AZN (944)
Simvollar Azeri manat symbol.svg
Dövriyyə ərazisi
Emitent Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Törəmə və əvəzedici vahid
Xırda qəpik (1100)
Dövriyyədə olan sikkələr və əsginaslar
Sikkələr 1, 3, 5, 10, 20, 50 qəpik
Əsginaslar 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200 manat
Valyutanın tarixi
Dövriyyəyə buraxılma dövrü 15 avqust 19921 yanvar 1994
Valyutanın sələfi SSRİ rublu (SUR) / Rusiya rublu (RUB)
Xronika Azərbaycan manatı (AZM • 15 → 31)
Azərbaycan manatı (AZN • 01 → indiyə kimi)
Əsginas və sikkələrin istehsalı
Buraxılış mərkəzi Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı
www.cbar.az
Commons-logo.svg Azərbaycan manatı Commonsda

Mündəricat

TarixiRedaktə

İlk buraxılışRedaktə

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 11 fevral 1992-ci il tarixli "Azərbaycan Respublikası Milli Bankın yaradılması haqqında" Fərmanı ilə Milli Bankın yaradılması və Azərbaycan Respublikası Presidentinin 15 iyul 1992-ci tarixli "Azərbaycan Respublikası milli valyutasının dövriyyəyə buraxılması haqqında" fərmanı, həmçinin 1992-ci ilin avqustundan milli valyutanın dövriyyəyə buraxılması ilə müstəqil Azərbaycan dövlətinin pul tədavülünün təşkil edilməsinin əsası qoyuldu.

Azərbaycan manatının hazırlanmasına Ayaz Mütəllibovun vaxtında başlanılmış, Əbülfəz Elçibəyin vaxtında isə bu reallaşmışdır. İlk Azərbaycan manatı 15 avqust 1992-ci ildə dövriyyəyə buraxılmışdır. Manatın ilk eskizlərinin müəllifi Eldar Mikayılzadədir[1].

1992-ci ilin avqustunda 1, 10 və 250 manatlıq, noyabrında 5, 10, 20 və 50 qəpiklik, dekabrda 5 manatlıq, 1993-cü ilin martında isə 50, 100, 500 və 1000 manatlıq pul vahidləri dövriyyəyə buraxıldı.

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 11 dekabr 1993-cü il tarixli "Azərbaycan Respublikası milli valyutasının Respublika ərazisində yeganə ödəniş vasitəsi elan olunması haqqında" 58 saylı Fərmanı ilə manatın dövriyyədə yeqanə ödəniş vasitəsi olması tətbiq olundu.[2]

Yeni nəsil pul nişanlarıRedaktə

Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən 7 fevral 2005-ci il tarixdə "Azərbaycan Respublikasında pul nişanlarının nominal dəyərinin və qiymətlər miqyasının dəyişdirilməsi (denominasiyası) haqqında" imzalanmış fərmana uyğun olaraq 2006-cı il yanvarın 1-dən etibarən yeni nəsil pul nişanları dövriyyəyə buraxılmışdır.

Azərbaycan Respublikasının ərazisində manatdan başqa pul vahidlərinin ödəniş vasitəsi kimi işlədilməsi yasaqdır. Manatın emissiyası və tədavüldən çıxarılması hüququ yalnız dövlətin müstəsna mülkiyyətində olan Mərkəzi Banka məxsusdur.[3]

Yeni manata keçid zamanı 1 yeni manat 5000 köhnə manata bərabər tutulmuşdur.[4]

Yeni Azərbaycan manatı 28 dekabr 2005-ci ildə ölkə ictimaiyyətinə təqdim olunmuşdur. Azərbaycan Mərkəzi Bankının sifarişi əsasında Vitam Reklam Şirkəti tərəfindən hazırlanan təqdimat mərasimi Excelsior Hoteldə baş tutmuşdur. Təqdimat mərasimində ölkə prezidenti, yüksək vəzifəli dövlət məmurları və Azərbaycanda fəaliyyət göstərən diplomatik korpus nümayəndələri iştirak etmişlər.

ƏsginaslarRedaktə

1 manatRedaktə

Əsas məqalə: 1 manatlıq əsginas

Mədəniyyət mövzusuna həsr olunmuşdur.

Əsginas 120x70 mm ölçüdə olan xüsusi kağızda çap olunmuşdur. Əsginasın üz tərəfində Azərbaycanın milli musiqi alətlərinin – tar, kamançadəfin qrafik təsvirləri verilmişdir. Arxa fonda qədim Azərbaycan xalçasının naxışları vardır. Əsginasın arxa tərəfində Azərbaycanın Avropaya inteqrasiyasının xəritələrlə təsviri və Azərbaycanın milli ornamentləri verilmişdir.

Mühafizə elementləriRedaktə

Əsginasın üz tərəfində nominalın gizli rəqəmi, nominalın işıqda görünən rəqəmi və dizaynı (su nişanı), işıqda görünən "MANAT", möcüzəli rəqəm (yaşıldan tünd qırmızıya), xüsusi dəqiq cizgilər, relyefli nominal, ultra bənövşəyi işıqda görünən elementlər, arxa tərəfində isə metal sap, sol tərəfdə sehirli xətlər, ultra bənövşəyi işıqda görünən elementlər vardır.

  

5 manatRedaktə

Əsas məqalə: 5 manatlıq əsginas

Yazı və ədəbiyyat mövzusuna həsr olunmuşdur.

Əsginas 127x70 mm ölçüdə olan ağ kağızda çap olunmuşdur. Əsginasın üz tərəfində ədəbi simalar, qədim kitablar, dövlət himnindən parça çap olunmuşdur. Əsginasın arxa tərəfində Azərbaycanın Avropaya inteqrasiyasının xəritələrlə təsviri verilmiş, Azərbaycanın inkişaf tarixi – Qobustan qaya heroqlifləri, Orxon–Yenisey abidələri əlifbası, müasir Azərbaycan yazısı çap edilmişdir.

Mühafizə elementləriRedaktə

Əsginasın üz tərəfində üzərində nominalın gizli rəqəmi, nominalın işıqda görünən rəqəmi və dizaynı (su nişanı), işıqda görünən "MANAT", möcüzəli rəqəm (yaşıldan tünd qırmızıya), xüsusi dəqiq cizgilər, relyefli nominal, ultra bənövşəyi işıqda görünən elementlər, arxa tərəfində isə metal sap, sehirli xətlər, ultra bənövşəyi elementlər vardır.

  

10 manatRedaktə

Əsas məqalə: 10 manatlıq əsginas

Tarix mövzusuna həsr olunmuşdur.

Əsginas 134x70 mm ölçüdə olan ağ kağızda çap olunmuşdur. Əsginasın üz tərəfində Qədim Bakı, Şirvanşahlar sarayı, Qız qalası köhnə Qala divarlarının fonunda verilmişdir. Əsginasın arxa tərəfində Azərbaycanın Avropaya inteqrasiyasının xəritələrlə təsviri, Azərbaycan xalçasının tipik naxışları çap edilmişdir.

Mühafizə elementləriRedaktə

Əsginasın üz tərəfində nominalın gizli rəqəmi, nominalın işıqda görünən rəqəmi və dizaynı (su nişanı), işıqda görünən "MANAT", möcüzəli rəqəm (yaşıldan tünd qırmızıya), relyefli nominal, holoqrafik nominal, ultra bənövşəyi işıqda görünən elementlər, arxa tərəfində isə metal sap, sol tərəfdə sehirli xətlər, ultra bənövşəyi işıqda görünən elementlər vardır.

  

20 manatRedaktə

Əsas məqalə: 20 manatlıq əsginas

Qarabağ mövzusuna həsr olunmuşdur.

Əsginas 141x70 mm ölçüdə olan ağ kağızda çap olunmuşdur. Əsginasın üz tərəfində qüdrət nişanəsi - qılınc, dəbilqə, qalxan və Sülh rəmzi "Xarı bülbül" təsvir olunmuşdur. Əsginasın arxa tərəfində Azərbaycanın Avropaya inteqrasiyasının xəritələrlə təsviri, Azərbaycanın milli naxışları çap edilmişdir.

Mühafizə elementləriRedaktə

Əsginasın üz tərəfində nominalın gizli rəqəmi, nominalın işıqda görünən rəqəmi və dizaynı (su nişanı), işıqda görünən "MANAT", möcüzəli rəqəm (yaşıldan tünd qırmızıya), relyefli nominal, holoqrafik nominal, ultra bənövşəyi işıqda görünən elementlər, arxa tərəfində isə metal sap, sol tərəfdə sehirli xətlər, ultra bənövşəyi işıqda görünən elementlər vardır.

  

50 manatRedaktə

Əsas məqalə: 50 manatlıq əsginas

Təhsil və gələcək mövzusuna həsr olunmuşdur.

Əsginas 148x70 mm ölçüdə olan ağ kağızda çap olunmuşdur. Əsginasın üz tərəfində gələcəyin timsalı, yüksəliş əlaməti – pillələr, güc və işıq nişanəsi – günəş, elm rəmzi – kimyəvi və riyazi simvollar təsvir olunmuşdur. Əsginasın arxa tərəfində Azərbaycanın Avropaya inteqrasiyasının xəritələrlə təsviri, Qədim Azərbaycan xalçalarının ornamentləri çap olunmuşdur.

Mühafizə elementləriRedaktə

Əsginasın üz tərəfində nominalın gizli rəqəmi, nominalın işıqda görünən rəqəmi və dizaynı (su nişanı), işıqda görünən "MANAT", möcüzəli rəqəm (yaşıldan tünd qırmızıya), relyefli nominal, holoqrafik nominal, ultra bənövşəyi işıqda görünən elementlər, arxa tərəfində isə metal sap, sehirli xətlər, ultra bənövşəyi işıqda görünən elementlər vardır.

  

100 manatRedaktə

Əsas məqalə: 100 manatlıq əsginas

İqtisadiyyat və inkişaf mövzusuna həsr olunmuşdur.

Əsginas 155x70 mm ölçüdə olan ağ kağızda çap olunmuşdur. Əsginasın üz tərəfində inkişafın qədimdən bu günə memarlıq rəmzləri, Azərbaycan manatının və iqtisadi artımın simvolları təsvir olunmuşdur. Əsginazın arxa tərəfində Azərbaycanın Avropaya inteqrasiyasının xəritələrlə təsviri, ənənəvi Azərbaycan xalçasının səciyyəvi naxışları çap edilmişdir.

Mühafizə elementləriRedaktə

Əsginasın üz tərəfində nominalın gizli rəqəmi, nominalın işıqda görünən rəqəmi və dizaynı (su nişanı), işıqda görünən "MANAT", möcüzəli rəqəm (yaşıldan tünd qırmızıya), relyefli nominal, holoqrafik nominal, ultra bənövşəyi işıqda görünən elementlər, arxa tərəfində isə metal sap, sehirli xətlər, ultra bənövşəyi işıqda görünən elementlər vardır.

  

200 manatRedaktə

QəpiklərRedaktə

1 qəpikRedaktə

3 qəpikRedaktə

5 qəpikRedaktə

10 qəpikRedaktə

20 qəpikRedaktə

50 qəpikRedaktə

Azərbaycan manatının tədavül tarixiRedaktə

Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin bərpasından sonra, suverenliyin əsas atributlarından sayılan milli valyuta olan manat 1992-ci ilin 15 avqust tarixindən etibarən tədavülə buraxılıb.[5]

1992-ci ilin avqustunda 1, 10 və 250 manatlıq əsginaslar, noyabrında 5, 10, 20 və 50 qəpiklik sikkələr, dekabrında 5 manatlıq əsginas, 1993-cü ilin martında isə 50, 100, 500 və 1000 manat nominallı kağız əsginaslar dövriyyəyə buraxılıb.

Azərbaycan Respublikasının birinci pul emissiyası 1992-ci ildə Fransa Mərkəzi Bankı tərəfindən çap edilib. Yeni dizaynla 1 və 10 manatlıq əsginaslar həmin şirkətdə istehsal olunub.[6]

Azərbaycanın müstəqil olduqdan sonrakı dövrdə pul vahidlərinin bir çoxunu "Educational Coin Company" şirkəti istehsal etmişdir. Şirkət yeni manatlardan sadəcə 1 manatlıq əskinasın istehsalçısıdır [7]. Şirkət eyni zamanda tanınmamış Dağlıq Qarabağ Respublikasının əskinaslarının istehsalçısıdır [8].

Keçmiş manat əskinasları və qəpikləriRedaktə

1919-cu ildə tədavülə buraxılan manatlar
Şəkli Dəyəri Ölçüləri (mm) Rəngi Təsviri Tədavül
tarixi
Üz tərəfi Arxa tərəfi Üz tərəfi Arxa tərəfi
   
1
1919
   
10
   
100
   
250
   
500
1992-ci ildə tədavülə buraxılan manatlar
Şəkli Dəyəri Ölçüləri (mm) Rəngi Təsviri Tədavül
tarixi
Üz tərəfi Arxa tərəfi Üz tərəfi Arxa tərəfi
   
1
Qız qalası
1992
   
10
Qız qalası
   
250
Qız qalası
1993-cü ildə tədavülə buraxılan manatlar
Şəkli Dəyəri Ölçüləri (mm) Rəngi Təsviri Tədavül
tarixi
Üz tərəfi Arxa tərəfi Üz tərəfi Arxa tərəfi
   
1
Qız qalası
1993
   
5
Qız qalası
   
10
Qız qalası
   
50
Qız qalası
   
100
Qız qalası
   
500
Nizami Gəncəvi
   
1000
Məmməd Əmin Rəsulzadə


1994-2001-ci illərdə tədavülə buraxılan manatlar
Şəkli Dəyəri Ölçüləri (mm) Rəngi Təsviri Tədavül
tarixi
Üz tərəfi Arxa tərəfi Üz tərəfi Arxa tərəfi
   
10 000
Şirvanşahlar sarayı
1994
   
50 000
Mömünə Xatun türbəsi
1995
   
1000
Neft sənayesi
2001


2005-ci ildə tədavülə buraxılan manatlar
Şəkli Dəyəri Ölçüləri
(mm)
Əsas rəng Təsviri
Üz tərəfi Arxa tərəfi Mənası Üz tərəfi Arxa tərəfi
   
1
120×70
Boz
Əskinaslar müasir Azərbaycan mədəniyyətini əks etdirir.
Azərbaycan xalq çalğı alətləri.
Milli xalça ornamentlərinin fonunda Azərbaycan xəritəsi.
   
5
127×70
Narıncı
Əskinasda Azərbaycanın dünya ədəbiyyatına dəyərli töhfəsi əks etdirilir.
Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin təsviri, Azərbaycan kitabları, Azərbaycan himninin bir hissəsi.
Qobustan qayaüstü rəsmlərinin fonunda Azərbaycan xəritəsi və qədim türk əlifbasıyla yazılmış mətn.
   
10
134×70
Mavi
Əskinasda Azərbaycanın dövlətçilik ənənələri əks olunur.
Qədim İçəri şəhər fonunda köhnə Bakı, Şirvanşahlar sarayıQız qalası.
Milli xalça ornamentlərinin fonunda Azərbaycan xəritəsi.
   
20
141×70
Yaşıl
Əskinas Azərbaycanın müasir xarici siyasətinin hədəfini əks etdirir.
Gücün simvolu — qılınc, dəbilqəqalxan.
   
50
148×70
Sarı
Əskinasda təhsil və dövlətin gələcəyi əks olunur.
Gənclik, pilləkənlər (inkişafın simvolu olaraq), günəş (gücün və işıqın simvolu olaraq), kimyəvi və riyazi işarələr (elmin simvolu olaraq)
   
100
155×70
Bənövşəyi
Əskinasda Azərbaycanın iqtisadi inkişafı və xalqının rifahının çiçəklənməsi təsvir olunur.
İnkişafın qədimdən bu günə memarlıq rəmzləri və Azərbaycan manatının və iqtisadi artımın simvolları
   
200
160×70
Göy
Əskinasda Müasir memarlıq əks olunur.
Heydər Əliyev Mərkəzi
 
1992-2005-ci illərdə tədavüldə olan manatın qəpikləri

Mübadilə dərəcəsiRedaktə

Hazırkı AZN mübadilə məzənnəsi
Google Finance əsasən: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD RUB CNY
Yahoo! Finance əsasən: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD RUB CNY
XE.com əsasən: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD RUB CNY
OANDA.com əsasən: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD RUB CNY
fxtop.com əsasən: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD RUB CNY
Currency.wiki əsasən: AUD CAD CHF EUR GBP HKD JPY USD RUB CNY

Həmçinin baxRedaktə

İstinadlarRedaktə

Xarici keçidlərRedaktə