Gavduşan döyüşü1774-cü ildə Xudat yaxınlığındakı Gavduşan çölündə Qarabağ, Şəki xanlıqları və Dağıstan hakimlərinin birləşmiş qüvvələri ilə Quba xanlığı arasında böyük döyüş oldu. Birləşmiş qüvvələr Qubanı və Şamaxını tutdular. Bu zaman Fətəli xan Salyana çəkildiyindən Dərbəndin müdafiəsinə həyat yoldaşı Tuti Bikə rəhbərlik edirdi.

Gavduşan döyüşü
Əsas münaqişə: Azərbaycandakı döyüşlər
The Battle of Gavdushan.jpg
Gavduşan döyüşü
Tarix 1774-cü il.
Yeri Xudat yaxınlığı.
Səbəbi Fətəli xandan Avar xanının və oğlanlarının intiqamını almaq
Nəticəsi Fətəli xanın ağır məğlubiyyəti
Ərazi dəyişikliyi Birləşmiş qüvvələr Qubanı və Şamaxını tutdular.
Münaqişə tərəfləri

Khanate of Guba in the Map of Caucasus with the borders 1801-1813.png Quba xanlığı

Flag karabakh mehdigulu russian emperor.JPG Qarabağ xanlığı
Flag of Shaki Khanate.svg Şəki xanlığı
Flag of the Lak People v2.svg Qazıqumuq xanlığı
Khunz Wolf 3b.svg Avar xanlığı
və digər Dağıstan hakimləri.

Komandan(lar)

Khanate of Guba in the Map of Caucasus with the borders 1801-1813.png Fətəli xan (yaralı)

Flag karabakh mehdigulu russian emperor.JPG İbrahimxəlil xan
Flag of Shaki Khanate.svg Məhəmmədhüseyn xan
Əmir Həmzə
Flag of the Lak People v2.svg Məhəmməd xan
Flag of the Lak People v2.svg Eldar bəy
Khunz Wolf 3b.svg Ümmə xan
Tabasaranlı Rüstəm
Canqutaylı Əli sultan
Dişsiz Məhəmməd
Şeyx Əli

Ölənlər və yaralananlar

ağır

ağır

Əmir Həmzə və Fətəli xanRedaktə

1774-cü ildə Qaraqaytaq usmisi Əmir Həmzənin, qazıqumuqlu Məhəmməd xanın, avarlı Ümmə xanın birləşmiş qüvvələri, habelə Tabasaran kadisi Rüstəmin, canqutaylı Əli sultanın, Dişsiz Məhəmmədin dəstələri Qubaya doğru hərəkət etdilər. Kostyukov, Əndəri və başqa yerlərin feodalları da bu koalisiyanın tərəfindən çıxış edirdilər.[1] Yürüşün təşkilatçısı Fətəli xanın barışmaz düşməni Əmir Həmzə idi. Cənubi Dağıstan feodalları sürətlə hərəkət edirdilər ki, qubalılar onları dəf etmək üçün yeni qüvvə toplamağı bacarmadılar. Digər yandan onların müttəfiqləri Tarku şamxalı və Bunyak hakimi Tarku və Bunyakı müdafiə etməyə məcbur idilər. Qubaya yürüşün iştirakçıların məqsədləri Avar xanının və oğlanlarının intiqamını almaq idi.[2]

Fətəli xan və onun düşmənləri Xudatın yaxınlığına Gavduşan çölündə qarşılaşdılar. Üstünlük əvvəlcə Fətəli xanın tərəfində idi. Lakin usminin oğlu Əli bəy Quba qoşunlarının mərkəzinə xəsarətli zərbə vurdu və döyüşün gedişi dəyişdi. Hər iki tərəfdən böyük itkilər oldu. Dişsiz Məhəmməd, Qazıqumuqlu Eldar bəy və şeyx Əli bəy həlak oldular. Məğlubiyyətə uğramış Fətəli xan Qubada duruş gətirə bilməyərək Salyana çəkildi.[3] Ağır məğlubiyyətdən sonra Fətəli xan yaxın adamlarından birini Qızlar qalasında məskunlaşan rus ordu komandanı general-mayor Medemlə danışıqlara göndərdi.

MənbəRedaktə

  • Абдуллаев, Г.Б. (1965). Азербайджан в XVIII веке и взаимоотношения его с Россией. Баку: Изд-во Академии наук Азербайджанской ССР.
  • Bakıxanov, Abbasqulu ağa (2000). Gülüstani-İrəm (azərb.). Əsgərli, M. tərəfindən tərcümə olunub. Bakı: Minarə. 224 səh.

İstinadlarRedaktə