Məhəmmədhüseyn xan Ayrım

Məhəmmədhüseyn xan Ayrım (1882-1948) — Pəhləvi sülaləsindən olan Rza şahın hakimiyyəti illərində (1925-1941) İran ordusunun rəhbəri olmuşdur. O, generalRza şahın qayınatası olan Teymur xan Ayrumlunun qardaşı oğlu, Rza şahın həyat yoldaşı Tacülmülukün əmisi oğludur.[1]

Məhəmmədhüseyn xan Ayrım
Mohammad Hossein Ayrom.jpg
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 1882(1882)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 31 mart 1948(1948-03-31)
Vəfat yeri Lixtenşteyn
Vətəndaşlığı
Hərbi fəaliyyəti
Mənsubiyyəti Çar Ordusu
İran Silahlı Qüvvələri
Qoşun növü Quru Qoşunları
Rütbə Ordu generalı
Vəzifəsi Ordu komandanı
İran Polis Qoşunları komandanı

Ayrım ailəsinin yalnız bir neçə üzvünün soyadının sonunda "lu" sonluğu olmuşdur.

HəyatıRedaktə

1882-ci ildə Rusiya imperiyasının bir hissəsi olan Bakıda anadan olmuşdur. Məhəmmədhüseyn xan Ayrımlu əslən Şəmşəddil mahalındandır. babaları Urmiyanın Sulduz mahalına köç etmişdilər. O, Rusiyada hərbi təhsil almışdır.

1948-ci ilin 31 martında vətəndaşı olduğu Lixtenşteyndə müalicə alarkən vəfat etmişdir.[2]

KareyerasıRedaktə

İran Kazak Diviziyasına qoşulmuş və həmin zamandan Rza xanla (sonradan Rza şah) yaxınlaşmışdır.[3] [2] Xidmət illərində sürətlə yüksələrək 1901-ci ildə polkovnik rütbəsi almışdır. Birinci Rus inqilabından əvvəl Çar ordusunda xidmət etməyə başlamışdır. 1921-ci ildə İrana geri dönmüşdür.

1931-ci ildə İran Milli Polis qüvvələrinin rəhbəri olmuşdur.[2] Kareyerasının zirvəsində olarkən İranda rza şahın sağ əli kimi ölkədə ən güclü ikinci şəxs olmuşdu. Bu illərdə bir çox qanunsuz hərəkətlər etdiyi iddia edilir.

Sonradan xəstələndiyini bildirərək xaricə müalicəyə almağa getmək adı ilə İranı həmişəlik olaraq tərk etmişdir.[4]

İkinci Dünya müharibəsiRedaktə

II Dünya müharibəsi zamanı Berlinalmanlar tərəfindən dəstəklənən və Īrān-e āzād adlanan mühacir hökumət qurmuşdur. Məqsədi İranın müttəfiqlər tərəfindən işğalından sonra onlara qarşı çalışmaq və müharibə almanların qələbəsi ilə nəticələnəndən sonra İranın idarəsini ələ almaq idi.

Müharibə Almaniyanın məğlubiyyəti ilə nəticələndikdən sonra alman meylli qüvvə kimi həbs edilmiş və bir kənddə qapalı şəkildə saxlanılmışdır.[2]

ƏdəbiyyatRedaktə

  • Amanat, A. (1987). "ĀYROM, MOḤAMMAD-ḤOSAYN KHAN". Encyclopaedia Iranica, Vol. III, Fasc. 2.

İstinadlarRedaktə

  1. . Ənvər Çingizoğlu (2013). Qacarlar dövrünün hərbçiləri. Bakı: "Mütərcim". səh. 147.
  2. 1 2 3 4 Amanat, 1987. səh. 152-153
  3. Oberling, P. (1987). "ĀYRĪMLŪ". Encyclopaedia Iranica, Vol. III, Fasc. 2. 151–152.
  4. Azimi, Fakhreddin (2008). The Quest for Democracy in Iran: A Century of Struggle against Authoritarian Rule. Harvard University Press. səh. 84. ISBN 978-0-674-02778-7.

Həmçinin baxRedaktə