Qaoçe Ulu Bəyliyi - 487-ci ildə Afuçjilo bəyin başçılığı altında Jujan xaqanlığından müstəqil olaraq yaradılmış dövlətdir.

候娄匐勒
Qaoçe Ulu Bəyliyi
487–541
StatusuBəylik
Rəsmi dilləriTürk dili
Dini
Tenqriçilik
İdarəetmə formasıBəylik
Bəy 
• 487503
Afuçjilo
Tarixi 
• Yaranması
487
• Süqutu
541
Əhalisi
• Təxmini
3 milyon
Xələfi
Jujan xaqanlığı
Göytürk İmperiyası
Seyanto xanlığı

Tərkibi və qurulmasıRedaktə

Qaoçelər 6 qəbilə və 12 ailədən ibarət idi. Qaoçelər Şelun tərəfindən fəth olunmuşdular. Fufuluo ailəsinin başçısı Afuçjilo 487-ci ildə Yuyçzülyü Tuluna üsyan edərək şimala köçdü və 490-cı ildə Yueban xaqanlığını işğal edərək Qaoçe Ulu Bəyliyini qurdu.

YüksəlişiRedaktə

Afuçjilo ordusunu hələ 481-ci ildə Qaoçanq krallığına yürüş etdirərək Jujan xaqanlığının vassalı olan kral Kan Şoquini öldürərək yerinə öz adamlarından biri olan Çanq Menminqi yerləşdirdi. Qaoçanq krallığı artıq Qaoçe bəylinin vassalı halına gəldi. Göytürklər dövrünə qədər Şərqi Türküstan Jujanların əlindən çıxıb Qaoçelərin əlinə keçdi.

Ağ Hunlardan asılılıqRedaktə

503-cü ildə Afuçjilodan sonra taxta keçən Biliyan bəy 505-ci ildə üsyan nəticəsində devrildi. Bu fürsətdən istifadə edən Ağ Hunların imperatoru Mihiraqula Afuçjilonun əmisi nəvəsi Mietunu bəy olaraq təyin etdi. Mietu dövründə bəylik gücləndi 508-ci ildə Jujan xaqanı Yuyçzülyü Futu onun tərəfindən öldürüldü. 516-cı ildə isə Mietu özü Yuyçzülyü Çunu tərəfindən öldürüldü.

Jujanlardan asılılıq və çöküşRedaktə

Yuyçzülyü Çunu geriyə qayıdarkən bəyliyin başına Mietunun qardaşı Yifunu qoydu. Yifu 524-cü ildə öləndən sonra Qaoçelər gücdən düşməyə başladılar və sonunda 541-ci ildə Anaxuanın sərkərdəsi Bumın tərəfindən dövlətlərinə son qoyuldu.

Bəylər[1]Redaktə

Adı Hakimiyyət dövrü
阿伏至羅 Afuçjilo 487-503
跋利延 Biliyan 503-505
彌俄突 Mietu 505-516
伊匐 Yifu 516-524
越居 Yueçu 524-536
比造 Biçao 536-540
去賓 Kubin 540-541

TərkibiRedaktə

Qaoçelər 541-ci ildən sonra Göytürk İmperiyasının tərkibində yaşamağa başladılar.

QəbilələrRedaktə

  1. Di (狄)
  2. Yuanxe (袁纥)
  3. Hulü (斛律)
  4. Ciepi (解批)
  5. Huqü (护骨)
  6. Yikiçin (异奇斤)

AilələrRedaktə

  1. Kifuli (泣伏利)
  2. Tulu (吐卢)
  3. Yiçan (乙旃)
  4. Dalyan (大连)
  5. Kuhe (窟贺)
  6. Daboqan (达薄干)
  7. A-Lun (阿仑)
  8. Moyun (莫允)
  9. Kifen (俟分)
  10. Fufuluo (副伏罗)
  11. Kige (乞袁)
  12. Yuşupey (右叔沛)

İstinadlarRedaktə

  1. Gaoche 高車