Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası

VHP

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası və ya qısaca VHPAzərbaycanda 26 sentyabr 1992-ci ildə istiqlalçı millət vəkili , xalq hərəkatının liderlərindən olan Sabir Rüstəmxanlının başçılığı ilə qurulan, Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən 3 noyabr 1992-ci il tarixində qeydiyyata alınan siyasi partiya.

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası
Loqonun şəkli
Sədri Sabir Rüstəmxanlı
Qurucu
Sədr müavinləri Fəzail İbrahimli
Samir Əsədli
Elxan Mirzəyev
Arif İsmayılbəyli
Yusif Salmansoy
Nəsimi Şərəfxanlı
Quruluş tarixi 26 sentyabr 1992
Qeydiyyat tarixi 3 noyabr 1992
Baş qərargah Bakı şəh., Tbilisi pr. 76
İdeologiya Azadlıq, Solidarizm, bərabərlik
İdeoloji spektr mərkəz sağ
Üzvlüyü Demokratik Konqress (2000) Müxalifətin Koordinasiya Mərkəzi (2004) Demokratik Azərbaycan Bloku (2005)
Demokratiya Bloku (2010)
Üzv sayı 8 800-dən çox[1] (2023)
Şüar Nicatımız vətəndaş həmrəyliyindədir![2]
AŞPA-da
1 / 648
[a]
Milli Məclisdə
3 / 125
Ali Məclisdə
0 / 45
Bələdiyyə sədrləri
0 / 1.605
Bələdiyyə üzvləri
5 / 15.156
Himn Azadlıq Marşı
Mətbuat orqanı Vətəndaş Həmrəyliyi qəzeti
Saytı vhp.az

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində 3 millət vəkili ilə Yeni Azərbaycan Partiyasından sonra millət vəkili sayına görə 2-ci partiyadır.

Partiyanı Azərbaycan Milli Məclisi VI çağırışında 3 millət vəkili — Fəzail İbrahimli, Rafael HüseynovSabir Rüstəmxanlı təmsil edir. Partiya həmçinin Milli Məclisin sədarətində — Fəzail İbrahimli Milli Məclisin sədr müavini olaraq təmsil olunur.

Partiyanın 15 dekabr 2006-cı il tarixindən etibarən[3] Mərkəzi Seçki Komissiyasındakı nümayəndəsi Almas Qəhrəmanlıdır.

Partiyanın mətbu orqanı "Vətəndaş Həmrəyliyi" qəzeti, "Bakı Təbriz" jurnalı və "www.vhp.az" internet saytıdır.

Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin 2023-cü ilə aid hesabatına əsasən Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının üzvlərinin 69%-i kişi, 31%-i isə qadın olmuşdur.[4]

Tarixi redaktə

26 sentyabr 1992-ci il tarixində Gənc Tamaşaçılar Teatrında Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının (VHP) I Təsis Qurultayı keçirilmişdir. Qurultayda Sabir Rüstəmxanlı Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədri seçilmişdir. Qurultayda, həmçinin, partiyanın Nizamnaməsi, Məramnaməsini qəbul edilmiş və partiyanın ilk rəhbərliyi seçilmişdir. Partiya 3 noyabr 1992-ci il tarixində ölkənin 7-ci siyasi partiyası olaraq rəsmi dövlət qeydiyyatına alınmışdır.

Qurucu üzvlər redaktə

İdeologiya redaktə

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının əsas ideyası həmrəylikdir. Partiya "həmrəylik" ifadəsini azadlıq, bərabərlik məqsədlərinə çatmaq, bu dəyərləri gerçək məzmunla doldurmaq üçün insanların birgə fəaliyyəti, bütün bölgə və təbəqələrin milli məqsədlər uğrunda birləşməsi, zəiflərə himayə və qarşılıqlı yardım olaraq izah edir. Partiyanın əsas ideoloji xətti "həmrəylik", "azadlıq" və "bərabərlik"dir.

Təşkilat redaktə

Vətəndaş Həmrəylik Partiyasının 82 rayon və 1 Muxtar Respublika təşkilatı var. Partiyanın bu günə kimi 6 (8) qurultayı keçirilib. VHP-nin ali orqanı Qurultaydır. Qurultayda sədr, Ali Məclis və Mərkəzi Nəzarət-Təftiş Komissiyası seçilir. Ali Məclisin sessiyalar arası dövründə əsas qərar verici orqan — Siyasi Şuradır.

Gənclər Təşkilatı redaktə

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası Gənclər Təşkilatı VHP-nin Nizamnaməsini və Məramnaməsini əsas tutaraq öz fəaliyyətini qurur. Təşkilat öz konfransında gizli səs vermə yolu ilə sədrini və digər seçkili qurumlarını üzvlərini seçir. VHP Gənclər Təşkilatına müxtəlif vaxtlarda Müşfiq Talıblı, Talıb Əhədov, Samir Əsədli, Vasif Həsənli, Elçin İmanov, Pərviz Həsənov, Ceyhun Nəbiyev, Emil Bağırov, Baba Qamətli, Pünhan İmamlı, Tural Hüseynli, Amal Ata və Kamran Habiloğlu rəhbərlik ediblər. Hazırda Gənclər Təşkilatına Yusif Xantemir rəhbərlik edir.

Qadınlar Şurası redaktə

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının Qadınlar Şurası partiyanın qadın üzvlərinin bazası əsasında formalaşdırılmışdır. Hazırda partiyanın 5 rayon təşkilatının sədri də qadındır. Həmçinin VHP üzvü olan qadınlar Ali Məclis və Siyasi Şurada da təmsil olunurlar. Qadınlar Şurasına Almas Qəhramanlı, Ofelya Rəşidqızı, Şəfəq Quliyeva, Rəsmiyyə Sabir, Aygün Qurbanlı rəhbərlik ediblər. 2022-ci ilin fevral ayının 5-də Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası Qadınlar Şurasının iclası keçirilmiş, iclasda Aysel Xanlarqızı Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası Qadınlar Şurasının sədri seçilmişdir.[5]

Ağsaqqallar Şurası redaktə

Ağsaqqallar Şurası VHP-nin yaşlı üzvləri əsasında formalaşdırılan qurumdur. Şuraya texnika elmlər doktoru, prof. Sabir Həsənov başçılıq edir.

Rəmzləri redaktə

 
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının ilk emblemi

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının birinci təsis qurultayında simurq formasında, Azərbaycan bayrağı rənglərində olan emblemdən istifadə olunmuşdur.

Gerbi redaktə

 

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının əsas atributlarından biri olan gerbin müəllifi tanınmış rəssam-heykəltaraşlar Məzahir Afşardır. Gerbin rəmzləri qədim Türk dövlətçilik ənənələrindən qaynaqlanır:

  • Ox dövlətin rəmzidir. Üçü bir yerdə möhkəmliyi, sınmazlığı göstərir. Demokratik dövlətdə bu həm də hakimiyyət bölgüsünün göstəricisidir, Qanunvericilik, İcra və Məhkəmə orqanlarının dövlətin əsas dayağı olduğuna işarədir.
  • Tərsinə çevrilmiş yayla birgə üç ox və onların üstündəki qalxan bir kompozisiya kimi sülhün, milli barışın, həmrəyliyin ifadəsidir.
  • Gerbin ortasında üçrəngli Azərbaycan bayrağı verilmişdir.
  • Gerbin tam ortasında Azərbaycanın Odlar Yurdu olaraq əbədi rəmzlərindən biri olan Od-Ocaq çəkilmişdir. Gerbin əsas variantında "Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası" sözləri yazılmış dairədə 24 Oğuz boyunun Damğaları yerləşdirilmişdir. (Həmin variant partiyanın qərargahında saxlanılır.)

Rəng redaktə

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının rəngi ağ rəngdir. Ağ rəng həmrəyliyin, birliyin və vətəndaş sülhünün rəmzi sayılır.

Himn redaktə

Azadlıq Marşı (Yazar: Elçin Mirzəbəyli; Musiqi: Heyratı)

Seçkilərdə redaktə

VHP indiyədək bütün parlament, bütün bələdiyyə və 2003-cü il prezident seçkilərində iştirak edib.

Prezident seçkiləri redaktə

2003-cü il prezident seçkilərində Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası sədr Sabir Rüstəmxanlının namizədliyini irəli sürmüşdür. Qeydə alınan və seçki bülletenində adı olan 8 namizəddən biri olan Sabir Rüstəmxanlı 19 973 (0,82%) səs toplayaraq seçkiləri 6. sırada tamamlamışdır.[6]

2013-cü il prezident seçkilərində partiya rəhbərliyində təmsil olunan bir çox üzv Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasına üzv olaraq ortaq namizəd Cəmil Həsənlinin namizədliyi[7] dəstəkləmişdir. Bu seçkilərdə Cəmil Həsənli 204 642 (5,53%) səs toplayaraq seçkiləri 2. sırada tamamlamışdır.[8]

Parlament seçkiləri redaktə

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası seçkilərə adətən partiya olaraq tək qatılmışdır. 1995-ci il parlament seçkilərində tək mübarizə aparan Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası 70 sayılı Yardımlı-Masallı seçki dairəsindən Sabir Rüstəmxanlının deputat seçilməsiylə parlamentdə təmsil olunmuşdur.

2000-ci parlament seçkilərində nisbi səsvermə yolu ilə seçkilərdə mübarizə aparan Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası partiya siyahıları arasında Yeni Azərbaycan PartiyasıAzərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasından sonra 3-cü yeri tutaraq 3 mandat qazanmışdır. Partiyanın vahid namizədlər siyahısından ilk sırada Sabir Rüstəmxanlı, ikinci sırada Fəzail İbrahimli və 3-cü sırada olan Rafael Hüseynov deputat seçilmişdir.[9]

 
Demokratiya Seçki Blokunun rəsmi loqosunun son versiyası

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası 2005-ci il parlament seçkilərində Ədalət Partiyası və Vahid Azərbaycan Milli Birlik Partiyası ilə Demokratik Azərbaycan Seçki Blokunu yaratmışdır. Həmin seçkilərdə Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası 2 (72 saylı Yardımlı-Masallı seçki dairəsindən Sabir Rüstəmxanlı, 58 saylı Hacıqabul-Kürdəmir seçki dairəsindən Rafael Hüseynov) mandat qazanmışdır.[10][11] Daha sonra 10 seçki dairəsində seçki nəticələri ləğv olunaraq 2006-cı ildə təkrar seçkilər keçirilmişdir. Bu seçkilərdə 69 saylı Cəlilabad-Masallı-Biləsuvar seçki dairəsindən Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədr müavini Fəzail İbrahimli, 106 sayılı Tovuz-Qazax-Ağstafa seçki dairəsindən isə Ədalət Partiyasının sədri İlyas İsmayılov deputat seçilmişdir.[12]

2010-cu il parlament seçkilərinə Azərbaycan Demokratik İslahatlar Siyasi Partiyası ilə "Demokratiya" Seçki Blokunu təsis edərək qatılın Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası həmin seçkilərdə 3, Azərbaycan Demokratik İslahatlar Siyasi Partiyası isə 1 mandat qazanmışdır.[13]

2015-ci il parlament seçkilərində partiya sədri Sabir Rüstəmxanlı səhhəti ilə bağlı iştirak etməsə də 69 saylı Cəlilabad-Masallı-Biləsuvar seçki dairəsindən Fəzail İbrahimli və 58 saylı Hacıqabul-Kürdəmir seçki dairəsindən Rafael Hüseynov deputat seçilmişdir.[14]

2020-ci il parlament seçkilərində partiya sədri Sabir Rüstəmxanlı seçkilərdə iştirak etmə qərarı almışdır. 61 saylı Neftçala seçki dairəsindən Sabir Rüstəmxanlı, 69 saylı Cəlilabad-Masallı-Biləsuvar seçki dairəsindən Fəzail İbrahimli və 58 saylı Hacıqabul-Kürdəmir seçki dairəsindən Rafael Hüseynov deputat seçilmişdir.

Seçki Sədr Majoritar Proporsional Cəmi
Səs % ± Mandat Səs % ± Mandat
1995
 
Sabir Rüstəmxanlı
1 / 100
1 / 125
2000
0 / 100
182,777 6.43
3 / 25
3 / 125
2005
2 / 125
2 / 125
2010 46,512 1.95
3 / 125
3 / 125
2015 37,561 1.32 0.63
2 / 125
2 / 125
2020
3 / 125
3 / 125

Ara seçkilər redaktə

Seçki Sədr Səs Mandat
# %
2006 Sabir Rüstəmxanlı
1 / 10

Bələdiyyə seçkiləri redaktə

2019-cu il bələdiyyə seçkilərinə qatılan VHP-nin 6 üzvü bələdiyyə üzvü seçilib. Onlar Sumqayıt, Bərdə, Göyçay, Neftçala şəhərləri, Bakının Qızıldaş və Beyləqanın Orta Əlinəzərli bələdiyyələrində təmsil olunmaq hüququ qazanıblar.

Seçki Sədr Səs Yer
# % ±
1999 Sabir Rüstəmxanlı
500 / 20.456
2004
103 / 20.346
2009[15]
115 / 15.591
2014
0 / 15.035
2019
6 / 15.156

Ara bələdiyyə seçkiləri redaktə

Seçki Sədr Səs Bələdiyyə üzvü
# %
2006[16] Sabir Rüstəmxanlı
7 / 1.901
2011

Qeydlər redaktə

  1. 1 əsas təmsilçi - Rafael Hüseynov

Texniki baza redaktə

VHP-nin Mərkəzi bərargahı Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu Tbilisi pr. 76 ünvanında yerləşir. VHP-nin 6 yerli təşkilatının qərargahı mövcuddur.

Mənbə redaktə

İstinadlar redaktə

  1. "Sabir Rüstəmxanlı: "Bu, siyasi partiyalar üçün sınaq oldu"". musavat.com. İstifadə tarixi: 2023-09-11.
  2. "Partiyaların seçki şüarları - cəmiyyətə kim hansı mesajı verir..." musavat.com. 2023-12-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-12-11.
  3. "Arxivlənmiş surət". 2021-04-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-24.
  4. modern.az. "Hansı siyasi partiyalarda qadınlar daha çoxdur? - SİYAHI". modern.az (az.). 2024-05-20 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2024-05-20.
  5. https://modern.az/aktual/330364/vhp-qadinlar-surasina-yeni-sedr-secildi/ Arxivləşdirilib 2022-03-31 at the Wayback Machine
  6. https://web.archive.org/web/20210104154204/http://e-qanun.az/framework/15892
  7. Milli Şura seçkilərə Cəmil Həsənli ilə gedir. azadliq.org Arxivləşdirilib 2018-04-07 at the Wayback Machine (az.)
  8. "İlkin nəticələr". 2016-08-25 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-24.
  9. "2000-ci parlament seçkilərinin nəticələri". 19 Mart 2007. 2007-03-19 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-24. (#invalid_param_val)
  10. "IPU". 2011-07-26 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-24.
  11. 2000 seçkiləri (PDF). 2021-08-01 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 2021-05-24.
  12. "Ümumi nəticələr". 25 Nisan 2001 tarixində arxivləşdirilib.
  13. "Election Passport". 2017-06-30 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-24.
  14. "MSK". 2020-09-07 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-05-24.
  15. "Siyahıya YAP liderlik edir". 2021-11-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-04-26.
  16. "Bələdiyyə üzvlüyünə 20 siyasi partiyanın təmsilçiləri və 692 nəfər bitərəf seçilib". 2022-08-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-05-13.