Xetaq Qazyumov və ya Xetaq Qozyumov (doğum adı: rusca: Хетаг Русланович Гозюмов, osetincə: Гозымты Русланы фырт Хетæг; d. 24 aprel 1983[2] , Alaqir, Şimali Osetiya, Rusiya Federasiyası) — milliyyətcə osetin olan və 2002—2006-cı illərdə Rusiya, 2007—2016-cı illərdə isə Azərbaycan yığmasında çıxış edən sabiq sərbəst güləşçi və məşqçi.[2] 2008 Pekin2012 London Olimpiadalarında bürünc medal qazanan, 2016 Rio-de-Janeyro Olimpiadasında isə gümüş medala sahib olan Xetaq Qazyumov, Dünya Çempionatlarının, 2010-cu ildə qızıl medalını qazanıb, 2009, 2013, 2015-ci illərdə isə gümüş medalına sahib olub.[2] 2009, 2010 və 2011-ci illərdə ardıcıl üç dəfə Avropa çempionu olan Xetaq Qazyumov, 2015-ci ildə baş tutan I Avropa Oyunlarının da qalibi olub.[2]

Xetaq Qazyumov
Khetag Gazyumov at the 2016 Summer Olympics awarding ceremony2.jpg
Şəxsi məlumatlar
Tam adı Xetaq Ruslan oğlu Qazyumov
Vətəndaşlığı Azərbaycan Azərbaycan
Doğum tarixi 24 aprel 1983(1983-04-24) (37 yaş)
Doğum yeri Alagir, Şimali Osetiya, Rusiya
Məşqçisi Aslan Tsoqoyev (1990—2001)
Mariq Tedeyev (2001—2016)
Firdovsi Ümidov[1]
Boyu 180 sm. (5 ft 11 in)
Çəkisi 96 kq. (211 Ibs)
İdman növü Wrestling pictogram.svg Güləş

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamları ilə Xetaq Qazyumov, 2008-ci ildə "Tərəqqi" medalı[3], 2012-ci ildə Azərbaycan Prezidentinin Fəxri Diplomu[4], 2015-ci ildə "Şöhrət" ordeni, 2016-cı ildə isə 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib.[5]

Karyerasını başa vurandan sonra Xetaq Qazyumov, 2016-cı ilin noyabr ayında güləş üzrə Şimali Osetiya yığmasının baş məşqçisi postuna təyin olunub.

HəyatıRedaktə

Xetaq Qazyumov 1983-cü il 24 apreldə Şimali Osetiyanın Alagir şəhərində anadan olub.[2] Alagir şəhərində böyüyüb boya-başa çatan Xetaq Qazyumov, doğma şəhərində yerləşən 2 nömrəli orta ümumtəhsil məktəbini, daha sonra isə Vladiqafqaz şəhərində yerləşən Qor Dövlət Aqrar Universitetini fərqlənmə diplomu ilə bitirdi. 1990-cı ildə güləşlə məşğul olmağa başlayan Xetaq Qazyumovun birinci məşqçisi Aslan Tsoqoyevdir.[2] 2001-ci ildən 2016-cı ilə qədər isə Xetaq Qazyumovun, şəxsi məşqçisi Mariq Tedeyev oldu.[2]

KaryerasıRedaktə

Rusiya yığmasının heyətindəRedaktə

2002

Xetaq Qazyumov beynəlxalq səviyyədə birinci yarışına 2002-ci ildə Albaniyanın paytaxtı Tirana şəhərində baş tutan gənclər arasında Avropa Çempionatı çərçivəsində qatıldı.[6] Həmin yarışın həlledici, final görüşündə o, Türkiyə güləşçisi Məhəmməd Səid Bingöl üzərində qələbə qazandı və gənclər arasında Avropa Çempionatının qalibi oldu.[6]

2003

Bir ildən sonra isə Xetaq Qazyumov, Türkiyənin İstanbul şəhərinin ev sahibliyində baş tutan gənclər arasında Dünya Çempionatında mübarizə apardı.[7] Dünya Çempionatının 1/16 final mərhələsində o, Cənubi Koreya güləşçisi Çanq-Ki Honqu 6:0 hesabı ilə məğlub etdi.[7] 1/8 final mərhələsində Xetaq Qazyumov, Almaniya nümayəndəsi Nico Qrafı 10:0 hesabı ilə məğlub etsədə, 1/4 final mərhələsində o, Ukrayna güləşçisi Sergey Sitinsqiyə 2:3 hesabı ilə məğlub oldu və Dünya Çempionatını 7-ci yerdə başa vurdu.[7]

2005

2004-cü ildə beynəlxalq yarışlara qatılmayan Xetaq Qazyumov, Rusiya yığmasının heyətində 2005-ci ildə Özbəkistanın paytaxtı Daşkənd şəhərində baş tutan sərbəst güləş üzrə Dünya Kubokunda mübarizə apardı.[8] Nəticədə Xetaq Qazyumov, Rusiya yığmasının heyətində sərbəst güləş üzrə Dünya Kubokunu 3-cü yerdə başa vurdu və yarışın bürünc medalına layiq görüldü.[8]

2006

Bir ildən sonra isə Xetaq Qazyumov, yenə sərbəst güləş üzrə Dünya Kubokunda mübarizə apardı. Bu səfər, İranın Sari şəhərinin ev sahibliyində baş tutan sərbəst güləş üzrə Dünya Kubokunda Xetaq Qazyumov, Rusiya yığması ilə birgə yarışı 4-cü yerdə başa vurdu. Bu yarış onun, Rusiya yığmasının heyətində qatıldığı sonuncu beynəlxalq yarış oldu.

Rusiya yığmasından gedişi

Xetaq Qazyumovun Rusiya yığmasından ayrılmasının əsas səbəblərindən biri, yığmada olan rəqabət idi. 2008-ci ildə baş tutacaq XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatılmağı qarşısına əsas məqsəd qoyan Xetaq Qazyumova, ciddi maneəni Hacımurad Qatsalov törədirdi. Məşqçilər, 2005 və 2006-cı illərdə baş tutan Dünya və Avropa Çempionatlarında, 2004 Afina Olimpiadasının çempionu Hacımurad Qatsalova etimad göstərirdi, o, isə həmin etimadları çempion olmağla doğruldurdu. XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında Rusiyanı, məhz Hacımurad Qatsalovun təmsil edəcəyini düşünən Xetaq Qazyumov, digər dövlətin yığmasının heyətində çıxış etməyi qərara aldı. Həmin dövrdə isə Azərbaycan Güləş Federasiyası, yerli yığmanın heyətinə istedadlı güləşçiləri cəlb etməyə başladı. Nəticədə, 2007-ci ilin əvvəllərdə Azərbaycan Güləş Federasiyası, Xetaq Qazyumov ilə müqavilə bağladı və o, Azərbaycan yığmasının güləşçisi oldu.

Azərbaycan yığmasının heyətindəRedaktə

2007

Xetaq Qazyumov, Azərbaycan yığmasının heyətində birinci yarışına 2007-ci ilin may ayında Rusiyanın Mahaçqala şəhərində, sərbəst güləş üzrə 5 qat Dünya çempionu Əli Əliyevin xatirəsinə həsr olunan beynəlxalq yarış çərçivəsində qatıldı.[9] Həmin yarışın həlledici, final görüşündə o, qələbə qazandı və "Əli Əliyev memorialı" yarışının qalibi oldu.[9]

2008

Pekin OlimpiadasıRedaktə

2009

2010

2011

2012

2008 və 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizəRedaktə

 
2012 Yay Olimpiya Oyunları mükafatlarının verilməsi mərasimində (sağda)

London OlimpiadasıRedaktə

2013

2014

2015

I Avropa OyunlarıRedaktə

2016

Rio-de-Janeyro OlimpiadasıRedaktə

UğurlarıRedaktə
Sıra İl Yarış Şəhər Nəticə
1.
2002 Gənclər arasında Avropa Çempionatı   Tirana
1.
2.
2003 Gənclər arasında Dünya Çempionatı   İstanbul
7.
3.
2005 Sərbəst güləş Dünya Kuboku   Daşkənd
3.
4.
2006 Sərbəst güləş Dünya Kuboku   Sari
4.
5.
2007 "Əli Əliyevin memorialı" yarışı   Mahaçqala
1.
6.
"Almaniya Qran-Prisi" yarışı   Leypsiq
1.
7.
"Polşa" beynəlxalq yarışı   Varşava
1.
8.
Dünya Çempionatı   Bakı
9.
Dövlət təltifləriRedaktə
Təltif Tarix Sərəncam
Azərbaycan
  "Tərəqqi" medalı 29 avqust 2008 XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında qazandığı bürünc medala görə.
  "Şöhrət" ordeni 29 iyun 2015 I Avropa Oyunlarında qazandığı qızıl medala görə.
  2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni 1 sentyabr 2016 XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qazandığı gümüş medala görə.
Rusiya
  "Osetiyanın şöhrəti" ordeni 1 sentyabr 2016 XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qazandığı gümüş medala görə.
  "Vladiqafqaz - müharibə şöhrəti şəhəri" medalı 7 oktyabr 2016 Vladiqafqaz şəhərinə xidmətlərinə görə.

Həmçinin baxRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. Gazumov, Khetag (AZE). iat.uni-leipzig.de
  2. 1 2 3 4 5 6 7 "Xetaq Qazyumovun www.iat.uni-leipzig.de saytında profili.  (alm.)". www.iat.uni-leipzig.de. 2017-07-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 iyul 2017.
  3. "XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında qazandığı uğura görə Azərbaycan Milli Olimpiya Komandasının üzvlərinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29 avqust 2008-ci il tarixli 3017 nömrəli Sərəncamı.  (azərb.)". www.e-qanun.az. 2017-07-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 avqust 2008.
  4. "XXX Yay Olimpiya Oyunlarında qazandığı uğura görə Azərbaycan Milli Olimpiya Komandasının üzvlərinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 31 avqust 2012-ci il tarixli 2399 nömrəli Sərəncamı.  (azərb.)". www.e-qanun.az. 2017-07-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 avqust 2012.
  5. "XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qazandığı uğura görə Azərbaycan Milli Olimpiya Komandasının üzvlərinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 1 sentyabr 2016-cı il tarixli 2291 nömrəli Sərəncamı.  (azərb.)". www.e-qanun.az. 2017-07-12 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 sentyabr 2016.
  6. 1 2 "2002 gənclər arasında Avropa Çempionatı.  (alm.)". www.iat.uni-leipzig.de. 2017-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 iyun 2002.
  7. 1 2 3 "2003 gənclər arasında Dünya Çempionatı.  (alm.)". www.iat.uni-leipzig.de. 2017-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 avqust 2003.
  8. 1 2 "2005 sərbəst güləş üzrə Dünya Kuboku.  (alm.)". www.iat.uni-leipzig.de. 2017-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 mart 2005.
  9. 1 2 "kто поkорил Россию?  (rus.)". www.azerisport.com. 2017-07-11 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 may 2007.