Yuqoslaviya1918-ci ildən 2003-cü ilə qədər Balkan yarımadasında mövcud olan və Adriatik dənizinə çıxışı olan Avropa dövləti.

Yuqoslaviya

serbxorv. kir. / maked. Југославија
serbxorv. lat. / sloven. Jugoslavija
1 dekabr 19182003
Coat of arms of Serbia and Montenegro.svg
Gerbi
Himni: «Hej, Sloveni! / Хеј, Словени!» (1946—2003)
History of Yugoslavia.svg
StatusuUnitar dövlət (1918—1941)
Federativ dövlət (1945—2003)
PaytaxtıBelqrad
Rəsmi dilləriserb-xorvatca
Ümumi dilləriSerb-xorvat dili
İdarəetmə formasımonarxiya (1945-ci ilə qədər)
respublika
Tarixi dövrXX əsr
• Yaranması
1 dekabr 1918
• Süqutu
2003
Ərazisi
• Ümumi
  • 102,35 km²
Telefon kodu+38
  1. ...

Böyük Yuqoslaviya - 1947-ci ilə qədər unitar dövlət (Yuqoslaviya krallığı), 1947-ci ildən federativ dövlət (YSFR) kimi tərkibinə 6 respublika daxil idi: Serbiya, Xorvatiya, Sloveniya, Makedoniya, MonteneqroBosniya və Herseqovina. Hazırda bu dövlətlərin hamısı müstəqildir. Kiçik Yuqoslaviya - (Yuqoslaviya İttifaq Respublikası) - indiki müstəqil MonteneqroSerbiya dövlətləri daxil idi.

Cənubi slavyan etnoslarının dövlət-siyasi birliyi ideyası XVII əsrdə SlavoniyaXorvatiya ərazisində yaranıb. Yuqoslaviya XX əsrin əvvəllərində Birinci Dünya müharibəsindənAvstriya-Macarıstan imperiyasının dağılmasından sonra (Serblər, Xorvatlar və Slovenlar Krallığı kimi) formalaşmışdır. XX əsrin sonu — XXI əsrin əvvəllərində ölkə bir neçə dövlətə parçalandı.

Serb və xorvat dilçiləri arasındakı əməkdaşlıq nəticəsində rəsmi dil serb-xorvat dili olmuşdur. İkinci Dünya müharibəsindən sonra müttəfiq respublikaların dilləri bərabərhüquqlu dövlət dilləri elan edildi. Əsas əhali — cənub slavyanlardır: bosniyalılar, serblər, horvatalar, sloveniyalılar, makedoniyalılar, çernoqoriyalılar, eləcə də qeyri — slavyan xalqları-albanlarmacarlardır. Kiçik icmalar türklərə, ruslara, slovaklara, romalılara, bolqarlara, italyanlara, çexlərə, qaraçılara təqdim edildi.

TarixiRedaktə

Yuqoslaviya Krallığı (1918-1945)Redaktə

 
1929-1939-cu illərdə Yuqoslaviyanın inzibati-ərazi bölgüsü.

Avstriya-Macarıstan dağıldıqdan sonra 1918-ci ildə Xorvatiyanın, Sloveniyanın, Bosniya və Herseqovinanın, Dalmasiyanın, SerbiyanınMonteneqronun Yuqoslaviya torpaqları Serblər, Xorvatlar və Slovenlar Krallığının adını almış bir dövlət olaraq birləşdi. 1929-cu ildə dövlət çevrilişindən sonra adı Yuqoslaviya Krallığı adlandırıldı.

İkinci Dünya MüharibəsiRedaktə

İkinci dünya müharibəsi zamani Yuqoslaviya Antihitler koalisiyası tərəfində olmuşdur və nasist almaniya tərəfindən Aprel döyüşləri zamani ələ keçirilmişdir. İxtişaş, demək olar ki, müdafiəsiz Belqradın kütləvi şəkildə bombalanması ilə 6 aprel 1941-ci ildə başlamışdır. Yuqoslaviya və NATO-nun Yuqoslaviyaya qarşı müharibəsi aviasiyası ilk reydlər zamanı məhv edilib, Belqradın xeyli hissəsi xarabalığa çevrilmiş, mülki əhalinin itkiləri minlərlə ölçülürdü. Ali hərbi komandanlıq və cəbhədəki birləşmələr arasında əlaqə qırıldı ki, bu da ixtişaşların nəticəsini əvvəlcədən müəyyənləşdirdi: krallığın milyonuncu ordusu dağıldı, ən azı 250 min döyüşçü əsir götürüldü.