Ədirnə Sarayı ya da Saray-ı Cədid-i Amirə (Yeni Saray) - Ədirnədəki Osmanlı saraylarından biridir. İstanbuldakı Topqapı Sarayından sonra Osmanlının ən böyük sarayı idi. Günümüzə yalnızca çox kiçik bir hissəsi gəlib çatmışdır.

Ədirnə Sarayı
CihannümaKasrıEdirne.JPGCihannüma Qəsri
41°41′28″ şm. e. 26°33′20″ ş. u.
Ölkə Türkiyə Türkiyə
Şəhər Ədirnə
Yerləşir Ədirnə
Memar Memar Şəhabəddin
Sifarişçi II Murad
II Mehmed
Tikilmə tarixi XV əsr
Üslubu Osmanlı memarlığı
Vəziyyəti 1475 – 1718 Saray olaraq istifadə edilmişdir
1718 – 1768 Boş qalmışdır
1768 – 1829 Saray olaraq istifadə edilmişdir
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Şəhər mərkəzindən uzaq, Tunca çayının qərbində, geniş meşə sahəsində yerləşən saray təqribən 3 milyon m² ərazini tutur.[1] 5 əsas meydan və bu meydan içində yerləşən tikililərdən ibarətdir. İçində bir saray bağçası vardı. Keçmişdə sarayın yerləşdiyi Sarayiçi bölgəsi, günümüzdə Qırxpınar güləşlərinin keçirildiyi sahədir.

İnşasına II Murad dönəmində başlanılmış, II Mehmed zamanında Memar Şəhabəddin tərəfindən tamamlanmışdır. Ən görkəmli zamanı IV Mehmedin səltənət dönəmidir. Bu illərdə sarayın içinə yeni köşk, qəsr, çeşmə və hovuzlar tikilmişdir.

Saray XIX əsrə qədər Osmanlı sultanları tərəfindən istifadə edilmişdir. Sarayda bir müddət yaşayan sultanlar sırasına Qanuni Sultan Süleyman, II Səlim, I Əhməd, IV Mehmed, II Əhməd, II MustafaIII Əhməd daxildir.[1] 22 avqust - 14 sentyabr 1829 tarixlərində bölgəyə daxil olan ruslar sarayı dağıtmış, 1878-ci ildə çıxan Rus-Osmanlı müharibəsi əsnasında saray yaxınlığında yerləşən cəbhəxananın rusların əlinə keçməməsi üçün saray bombalanaraq ortadan qaldırılmışdır.

2008-ci ildə Ədirnə Sarayının bərpası üçün çalışmalar başlamışdır.[2]

Cihannüma QəsriRedaktə

Cihannüma Qəsri Ədirnə Sarayının ən görkəmli tikilisidir. II Mehmed tərəfindən 1452-ci ildə inşa edilmiş, 7 mərtəbəli bir binadır. Ən üst mərtəbəsində səkkizbucaqlı bir otaq içində bir hovuz mövcud olmuşdur. Cem Sultanın da doğulduğu yer olaraq bilinən bu qəsrin günümüzə yalnız dağıntıları gəlib çıxmışdır.[3]

Qum QəsriRedaktə

Qum Qəsri Ədirnə Sarayında Cihannüma Qəsrinin sağ tərəfində yerləşən önəmli bir tikilidir. Adını yerləşdiyi yerin sarı rəngli torpağından almışdır. Fateh II Mehmed dönəmində inşa edilmişdir. Bu qəsrdən günümüzə yalnız qəsrə bitişik olan Qum Qəsri Hamamı gəlib çatmışdır.[4]

Ədalət QəsriRedaktə

Ədalət Qəsri 1562-ci ildə Qanuni Sultan Süleyman tərəfindən Memar Sinana inşa etdirilmişdir. Divan-ı Hümayun və Prokurorluq olaraq istifadə edilmişdir.[3] Birinci mərtəbəsində Şərbətxana, ikinci mərtəbəsində divan katibləri, ən üst qatda divan heyətinin toplandığı mərmər salon mövcuddur. Mərmər salonun ortasında hovuz və kənarda qəfəs arxasında sultanın taxtı yerləşmişdir.[3]

Saray bağçasıRedaktə

Ədirnə Sarayı içində yerləşən Saray bağçasından günümüzə yalnız "Toyuq Meşəsi" adlı 58 hektarlıq bir hissə qalmışdır. Bu ərazidə dəyərli tibbi bitkilər əkilmişdir. Eyni zamanda 1671-ci ildə IV Mehmed tərəfindən burda "Bülbül Köşkü" adlanan ov köşkü inşa edilmişdir. Bu köşk 2002-ci ildə bərpa edilmişdir.[3]

QalereyaRedaktə

MənbəRedaktə

  1. 1 2 http://www.edirneden.com/goster.php?id=39
  2. http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=727773&bolgeno=372&title=harabe-haldeki-edirne-sarayini-ayaga-kaldiracak-odenek-geliyor
  3. 1 2 3 4 http://www.edirnevdb.gov.tr/kultur/pdf/edirne_saraylari.pdf
  4. http://www.edirneden.biz/icerik.asp?ICID=835