Əsas menyunu aç

Efiopiya (Həbəşistan, Abissiniya) (amh. ye-Ītyōṗṗyā Fēdēralāwī Dīmōkrāsīyāwī Rīpeblīk; rəsmi adı Efiopiya Federativ Demokratik Respublikası) — Afrikada dövlət. Paytaxtı Əddis-Əbəbə şəhəridir. Qədimdə İslam mənbələrində Həbəşistan, qərbdə isə Abissiniya adları ilə tanınmışdır.

Efiopiya Federativ Demokratik Respublikası
ye-Ītyōṗṗyā Fēdēralāwī Dīmōkrāsīyāwī Rīpeblīk
Efiopiya
Efiopiya gerbi
Gerbi
Himn: Wodefit Gesgeshi, Widd Innat Ityopp'ya
("İrəli Addımla, Doğma Anam Efiopiya")
Efiopiya xəritədə yeri
Paytaxt
və ən böyük şəhər
Əddis-Əbəbə
Rəsmi dillərAmhar dili
Etnik qruplar
  • Oromo 34,5%
  • Amhar 26,9%
  • Somali 6,2%
  • Tiqray 6,1%
  • Sidama 4,0%
  • Qurage 2,5%
  • Velayta 2,3%
  • Hadiya 1,7%
  • Afar 1,7%
  • Qamo 1,5%
  • Gedeo 1,3%
  • digər 11,3%
  • HökumətFederativ parlamentar respublika
    • Prezident
    Sahle-Vork Zevde
    • Baş nazir
    Abiy Əhməd Əli
    Yaranması
    e.ə.980
    1137
    • Müstəqilliyin əldə edilməsi (İtaliyadan)
    1947
    • İndiki konstitusiyanın qəbulu
    1991
    Sahəsi
    • Ümumi
    1,104,300 km2 (426,400 sq mi) (27-ci)
    • Su (%)
    0,7
    Əhali
    • Təxmini  (2011)
    82 101 998 (14-cü)
    • Siyahıya alma (2007)
    73 918 505
    • Sıxlıq
    74/km2 (191.7/sq mi) (123-cü)
    ÜDM (AQP)2011 təxmini
    • Ümumi
    94,6 milyard
    • Adambaşına
    1 089
    ÜDM (nominal)2010 təxmini
    • Ümumi
    29,7 milyard
    • Adambaşına
    350
    ValyutaEfiyopiya birri (ETB)
    Saat qurşağıŞAV (UTC+3)
    Yolun hərəkət istiqamətisağ
    Telefon kodu251
    ISO 3166 koduET
    İnternet domeni.et
    Efiopiya

    Afrikanın ən qədim dövlətlərindən biri və XX əsrin əvvəllərinə kimi Liberiya ilə yanaşı Afrikadakı iki müstəqil dövlətdən biri olmuşdur.

    TarixiRedaktə

    Daha çox Həbəşistan (Kölələr ölkəsi) adı ilə tanınan Efiopiya, tarix ərzində bilinən ən qədim mədəniyyətlərdəndir. Quruluşu e.ə. 13-cü əsrə qədər uzanan Efiopiya dövləti, 1936-1941-ci illər arasında Mussolini İtaliyasının işğal hərəkatını saymasaq, tarix boyunca müstəqilliyini qoruya bilmiş və Afrika qitəsinin bazı Avropa dövlətləri tərəfindən müstəmləkə halına gətirilə bilməmiş yeganə ölkəsidir. 1960-1990-cı illər arasında ölkədəki Eritrea problemindən ötrü münaqişəli və gərginliklərlə dolu bir dövr keçmişdir.

    Alimlər tərəfindən Afar bölgəsində aparılan arxeoloji araşdırmalarda 3 milyon illik insan skeleti qalıntılarına rastlanılması, tarixi dövrlərin başlamasından çox əvvəllər belə bölgənin, insan topluluqları üçün bir yaşayış ərazisi olaraq istifadə edildiyini sübut edir. Efiopiyadan bəhs edən ilk tarixi sənədlər təxminən e.ə. 5000-ci ilə aiddir. İlk dövrlərdə şimaldakı Misir Krallığının lideri fironların qızıl, fil dişi və kölə axtarmaq üçün Qırmızı dəniz sahillərini izləyərək bu bölgəyə gəldikləri düşünülür. Efiopiya torpaqlarında müasir mənada ilk qurulan dövlət e.ə. 8-ci əsrdə yaranan D`mt krallığıdır. D`mt Krallığının e.ə. 1-ci əsrdə süqutu ilə birlikdə ölkədə, yenə eyni əsrdə Aqsum Krallığı yarandı. Aqsum Krallığı zamanla güclənərək sərhədlərini Həbəşistan xaricində bugünkü Eritrea, Cibuti, Sudan, Somali və Ərəb yarımadasında yerləşən Yəməni daxil edəcək dərəcədə genişlətdi.

    ƏhalisiRedaktə

    Efiopiyada 82 dildə danışan müxtəlif xalq və tayfa yaşayır.[1] 1994-cü 11 oktyabr siyahıyaalmasına əsasən Efiopiyanın rəsmi etnik tərkibi aşağıdakı kimidir:[2]

    Xalqlar 1994
    Oromolar 17 080 318
    Amharlar 16 007 933
    Tiqraylar 3 284 568
    Somalilər 3 185 266
    Quraqielər 2 290 274
    Sidamalar 1 842 314
    Velaitalar 1 269 216
    Afarlar 979 367
    Qamolar 719 847
    Gedeolar 639 905
    Keffalar 599 188
    Kembatalar 499 825
    Agevlər/Avingilər 397 491
    Digərləri 4 336 764
    Cəmi 53 132 276

    DinRedaktə

    Xarici keçidlərRedaktə

    İstinadlarRedaktə