Əsas menyunu aç

Şahmar Ələkbərov (tam adı: Şahmar Zülfüqar oğlu Ələkbərov; 23 avqust 1943(1943-08-23), Kirovabad12 avqust 1992(1992-08-12), Bakı) — Azərbaycanlı aktyor, ssenarist, səs aktyoru, mətn oxuyan,[5] rejissor, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1976),[6] Azərbaycan SSR xalq artisti (1989), Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü (1978-1992).[7]

Şahmar Ələkbərov
Şahmar Ələkbərov 3.JPG
Doğum tarixi 23 avqust 1943(1943-08-23)
Doğum yeri Gəncə, Azərbaycan SSR, SSRİ
Vəfat tarixi 12 avqust 1992 (48 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi Dil xərçəngi[1]
Həyat yoldaşı Kamilə Ələkbərova
Uşağı İzulət Ələkbərova
Ləman Ələkbərova[2]
Atası Zülfüqar Ələkbərov
Anası İzulət Ələkbərova
Vətəndaşlığı SSRİ SSRİ
Azərbaycan Azərbaycan
Peşəsi aktyor
rejissor
ssenarist
səs aktyoru
mətn oxuyan[3]
Təhsili Azərbaycan Dövlət Teatr İnstutunun dram və kino aktyorluğu fakültəsi[4]
Fəaliyyət illəri 1966-1995
Mükafatları "Azərbaycan SSR xalq artisti" fəxri adı — 1989 "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adı — 1976 Azərbaycan SSR dövlət mükafatı
IMDb ID 0017873

Teatrda ilk dəfə Uilyam Şekspirin "Lope de Veqa" tamaşasında çıxış edib. "Ustalar" tamaşasında qazandığı uğurdan sоnra böyük tamaşaçı auditоriyasının rəğbətini qazanıb. Səhnədə ilk rolu Dağlarda döyüş filmi ilə başlayıb. Son Yük olmuşdur. Filmin premyerasını görməsə də, film Şahmar Ələkbərovun ssenarisi əsasında baş tutmuşdu. Film Bakı milyonçusu Ağa Musa Nağıyevdən bəhs edirdi. Ekranlaşdırılan film Berlin Film Festivalında nümayiş etdirilmişdir.[8] "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında aktyor və rejissor kimi fəaliyyət göstərib. Təhsilini başa vurduqdan sonra müəllim-assistent kimi universitetdə saxlanılıb. Şahmar Ələkbərоv teleradiо sahəsində də fəal оlub. Оnun radiоda ilk çıхışı "Ulduz" prоqramının aparıcısı kimi оlub. Bundan başqa оnlarca televiziya tamaşasında yadda qalan оbrazlar yaradıb. "Mоlla Nəsrəddin" radiо verilişinin aparıcısı оlub. Bir çох filmlərin dublyajında iştirak edib.[4] Yaxınları Şahmar Ələkbərovu "Canlı trio" adlandırırdılar.[9]

BioqrafiyaRedaktə

Erkən illəriRedaktə

Şahmar Ələkbərov 23 avqust 1943-cü ildə[1] Gəncədə anadan olub.[1] Atası əslən cəbrayıllı Zülfüqar kişi, anası kökü Tiflisə bağlı İzulət xanımdır.[1] Şahmarın 9 yaşı olanda ailəsi Gəncədən Bakıya köçüb.[1][10] Orta məktəbi 15 yaşında bitirib. Evdə bildirir ki, sənədlərini Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsinə verəcək, amma məlum olduğu kimi belə etmir və anası İzulət xanım buna bərk əsəbləşir, çünki İzulət Ələkbərova Azərbaycanda açılmış ilk pedaqoji texnikumun birinci məzunlarından idi və oğlunu səhnədə görmək istəmirdi.[11]

Həyat yoldaşı teatrşünas Kamilə Ələkbərova idi. Kamilə Ələkbərovadan iki ekiz qızı var idi: İzulət və Ləman. Evli olan əkiz qızları İzulət və Ləman Ələkbərovalar çoxdandır xaricdə yaşayırlar.[2] İzulət xanımın həyat yoldaşı Fuad İsgəndərov Azərbaycanın Belçika Krallığında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri və eyni zamanda Azərbaycanın Avropa İttifaqı yanında nümayəndəliyinin başçısıdır.[2]

Cəmi 50 il ömür yaşadı. Amma bu müddətdə yaratdığı obrazlar, çəkdiyi filmlər çox idi. Teatr İnstitutunun aktyorluq fakültəsində Rza Təhmasibin kursunda təhsil alıb. 1964-cü ildə Azərbaycan İncəsənət İnstitutunu bitirib. Hələ III kursda ikən Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrına işə götürülüb. Bundan sоnra məşhur sənətkar Adil İsgəndərov оnu kinоstudiyanın nəzdində özünün yaratdığı "kinо aktyоrluğu" studiyasına dəvət edib.[12]

KaryerasıRedaktə

1974-cü ildə istehsal edilmiş Bakıda küləklər əsir filmindən bir səhnə. Şahmar Ələkbərov “Azad” rolunda.
1967-ci ildə istehsal edilmiş Dağlarda döyüş filmindən bir səhnə. Şahmar Ələkbərov “Fərrux” rolunda.

"Dağlarda döyüş" filmindəndən başlamışdı onun ilk aktyor karyerası. İncəsənət İnstitutunu təzəcə bitirsə də, kinoya hədsiz həvəsi onu studiyaya gətirmişdi. Həm də bu institutda Rza Təhmasibin kursunda təhsil almışdı. Bu o demək idi ki, Şahmar Ələkbərov artıq püxtələşmiş bir aktyor idi və elə "Dağlarda döyüş" filmindəki debütündə də bu aydın görünür. 1967-ci ildə bu filmə kinorejissor Kamil Rüstəmbəyov quruluş vermişdi.[13] Mərhum yazıçı-jurnalist Əhmədağa Qurbanov özünün "Tikanlı məftillər" povesti əsasında ssenarini yazmışdı. Şahmar Ələkbərovun da qəhrəmanı sərhəd qoşunlarında xidmət edən sıravi əsgərdir.[1] Maraqlı macəra süjeti var filmin. Sərhədi keçən bir nəfərin izinə düşən Fərrux böyük çətinliklərdən sonra onu yaxalayır və məlum olur ki, bu onun bir vaxtlar müharibə dövrü Vətəndən qaçaq düşmüş öz atasıdır. İlk rol, ilk çətinlik, ilk sınaq. Bunlar hamısı Şahmarın taleyində uğurlu alınmışdı və onun qəhrəmanı Fərruxun bütün xarakterik cizgiləri məhz aktyor məharətinin nəticəsi olaraq rəssam dəqiqliyi ilə yaradılmışdı. Bəli, sərhədçi obrazı ilə onun yaradıcılıq məkanının sərhədi başladı. Və bu sərhəd onun rejissor kimi tamamladığı "Qəzəlxan" filminə qədər uzun və keşməkeşli bir yol keçdi.[14]

Şahmar Ələkbərovun yaradıcılıq bioqrafiyasında elə filmlər var ki, onlar milli mənəvi dəyərlərimizin ən qiymətli nümunələri sırasındadır. Bunun səbəbi isə bu filmlərin milli-mənəvi dəyərlərimizə söykənərək tariximizin müəyyən dövrünün real ab-havasını canlı əks etdirməsidir. Şahmar Ələkbərovun yaradıcılığında Məzahirin özünəməxsus yeri var.[15] "Mən ki, gözəl deyildim" filminin qəhrəmanı, sadə, səmimi gənc Məzahirin obrazı elə bil Şahmar Ələkbərovun xarakterinə biçilmişdi.[16] Aktyor heç bir impovizəyə yol vermədən bu sadə sürücünün bütün daxili dünyasını, ətrafdakılara münasibətini çox canlı ştrixlərlə tamaşaçılara çatdırır. Müharibənin ağır günlərində uzaq dağ kəndlərindən birində baş verən hadisələri əks etdirən bu lirik-dramatik filmin qəhrəmanları arasında nikbin xarakteri ilə seçilən Məzahirin öz yeri var. Məzahir kinomuzda yeni bir obraz idi.[17] Bu sürücü oğlanın nikbin ruhu filmin faciəvi yükünü xeyli azaldır. O, həmişə gülür, zarafat edir, sanki insanların qəlbinə çökmüş müharibə ağrılarını dəf etmək istəyir. Məzahirin sevgisində də bir səmimiyyət var. Filmi rejissor Tofiq Tağızadə çəkmişdi. Ümumiyyətlə, Şahmar Ələkbərov Tofiq Tağızadənin filmlərində çox az çəkilmişdir. "Qızılqaz" və bir də "Mən ki, gözəl deyildim". Hər ikisində də çox maraqlı obrazlar yaratmışdır.[18][19]

Rejissor kimiRedaktə

 
1979-cu ildə istehsal edilmiş Qəribə adam filmindən bir səhnə. Şahmar Ələkbərov “Nuru”, Qriqore Qriqoriu “vəkil Əhməd” rolunda.

Sərbəst film çəkmək arzusu onu rahat buraxmırdı. Bir az da xəstələnmişdi. Səhhətində baş verən problemlər ona aktyor kimi işləmək imkanı vermirdi. Beləliklə o rejissor kimi işləməyə qərar verdi və ilk dəfə Gülbəniz Əzimzadə ilə birgə "İmtahan" filmini çəkdi.[20] Bu ictimai motivli filmdə Şahmar Ələkbərov, çox böyük həvəslə işləmişdi. Hər şey ona tanış idi. Kamera da, operator işi də, dekorasiyaların qurulması da, aktyor oyunları da ki, öz peşəsi idi. Amma narahatçılığı var idi. Ssenarini Anar özünün "Şəhərin yay günləri" povesti əsasında yazmışdı. Amma Gülbəniz Əzimzadə ilə elə rahat işləyirdi ki, elə bil uzun illər rejissorluq etmişdi. Film ekranlara çıxanda artıq bütün təşvişlərə son qoyuldu. Ssenari müəllifi də, Gülbəniz Əzimzadə də, tamaşaçılar da filmdən razı qalmışdılar. Şahmar Ələkbərova da bu lazım idi.[10]

Sonra isə Elçin özünün "Toyuğun diri qalması" povesti əsasında ssenarisini yazdığı "Sahilsiz gecə"ni çəkdi. Bu isə 1989-cu il idi. O vaxt Şahmar Ələkbərova dəhşətli xəstəlik əzab versə də, işləyirdi. Elə bil tələsirdi. Filmi çox az müddətə çəkdi. Amma film hazır olanda çox ciddi münaqişələrlə qarşılandı. Səbəb isə müharibə dövründə qadınların həyatında bəzi məqamların göstərilməsi idi. Studiyanın qarşısına toplanan qadınlar piket keçirir, filmi ləğv etdirmək istəyirdilər. Bu film ekrana çıxdığı gündən böyük mübahisələr doğurdu. “Azərbaycan qadınının keşiyində duran” bəzi şəxslər Şahmar Ələkbərovun ekran işini “daşqalaq etdilər”. “Sahilsiz gecə” cəmi bir neçə dəfə nümayiş olunduqdan sonra ekranlardan biryolluq itdi. Ona münasibət bu gün də birmənalı deyil. Şahmar Ələkbərovun yaxın dostu və tələbə yoldaşı Tariyel Qasımov film haqqında bu cür demişdi.[21]

Elçinin ssenarisində ifa etdiyim rol yox idi. Onu rəhmətlik Şahmar Ələkbərovun özü əlavə etdi ssenariyə. Dedi ki, həm filmdə iştirak edərsən, həm də gedib Riqanı görərsən. Mənim çəkildiyim səhnə Riqada çəkilib. O vaxt da rəhmətlik Şahmar çox xəstə idi, əziyyət çəkirdi. Amma çox gözəl film alındı. Düzdür, sovet dövründə çox tənqid etdilər o filmi”.[21]

Xalq artisti və filmdə Roza rolunun ifaçısı Nuriyyə Əhmədova isə fikirlərini bu cür izah etmişdi.[21]

“Bir dəfə Şahmar zəng elədi ki, kinostudiyaya gəlmə, burda millət doludur, səni öldürərlər. Demə, qadınlar kinostudiyanın həyətinə yığışaraq etiraz edib qışqırırmışlar. Sonradan məlum oldu ki, bu piketin keçirilməsində kinostudiyada işləyən ermənilərin də əli varmış. Əslində filmdə etiraz ediləsi məqam yox idi. Orda sadəcə olaraq qadınların müharibə vaxtı düşdüyü mühit göstərilirdi. Göstərilirdi ki, müharibə qadınları özləri istəmədən fahişəliyə düçar edir. Və o vaxt elə mövzuda film çəkmək çətin bir iş idi. Çox təəssüf ki, o cür ekran əsəri yiyəsiz qaldı”.[21]

Əməkdar artist Mehriban Xanlarova.[21]

“Film nümayiş olunanda bəzi etirazlara səbəb oldu. Həmin vaxt Şahmar Ələkbərov bərk xəstə olsa da, belə şeylərə fikir vermirdi. Çox peşəkar yanaşırdı və deyirdi ki, belə şeylər olur. Amma mənim haqqımda da deyirdilər ki, guya o filmdən sonra məni döyüblər. Bu tamamilə yalandı. Amma mən bu gün də sevinirəm ki, “Sahilsiz gecə”yə çəkilmişəm. Çünki Şahmar Ələkbərov kimi bir adamla işləmişəm”.[21]

Amma Şahmar Ələkbərov onlarla elə gözəl dil tapdı ki, hər şey çox rahatlıqla sona yetdi.[22]

Filmdə həqiqətən çox ciddi ictimai motivlər vardır. Bəli, müharibə hər bir vəziyyətdə insanlara faciələr gətirir. Ailələri başsız qoyur, taleləri bədbəxt edir. Elə filmin qəhrəmanı Zibeydə kimi. Rejissor bu obraz üçün Türkmənistandan Oğuldurdı Məmmədquliyevanı dəvət etmişdi. Şahmarın ilk sərbəst işi idi "Sahilsiz gecə". Hər kadrına diqqətlə yanaşırdı. Montajda da ehtiyatlılıq göstərirdi. Xoşbəxtlikdən hər şey uğurlu alınmışdı və film geniş rezonans doğurmuşdu. Amma, Şahmar Ələkbərov ürəyincə sevinə bilmədi. Xəstə idi. Çənə sümüyündə cərrahiyyə əməliyyatı aparılmalı idi. "Sahilsiz gecə"nin xoş təəssüratları onun ağrılı cisminə bir yüngüllük gətirsə də, bunlar da ötəri oldu.[23] Cərrahiyyə əməliyyatı üçün Almaniyaya gedəsi oldu. Yaxşı idi.

Çoxdan qəlbində gəzdirdiyi bir arzunu reallaşdırmaq istəyirdi. Bu məşhur qəzəlxan Əliağa Vahidin ekran obrazını yaratmaqdan ibarət idi. Və günlərin birində Şahmar Ələkbərov öz ssenarisi əsasında "Qəzəlxan"ı çəkməyə başlayıb. 1990-cı il idi. O, xəstəhal vəziyyətdə işləyirdi. Yenə də elə bil harasa tələsirdi. Baş rola gənc aktyor Loğman Kərimovu dəvət etmişdi. Çəkilişlər dayanmadan gedir, hər şey öz qaydasında idi. Film qurtaranda məlum oldu ki, material çoxdur. Şahmar Ələkbərov filmi iki hissədə çəkməyi qərara aldı. 1991-ci ildə isə film ekranlara çıxdı. "Qəzəlxan" Azərbaycanın görkəmli şairi Əliağa Vahidin həyat və yaradıcılığının müxtəlif anlarını canlandırır. Burada Bakı kəndlərinin adət-ənənələri, XX əsr ədəbi mühiti çox real əks olunmuşdu.[24] Əfsus ki, Şahmar Ələkbərov filmin ekran taleyini izləyə bilmədi. Amansız ölüm onu kinodan apardı. 1992-ci ildə Şahmar Ələkbərovun ömrü əbədiyyətə qovuşdu. Çox idi arzuları. Bir ssenari yazmışdı. Özü çəkmək istəyirdi onu. Məşhur Bakı milyoneri Ağa Musa Nağıyevə həsr etmişdi. Doğrudur, ölümündən sonra bu ssenari çəkildi. Rejissor Rövşən Almuradlı çəkdi bu filmi. Özü də 1995-ci ildə.[25]

Aktyor kimiRedaktə

 
1969-cü ildə istehsal edilmiş “İntizar” filmindən bir səhnə. Şahmar Ələkbərov “oğul”, Leyla Bədirbəyli “ana” rolunda.[26]

Şahmar Ələkbərovun bəzi rolları: Qəzənfər[27] ("Yeddi oğul istərəm..."[28]), Oğul ("İntizar"[26]), İman[29] ("Axırıncı aşırım"[30]), Arif[31] ("Həyat bizi sınayır"[32]), Rizvan ("Qızıl qaz"[33]), oğlanlardan biri ("Bizim küçənin oğlanları"[34]), Azad ("Bakıda küləklər əsir"), Qatır Məmməd[35] ("Qatır Məmməd"[25]), Feyzi ("Firəngiz"), Gündüz Kərimli ("Arxadan vurulan zərbə"), Cavidan ("Babək"), Nuru ("Qəribə adam"), Tahir ("Gözlə məni"), Xaliq ("Qocalar, qocalar..."), Cümşüd ("Avqust gələndə"), İbrahim ("Atları yəhərləyin") kimi obrazlar bir-birindən fərqli, xarakter və dünyagörüşcə müxtəlif insanlardır. Ancaq onları birləşdirən Şahmar Ələkbərovun aktyor istedadı, gözəl ifa tərzi və bir də sənətinə olan hədsiz məhəbbətidir.[36]

"Yeddi oğul istərəm..." filmində Qəqəninin "Ölmə, Qəzənfər dayı, ölmə!" deyə onu yaralı halda qucaqladığı gözəl səhnələrdən biridir. Bu çox nadir səhnələrdəndir ki, hətta ölüm anında aktyor tamaşaçını faciənin içərisindən qoparıb, təbəssümə qovuşdurur. Şahmar Ələkbərov bunu bacarırdı, bu hər aktyora xas olan keyfiyyət deyildi.[37]

Şahmar Ələkbərov kinoda rejissor kimi də sözünü demək istəyirdi. Bir dəfə studiyanın direktoru Adil İsgəndərovun yanına bir ssenari aparıb və deyib. "Adil müəllim, film çəkmək istəyirəm." Adil İsgəndərov cavabında deyir: "Sənin nə gözəl kostyumun var". Yaxınlaşıb əlini kostyumun parçasına sürtərək, "Gözəl materialı var, birini də mənə tikdirək". Bu o deməkdir ki, artıq Şahmar Ələkbərov rejissor kimi fəaliyyət kimi göstərə bilərdi.[38]

VəfatıRedaktə

 
Bakıda Şahmar Ələkbərovun məzarı

Yeddi il əzab-əziyyətli xəstəlik davam etdi. "Firəngiz" filminin çəkilişlərindən başlamışdı. Stomatoloqda dili zədələnmişdi, çəkilişlərdə soyuqladığı üçün xoraya çevrilmişdi. Şahmar Ələkbərov mürəkkəb müalicə terapiyalarına, xəstəliyinin fəsadlarına mətinliklə dözürdü. Çox möhkəm iradəli adam idi. 1992-ci ilin qışında ailəsi tərəfindən Hamburqa aparılıb, amma orda bir çarə tapılmayıb.[39]

Bakıya qayıdanda Şahmar Ələkbərov xəstəxanaya yerləşdirildi. Həyat yoldaşı Kamilla Ələkbərova və qızları İzulətlə Ləman (əkiz qızları) onunla xəstəxanada qalıb. Uzun sürən əzab-əziyyətdən sonra görkəmli kino xadimi, xalq artistiəməkdar artisti, Azərbaycan SSR dövlət mükafatı laureatı Şahmar Ələkbərov 12 avqust[40] 1992-ci il, 48 yaşında dil xərçəngindən vəfat etdi.[10]

İrsiRedaktə

Şahmar Ələkbərov o qədər qayğıkeş, o qədər səmimi insan idi ki, onunla həmsöhbət olan hər kəs məmnunluqla ayrılardı ondan, həm də uzun müddət unutmazdı bu görüşün xoş məqamlarını. Bu nikbinlik ona tanrı vergisi idi. İnsanları sevirdi və bu sevgi onun təbiətində idi. Onun xoşhal, insanpərvər, humanist duyğuları sənətinə də keçmişdi. Rolları da elə özünə oxşayırdı. Hansı rolunu götürürsən götür, elə Şahmardı ki, durub. Həsən Əbluc, Tariyel Qasımov ilə yaxın dost olmuşdur.[4]

XatirəsiRedaktə

Ümumiyyətlə, 20 illik yaradıcılığı dövründə müxtəlif rejissorlarla işləmişdi Şahmar Ələkbərov. Bütün bu yaradıcı "ittifaqlar" çox uğurlu alınmışdı. Bunlar haqqında o öz "Xatirələrim" adlı yazısında çox gözəl açıqlamalar vermişdi. Lakin ömür bu yazıları kitab halında çap etməyə ona imkan vermədi. Orada hər şey var idi. O təkcə Şahmar Ələkbərovun tərcümeyi-halı deyil, bütövlükdə Azərbauycan kinosunun 20 illik dövrünün canlı salnaməsi idi.

Şahmar Ələkbərov haqqında "Kino" qəzetinin xüsusi buraxılışı hazırlanmışdı. 1994-cü ildə nəşr olunan həmin buraxılışda onun haqqında çox şeylərdən söhbət gedirdi və "Yeddi oğul istərəm..." filminin yaranması prosesi ilə bağlı həmin xatirələrdən bir hissəni də orada çap edilib. Həmin xatirələri oxuduqca hiss edirsən ki, Şahmar Ələkbərov bu sənəti, bu xalqı, bu milləti necə də sevirmiş. Bəlkə elə onun rollarına hopmuş şirinlik də bu sevgidən irəli gəlib.[41]

17 iyul 2018-ci ildə Azərbaycan Dövlət Film Fondunun təşkilatçılığı ilə Muzey Mərkəzində Şahmar Ələkbərovun 75 illik yubileyi qeyd olunmuşdur.[42][43]

MükafatlarıRedaktə

FilmoqrafiyaRedaktə

Afişa Adı İl Filmin növü
1001-ci qastrol 1974 Tammetrajlı bədii film
Ad günü 1977 Tammetrajlı bədii film
Adsız su 1985 Tammetrajlı bədii film
Babək 1979 Tammetrajlı bədii film
Bais 1985 Tammetrajlı bədii film
Bakıda küləklər əsir 1974 Tammetrajlı bədii film
...balıq sevdası 1979 Tammetrajlı bədii film
Baş tutmayan ziyafət 1981 Tammetrajlı bədii film
Başdan ayağa 1973 Tammetrajlı bədii film
Bayquş gələndə... 1981 Tammetrajlı bədii film
Bir ailəlik bağ evi 1978 Tammetrajlı bədii film
Birisigün, gecəyarısı... 1981 Tammetrajlı bədii film
Bişmiş toyuğun gülməyi... 1983 Tammetrajlı bədii film
Bizim küçənin oğlanları 1973 Tammetrajlı bədii film
Cavabsız sual 1977 Tammetrajlı bədii film
Cinayətin astanası 1985 Tammetrajlı bədii film
Çətin sual 1979 Tammetrajlı bədii film
Çıxılmaz vəziyyət 1983 Tammetrajlı bədii film
Dağ Meşəsindən Keçərkən... 1964 Tammetrajlı bədii film
Dağlarda ada 1971 Tammetrajlı bədii film
Dağlarda döyüş 1967 Tammetrajlı bədii film
Damğa 1984 Tammetrajlı bədii film
Daş dözür 1973 Tammetrajlı bədii film
Daş münasibət 1983 Tammetrajlı bədii film
Dədə Qorqud 1975 Tammetrajlı bədii film

İstinadlarRedaktə

  1. 1 2 3 4 5 6 "Ad günün mübarək, Şahmar Ələkbərov!"(azərb.)). Mərkəz. 2011. səh. 11. (#parameter_ignored)
  2. 1 2 3 "Şahmar Ələkbərovun xanımı və əkiz qızları niyə xaricdə yaşayır?". m.virtualaz.org. 12 sentyabr 2013. İstifadə tarixi: 2018-05-26.
  3. Cəvahir. Yeddi oğuldan biri: Şahmar Ələkbərov xatırlandı //Mərkəz.- 2008.- 19 avqust.- S. 11.
  4. 1 2 3 "«Məşhur tələbə yoldaşım» — «Şahmarın ölüm xəbərini sükan arxasında eşidəndə, qəzaya uğradım»"(azərb.)). modern.az. 2014. səh. 7. (#parameter_ignored)
  5. Məhərrəmova T. Kinomuzun Şahmarı: O, yaradıcı insan kimi çərçivədə qalmaq istəmirdi //Kaspi.- 2008.- 19 avqust.- S. 11.
  6. 1 2 Respublika kino sənəti işçilərinə Azərbaycan SSR fəxri adlarının verilməsi haqqında Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 23 dekabr 1976-cı il tarixli Fərmanıanl.az saytı
  7. АЛЕКПЕРОВ Шахмар Зульфугар оглы Кино: Энциклопедический словарь/Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др.- М.: Сов. энциклопедия, 1987.- 640 с., 96 л. ил.
  8. "Azərbaycan kinosu: var ki, yox deyil" (azərb.). jam-news.net. 15 mart 2017. İstifadə tarixi: 2018-05-26.
  9. "Canlı "trio", məlahətli səs (diksiya), bənzərsiz aktyor, maraqlı rejissor" (azərb.). medeniyyet.az. 2017-08-23. İstifadə tarixi: 2018-05-26.
  10. 1 2 3 "Yeddi oğullardan biri"(azərb.)). Region Plus. 2014. səh. 9.
  11. "Diş həkiminin güdazına gedən sənətkar: Şahmar Ələkbərov". lacin.info.az. 17 mart 2015. İstifadə tarixi: 2018-05-26.
  12. Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 13.
  13. DarkSite (02.08.2016). "Самый кассовый Азербайджанский фильм" (rus). Darksite.az. İstifadə tarixi: 2016-08-03.
  14. Ə. Mövsüm. "Əliağa Vahid haqqında film" //Odlar yurdu.- 1990, avqust.- № 15.- səh. 1.
  15. Ələsgərov, Ə. “Səidənin taleyi” [Bayram Bayramovun "Mən ki gözəl deyildim" povestinin ekranlaşdırılması] //Kommunist.- 1969.- 8 may.
  16. R. Heydər. Azərbaycan bədii ədəbiyyatı və kino sənətinin qarşılıqlı əlaqələri problemləri. Bakı, 1997, səh. 186.
  17. 1 2 M. Əmrahov. "Müharibə illərinin kino salnaməsi (1941-1945-ci illər)". //Təhsil, mədəniyyət, incəsənət.- 2004.- № 1.- səh. 126-129.
  18. Красавицей я не была. Знаете ли вы, что...
  19. Bu Azərbaycan filminin ssenaristi ölü tapıldı - “Naməlum kino”
  20. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 309-310.
  21. 1 2 3 4 5 6 "Şahmar Ələkbərovun "Sahilsiz gecə" filminə niyə etiraz edirdilər?". Mədəniyyət (azərb.). m.modern.az. 28 fevral 2013. İstifadə tarixi: 2018-05-26.
  22. Xamis Muradov. Kinofabrikdən başlanan yol. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 4.
  23. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 278-298; 311; 342-345.
  24. “Atamı məclislərdə içirdib bədahətən dediklərini öz adlarına çap edərmişlər”- MÜSAHİBƏ
  25. 1 2 Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 816.
  26. 1 2 Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 220.
  27. Azəri, L. “Yeddi oğul istərəm”: 45 il əvvəl çəkilən ekran əsəri bu gün də maraqla seyr edilir: [rejissor Tofiq Tağızadənin eyniadlı filminin 50 illiyi haqqında] //Mədəniyyət.- 2015.- 7 avqust.- S.10.
  28. "Kino yenilikləri" qəzeti. 21 sentyabr 1976-cı il.
  29. “Abbasqulu bəyin nazıyla çox oynuyuruq aa, Kərbəlayi”: “Məşhur filmlərdən məşhur sitatlar”: [Kamil Rüstəmbəyovun “Axırıncı aşırım” filmi haqqında] //Azadlıq.- 2015.- 21 iyul.- S.14.
  30. "2011-ci ilin yubilyar filmləri". Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi. Dövlət Film Fondu. Kino-Bülleten. IV buraxılış. Bakı: Apostroff, 2011.
  31. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 815.
  32. Aydın Dadaşov. "Bizim kino". Şamil Mahmudbəyovun "Həyat bizi sınayır" filmi haqqında. 9 yanvar 2016-cı il
  33. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 180; 186.
  34. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 218-219.
  35. "El qəhrəmanı ekranda". "Kommunist" qəzeti. 8 fevral 1975-ci il.
  36. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 300.
  37. Fərhad İsrafilov: "İçimdəki "ağlamaq mexanizmini" işə saldım və..." : Azərbaycanın məşhur "Yeddi oğul istərəm" filmində Qəqəni obrazını canlandıran aktyor Fərhad İsrafilovun Milli.Az xəbər portalına müsahibəsi //Ədalət.- 2010.- 2 noyabr.- S. 8.
  38. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 180; 189-190.
  39. "Məşhur aktyorun həyat yoldaşı: "Kinostudiyanın yanından keçəndə o tərəfə baxmıram"". news.day.az. 24 iyun 2011. İstifadə tarixi: 2018-05-26.
  40. "Xalq Artisti Şahmar Ələkbərovun xatirəsi anılıb"(azərb.)). ITV.
  41. Mehdizadə, İ. Yeddi oğuldan biri anıldı: [ADMİU-da “Yeddi oğul istərəm” filmininin qəhrəmanlardan biri olan rejissor və aktyor Şahmar Ələkbərovun 70 illiyi ilə bağlı tədbir] //525-ci qəzet.- 2012.- 27 dekabr.- S. 7.
  42. Sputnik Azerbaijan (17.07.2018). "Muzey mərkəzində Şahmar Ələkbərovun xatirəsi anıldı" (azərb.). Youtube.com. İstifadə tarixi: 2018-07-17.
  43. APA TV (18.07.2018). "Şahmar Ələkbərovun 75 illik yubileyi qeyd olunub" (azərb.). Youtube.com. İstifadə tarixi: 2018-07-18.

MənbəRedaktə

  • Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 53.
  • Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814.

Xarici keçidlərRedaktə