Əsas menyunu aç

Nobel mükafatı laureatı olmuş qadınların siyahısı

Female nobel laureates.png

2018-ci ilə qədər Nobel mükafatı 853 kişiyə, 51 qadına (Mariya Küri iki dəfə qazanmışdır) və 24 təşkilata verilmişdir.[1] Onlardan on yeddisi Nobel Sülh mükafatını, on dördü Nobel Ədəbiyyat mükafatını, on ikisi Nobel Tibb və ya Fiziologiya mükafatını, beşi Nobel Kimya mükafatını, üçü Nobel Fizika mükafatını və biri Elinor Ostrom Nobel İqtisadiyyat mükafatını qazanmışdır.[2][3]Nobel mükafatını qazanan ilk qadın, 1903-cü ildə əri Pyer KüriAnri Bekkerel fizika sahəsi üzrə Nobel mükafatını qazanan Mariya Küri oldu.[2][4] Küri həmçinin iki qat Nobel mükafatını qazanmış yeganə qadındır; 1911-ci ildə Nobel Kimya mükafatını qazandı. Qadınların tək ildə ən çox mükafat aldığı il 2009-cu il idi hansı ki, beş qadın laureat oldu. Nobel mükafatı alan ən son qadınlar, fizika sahəsi üzrə Donna Striklend, kimya sahəsi üzrə Frensis Arnold və sülh üzrə Nadya Murad idi.(2018).

LaureatlarRedaktə

İl Şəkil Lauriyat Ölkə Kateqoriya Əsaslanma
1903   Küri, MariyaMariya Küri
(mükafatı Pyer KüriAnri Bekkerel ilə bölüşdü)
PolşaFransa Fizika "Prof. Anri Bekkerel tərəfindən kəşf edilən radiasiya fenomeni ilə bağlı birgə tədqiqatlarda ortaya çıxardığı fövqəladə xidmətlərinin tanınmasına görə"[4]
1905   Zuttner, Berta vonBerta von Zuttner Avstriya-Macarıstan Sülh Daimi Beynəlxalq Sülh Bürosunun fəxri prezidenti,, Bern, İsveçrə; Əllərini aşağı endir əsərinin müəllifi.[5]
1909   Lagerlof, SelmaSelma Laqerlöf İsveç Ədəbiyyat "Əsərlərini digərlərindən fərqələndirən yüksək idealizmə, aydın parlaq fikir və müqəddəsliyi tərənnüm etdiyinə görə".[6]
1911   Küri, MariyaMariya Küri PolşaFransa Kimya "Radiumpoloniumun kəşfinə görə"[7]
1926   Deledda, QrasiyaQrasiya Deledda İtaliya Ədəbiyyat "Əziz vətəninin həyatını və insan problemlərinə tam dərindən yanaşmanı estetik aydınlıqla əks etdirdiyi poetik əsərlərinə görə"[8]
1928   Unset, SiqridSiqrid Unset Norveç Ədəbiyyat "Orta əsrlər şimal həyatının güclü təsvirlərinə görə"[9]
1931   Addams, CeynCeyn Addams
(mükafatı Nikolas Müri ilə bölüşdü)
ABŞ Sülh Sosiolog; Qadınların Beynəlxalq Sülh və Azadlıq Liqasıbeynəlxalq prezidenti, .[10]
1935   Jolio-Küri, İrenİren Jolio-Küri
(mükafatı Frederik Jolio-Küri ilə bölüşdü)
Fransa Kimya "yeni radioaktiv elementlərin sintezinə görə"[11]
1938   Bak, PerlPerl Bak ABŞ Ədəbiyyat "Çindəki kəndli həyatının zəngin və gerçək epik təsvirlərinə və bioqrafik şedevrlərinə görə"[12]
1945   Mistral, QabrielaQabriela Mistral Çili Ədəbiyyat "adını bütün Latın Amerika dünyasının idealist arzularının simvolu halına gətirmiş güclü duyğulardan ilham alan lirik şeirlərinə görə" [13]
1946   Balç, Emili GrinEmili Grin Balç
(mükafatı Con Mott ilə bölüşdü)
ABŞ Sülh Əvvəllər Tarix və Sosiologiya professoru; Qadınların Beynəlxalq Sülh və Azadlıq Liqası fəxri Beynəlxalq prezidenti, .[14]
1947   Kori, Qerti TerezaQerti Tereza Kori
(mükfatı Karl Ferdinand və Bernardo Usay ilə bölüşdü)
ABŞ Fiziologiya və ya tibb qlikogenin katalitik çevrilməsinin gedişiatını kəşf etdiklərinə görə[15]
1963   Göppert-Mayer, MariyaMariya Göppert-Mayer
(mükafatı C.Hans D.Censen və Yucin Uiqner ilə bölüşdü)
ABŞ Fizika "atom nüvəsinin nüvə qabıq modeli ilə əlaqəli kəşflərinə görə"[16]
1964   Kroufut Hodjkin, DorotiDoroti Kroufut Hodjkin Böyük Britaniya Kimya "Bioloji aktiv maddələrin strukturlarının rentgen şüalarının köməyi ilə təyininə görə"[17]
1966   Zaks, NelliNelli Zaks
(mükafatı Şmuel Yosef Aqnon ilə bölüşdü)
İsveçAlmaniya Ədəbiyyat "İsrailin taleyini şərh edən toxunaqlı lirik və dramatik əsərlərinə görə"[18]
1976   Ulliams, BettiBetti Ulliams ABŞ Sülh Şimali İrlandiya Sülh Hərəkatının qurucusu (daha sonra "Sülh İcması" olaraq adlandırıldı)[19]
  Maquayir, MaridMarid Maquayir
1977   Sasmen Yelou, RozlinRozlin Sasmen Yelou
( mükafatı Roje Qiymen və Endrü Şalli ilə bölüşdü)
ABŞ Fiziologiya və ya tibb "peptid hormonlarının radyoimunoanalizini inkişafı etdirdiklərinə görə"[20]
1979   Ana, TerezaTereza Ana Hindistan
Yuqoslava
Sülh Xeyriyyə Misyonerlərinin Lideri, Kəlkətə.[21]
1982   Myurdal, AlvaAlva Myurdal
(mükafatı Alfonso Qarkia Robles ilə bölüşdü)
İsveç Sülh Əvvəllər Kabinet Naziri; Diplomat; Yazıçı.[22]
1983   Mak-Klintok , BarbaraBarbara Mak-Klintok ABŞ Fiziologiya və ya tibb "Transpozonların kəşfinə görə"[23]
1986   Levi-Montalcini, RitaRita Levi-Montalcini
(mükafatı Stenli Koen (biokimyaçı) ilə bölüşdü)
İtaliya
ABŞ
Fiziologiya və ya tibb "Böyümə faktorlarını kəşf etdiklərinə görə"[24]
1988   Elion, Qertrud B.Qertrud B. Elion
(mükafatı Ceyms U.Blek və Corc Hitçinqs ilə bölüşdü)
ABŞ Fiziologiya və ya tibb "Farmakologiyaya dair mühüm kəşflərə görə"[25]
1991   Qordimer, NadinNadin Qordimer Cənubi Afrika Respublikası Ədəbiyyat "onun möhtəşəm epik əsərləri - Alfred Nobelin sözləri ilə - insanlığa böyük fayda vermişdir"[26]
  Su Çi, Aunq SanAunq San Su Çi Burma Sülh "demokratiya və insan hüquqları üçün qeyri-zorakı mübarizəsinə görə"[27]
1992   Menchu, RigobertaRigoberta Mençu Qvatemala Sülh "Yerli xalqların hüquqlarına hörmət əsasında sosial ədalət və etno-mədəni uzlaşma fəaliyyətlərinin tanınması üçün"[28]
1993   Morrison, ToniToni Morrison ABŞ Ədəbiyyat "Amerika reallığının mühüm aspektinə həyat verən xəyali qüvvə və poetik idxal ilə xarakterizə edilən əsərlərinə görə"[29]
1995   Nüsslayn-Volhard, KristinaKristina Nüsslayn-Volhard
(mükafatı Eduard B.Levis və Erik F.Vişaus ilə bölüşdü]])
Almaniya Fiziologiya və ya tibb "erkən embrionik inkişafın genetik nəzarətinə dair etdikləri kəşflərə görə"[30]
1996   Vislava Şimborska, Vislava Şimborska Polşa Ədəbiyyat "Bəşər gerçəklikləri kontekstində tarixi və bioloji təzahürləri böyük dəqiqliklə təsvir edən poeziyasına görə."[31]
1997   Ulliams, CodiCodi Ulliams
(mükafatı Ərazi Minalarının Qadağan Edilməsi üçün Beynəlxalq Kampaniya təşkilatı ilə bölüşdü)
ABŞ Sülh "Piyadalar əleyhinə minaların qadağan olunması üzrə işlərə görə"[32]
2003   Ebadi, ŞirinŞirin Ebadi İran Sülh "insan hüquqları və demokrasiya üçün səylərinə görə. Xüsusilə qadın və uşaqların hüquqları üçün mübarizəyə fokus olmuşdur."[33]
2004   Elinek, ElfridaElfrida Elinek Avstriya Ədəbiyyat "Qeyri-adi linqvistik səylə sosial qəliblərin mənasızlığını və onları kölə vəziyyətinə salan qüvvələri işıqlandırdığı roman və pyeslərində musiqili səda və əks-səda qabarmalarına görə".[34]
  Maatay, VanqariVanqari Maatay Keniya Sülh "Demokratiyanın və dünyanın inkişafına uzunmüddətli töhfəyə görə"[35]
  Bak, Linda B.Linda B. Bak
(mükafatı Riçard Aksel ilə bölüşdü)
ABŞ Fiziologiya və ya tibb "qoxu reseptorlarının və iybilmə sisteminin quruluşuna dair kəşflərinə görə"[36]
2007   Lessinq, DorisDoris Lessinq ABŞ Ədəbiyyat "Skepsis, həyəcan və uzaqgörənliklə bölünmüş sivilizasiyanı diqqətə çatdıran, qadın təcrübəsini qeyd edən yazıçı olduğuna görə"[37]
2008   Barre-Sinussi, FransuazFransuaz Barre-Sinussi
(mükafatı Harald tsur HauzenLük Montanyer ilə bölüşdü)
Fransa Fiziologiya və ya tibb "QİÇS virusunun kəşf etdiklərinə görə"[38]
2009   Blekbörn, ElizabetElizabet Blekbörn
(mükafatı Cek Soztak ilə bölüşdü)
AvstraliyaABŞ Fiziologiya və ya tibb "xromosomların telomerlərlə və telomeraza fermenti ilə necə qorunduğunu kəşf etdiklərinə görə"[39]
  Qreyder, KarelKarel Qreyder
(mükafatı Cek Soztak ilə bölüşdü)
ABŞ
  Yonat, AdaAda Yonat
(mükafatı Venkatraman Ramakrişnan və Tomas Stey ilə bölüşdü)
İsrail Kimya "ribosomun strukturu və funksiyası üzrə tədqiqatlarına görə"[40]
  Muller, HertaHerta Müller AlmaniyaRumıniya Ədəbiyyat "Poeziyanın cəmləşdirilməsi və nəsrdəki səmimiyyəti ilə məzlumların həyatını təsvir etdiyinə görə"[41]
  Ostrom, ElinorElinor Ostrom
(mükafatı Oliver Uilyamson ilə bölüşdü)
ABŞ İqtisadiyyat "iqtisadi idarəetmənin analizinə görə"[42]
2011   Conson-Serlif, ElenElen Conson-Serlif Liberiya Sülh "Sülhyaratma prosesində iştirakına və qadınların təhlükəsizliyi, hüquqları uğrunda mübarizəyə görə"[43]
  Qbovi, LeymaLeyma Qbovi
Karman, TəvəkkülTəvəkkül Karman Yəmən
2013

 

Manro, ElisElis Manro Kanada Ədəbiyyat "müasir qıssa heykayə janrının ustası"[44]
2014

 

Mozer, Mey-BrittMey-Britt Mozer
(mükafatı Edvard Mozer və Con O'Kif ilə bölüşdü)
Norveç Fiziologiya və ya tibb "Beyində yerləşdirmə sistemi meydana gətirən hüceyrələrin kəşf etdiklərinə görə"[45]
  Yusəfzay, MəlaləMəlalə Yusəfzay
( mükafatı Kaylaş Satyarti ilə bölüşdü)
PakistanHindistan Sülh "uşaqların və gənclərin təyziq altına alınmasına qarşı və bütün uşaqların təhsil hüququ üzrə mübarizələrinə görə".[46]
2015   Yuyu, TuTu Yuyu
(mükafatı Uliam Cempbel və Satoşi Omura ilə bölüşdü)
Çin Fiziologiya və ya tibb "Malyariya qarşı yeni müalicə üsulu kəşf etdiklərinə görə"[47]
  Aleksiyeviç, SvetlanaSvetlana Aleksiyeviç Belarus Ədəbiyyat "zəmanəmizdə əzab çəkməyə və cəsarətə abidə qoyduğu polifonik əsərlərinə görə"[48]
2018   Striklend, DonnaDonna Striklend
(mükafatı Jerar Muru və Artur Eşkin bölüşdü)
Kanada Fizika "yüksək intensivli, ultra-qısa optik impulslar yaratma metodlarına görə"[49]
  Arnold , FrensisFrensis Arnold
(mükafatı Qreq Uinter və Corc Smit ilə bölüşdü)
ABŞ Kimya "fermentlərin istiqamətləndirilmiş təkamülünə görə"[50]
  Murad, NadiaNadia Murad
(mükafatı Denis Mukveqe ilə bölüşdü)
İraq Sülh "cinsi zorakılığın müharibələrdə və silahlı qarşıdurmalarda silah kimi istifadə edilməsinin dayandırılması üzrə səylərinə görə"[51]

İstinadlarRedaktə

  1. "Nobel Prize facts". NobelPrize.org (ingilis). İstifadə tarixi: 2018-10-17.
  2. 1 2 "Nobel Laureates Facts - Women". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2017-10-07.
  3. "Economics 2009". Nobel Foundation. 2009-10-12. İstifadə tarixi: 2009-10-12.
  4. 1 2 "Nobel Prize in Physics 1903". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  5. "Nobel Peace Prize 1905". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  6. "Nobel Prize in Literature 1909". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  7. "The Nobel Prize in Chemistry 1911". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  8. "Nobel Prize in Literature 1926". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  9. "Nobel Prize in Literature 1928". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  10. "Nobel Peace Prize 1931". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  11. "The Nobel Prize in Chemistry 1935". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  12. "Nobel Prize in Literature 1938". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  13. "Nobel Prize in Literature 1945". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  14. "Nobel Peace Prize 1946". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  15. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1947". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  16. "The Nobel Prize in Physics 1963". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  17. "The Nobel Prize in Chemistry 1964". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  18. "Nobel Prize in Literature 1966". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  19. "Nobel Peace Prize 1976". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  20. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1977". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  21. "Nobel Peace Prize 1979". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  22. "Nobel Peace Prize 1982". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  23. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1983". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  24. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1986". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  25. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1988". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  26. "Nobel Prize in Literature 1991". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  27. "Nobel Peace Prize 1991". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  28. "Nobel Peace Prize 1992". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  29. "Nobel Prize in Literature 1993". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  30. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 1995". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  31. "Nobel Prize in Literature 1996". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  32. "Nobel Peace Prize 1997". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2012-09-09.
  33. "Nobel Peace Prize 2003". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  34. "Nobel Prize in Literature 2004". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  35. "Nobel Peace Prize 2004". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  36. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 2004". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  37. "Nobel Prize in Literature 2007". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  38. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 2008". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2008-10-16.
  39. "Nobel Prize in Physiology or Medicine 2009". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2009-10-05.
  40. "Nobel Prize in Chemistry 2009". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2009-10-07.
  41. "Nobel Prize in Literature 2009". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2009-10-08.
  42. "Nobel Prize in Economics 2009". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2009-10-12.
  43. "The Nobel Peace Prize 2011". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2011-10-07.
  44. "The Nobel Prize in Literature 2013" (PDF). Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2013-10-10.
  45. "The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2014". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2014-10-07.
  46. "The Nobel Peace Prize 2014" (PDF). Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2014-10-10.[ölü keçid]
  47. "The Nobel Prize in Literature 2015" (PDF). Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 2015-10-05.
  48. "Nobel Prize in Literature 2015". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 8 October 2015.
  49. "The Nobel Prize in Physics 2018". Nobel Foundation. İstifadə tarixi: 13 October 2018.
  50. "Nobel Prize in Chemistry Is Awarded to 3 Scientists for Using Evolution in Design of Molecules". İstifadə tarixi: 3 October 2018.
  51. [www.google.co.id/amp/s/www.bbc.co.uk/news/amp/world-europe-45759221 "Nobel Peace Prize for anti-rape activists Nadia Murad and Denis Mukwege"] (#bad_url). İstifadə tarixi: 5 October 2018.