Anarxiya (q.yun. ἀναρχία — "hakimiyyətsizlik"[1] nəzarət olunmayan; müstəqillik[2][3][4]) – ayrı-ayrı adamların və ya qrupların rəhbərliyə, hökumətə tabe olmaması və bu zaman meydana çıxan qarışıqlıq[5]..

Dövlət idarəetməsinin formaları
Portal silver.svg
redaktə

Termin əvvəlcə liderin olmamasını nəzərdə tuturdu, ancaq 1840-cı ildə Pyer-Jozef Prudon bu termindən o dövrdəki yeni siyasi fəlsəfəyə - anarxizmə - traktatında «mülkiyyət nədir?»[6].

"Anarxiya" termini bir neçə fərqli mənaya malikdir:

  • Dövlətin vətəndaşlığı olmayan bir cəmiyyət (anarxist ideal) ilə əvəz olunduğu hipotetik bir vəziyyət
  • Kimi dövlət hakimiyyətinin olmaması
  • İbtidai cəmiyyətdə sosial quruluş forması kimi dövlətin yaranmasından əvvəlki vəziyyətlər

Anarxiya və siyasi fəlsəfəRedaktə

Alman filosofu İmmanuil Kant antropologiyada anarxiyaya praqmatik baxımdan "qanun və azadlıq olmadan azadlıq" kimi baxırdı. Beləliklə, Kantın fikrincə, anarxiya indiki vətəndaş statusuna çata bilməz, çünki güc olmadan bir qanun sadəcə “boş tövsiyə” olardı [7]. "Əbədi sülhə doğru" əsərində anarxiyanın despotizmdən sonra "yaxşılığın başlanğıcları" ləğv edildiyi zaman, hər hansı bir kiçik qanuni tənzimləmənin heç kimdən yaxşı olmadığı, anarxiya mənasını verən dövlət varlığının ifrat mənfi bir forması olduğunu yazmışdır [8].

Həmçinin baxRedaktə

İstinadlarRedaktə

  1. греко-русский словарь
  2. Aeschylus (1842). "Omissa". Ischyli et Sophoclis tragdi ̆et fragmenta. A. Firmin Didot. 264.
  3. Herodotus (1836). "Σημειωμα. Βιβλιον Β`.". Historia. T. 3. Ek tēs typ. A. Koromēla. 67.
  4. Плутарх (1983). Сочинения. М.: Изд-во «Худ. литература». Сост. Аверинцева С.. 250, 554.
  5. Benjamin Franks; Nathan Jun; Leonard Williams (2018). Anarchism: A Conceptual Approach. Taylor & Francis. 104–. ISBN 978-1-317-40681-5. Anarchism can be defined in terms of a rejection of hierarchies, such as capitalism, racism or sexism, a social view of freedom in which access to material resources and liberty of others as prerequisites to personal freedom [...].
  6. Прудон П. Ж. (1998). Что такое собственность?. Б-ка этической мысли. М.: Республика. Подгот. текста и коммент. В. В. Сапова. 194, 197. ISBN 5250026079.
  7. Кант И. (1994). "Антропология с прагматической точки зрения". Собрание сочинений в восьми томах. 7. М.: Чоро. Под общ. ред. А.В. Гулыги. 373. ISBN 5849700072.
  8. Кант И. (1994). "К вечному миру. Философский проект". Собрание сочинений в восьми томах. 7. М.: Чоро. 34, 41.