Türkiyə iqtisadiyyatı

Türkiyə iqtisadiyyatı, Beynəlxalq Valyuta Fondu (IMF) tərəfindən inkişaf edən bazar olaraq təyin olunan bir iqtisadiyyattır. Türkiyə, dünyanın sənayeləşən ölkələr arasında görülür. The World Factbook'a görə Türkiyə böyük ölçüdə inkişaf etmiş bir iktisada malikdir. Kənd təsərrüfatı məhsullarının, tekstil, motorlu nəqliyyat vasitələri, gəmilər və digər nəqliyyat avadanlıqları, tikinti materialları, istehlakçı elektronikası və ağ əşya kimi sektorlarda dünyanın lider üreticilerindendir. Dövlətin sənaye, bankçılıq, nəqliyyat və rabitə sektorlarında hələ də əhəmiyyətli bir rol boynuna götürməsini baxmayaraq son illərdə xüsusi sektörde də sürətli bir inkişaf təmin etmişdir.

Türkiyə iqtisadiyyatı
Istanbul IMG 7257 1725.jpg Türkiyənin əsas iqtisadi mərkəzlərindən biri olan Levent, İstanbul
Valyuta Türkiyə lirəsi (TRY, )
Büdcə ili Təqvim ili
Ticarət təşkilatları G-20, OECD, ÜTT, ECO, BSEC, AIIB, D-8, Avropa Birliyi Gömrük İttifaqı
Statistika
ÜDM 743.708 milyard $
ÜDM sıralaması 19-cu sırada
Adambaşına düşən ÜDM 9,346 $
Adambaşına düşən ÜDM sıralaması 70-ci sırada
Sektorlarına görə ÜDM Kənd təsərrüfatı (8.1%), sənaye (27.7%), xidmət sahəsi (64.2%)
İnflyasiya (İQİ) %7,7 (2015)
Yoxsulluq həddindən aşağı olan əhali 21.9% (2015)
Cini indeksi 43.0 orta (2017)
İşsizlik səviyyəsi 14.7% (2019)
Orta aylıq gəlir TRY 2,850 / €473 / $573
Xarici ticarət
İxrac 166.2 milyard $ (30-cu)
İxrac məhsulları Geyim, ərzaq, parça, metallurgiya, nəqliyyat
İxrac tərəfdaşları Almaniya Almaniya (9.6%)
Böyük Britaniya Böyük Britaniya (6.1%)
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri BƏƏ (5.9%)
İraq İraq (5.8%)
ABŞ ABŞ (5.5%)
İtaliya İtaliya (5.4%)
Fransa Fransa (4.2%)
İspaniya İspaniya (4%) (2017)
İdxal 225.1 milyard $ (35-ci)
İdxal məhsulları Maşın, kimyəvi maddə, yanacaq, nəqliyyat
İdxal tərəfdaşları Çin ÇXR (10%)
Almaniya Almaniya (9.1%)
Rusiya Rusiya (8.4%)
ABŞ ABŞ (5.1%)
İtaliya İtaliya
Cari hesab ÜDM-nin 33,5%-i
Dövlət maliyyəsi
Gəlirlər 175,4 milyard $ (2015)
Xərclər 187,4 milyard $ (2015)
Xarici ehtiyatlar 107.7 milyard $ (31 dekabr 2017)
Əsas mənbə: CIA World FactBook
Əksi qeyd olunmayıbsa, bütün məlumatlar ABŞ dolları ilədir.

EnergetikaRedaktə

Türkiyə 2018-ci il ən çox Rusiya, İran və İraqdan neft idxal edib. Türkiyənin neft və neft məhsulları idxalı 2018-ci il əvvəlki ilə görə 9,2 faiz azalaraq 38 milyon 711 min ton olub. İl ərzində xam neft idxalı isə 18,61 azalaraq 20,9 milyon tona geriləyib. 2018-ci il Türkiyənin neft və neft məhsulları ixracı 8,87 milyon ton olub. Türkiyə 2017-ci ildə 42,7 milyon ton, 2016-cı ildə 40 milyon ton, 2015-ci ildə 39,6 milyon ton, 2014-cü ildə 32,6 milyon ton və 2013-cü ildə isə 18,6 milyon ton neft və neft məhsulları idxal etmişdi.[1]

Böyük şirkətlərRedaktə

Dünya sıralaması Şirkət Sənaye gəlir
(milyard $)
Mənfəət
(milyard $)
Aktivlər
(milyard $)
Bazar dəyəri
(milyard $)
274 Türkiye İş Bankası Banking 14.58 2.32 114.27 9.92
288 Garanti Bankası Banking 9.53 1.87 101.34 14.93
321 Koç Holding Conglomerate 34.72 1.41 27.36 10.65
343 Akbank Banking 7.93 1.69 90.38 13.24
414 Sabancı Holding Conglomerate 12.96 0.91 96.15 8.1
534 Halk Bankası Banking 6.42 1.57 61.1 7.94
609 Vakıfbank Banking 6.27 0.88 62.94 4.85
666 Turkcell Telecommunications 5.96 1.23 9.97 12.48
683 Türk Telekom Telecommunications 6.92 0.68 8.49 9.91
934 Enka İnşaat Construction 6.54 0.65 8.47 9.65
1507 Efes Grup Beverage 4.83 1.37 10.41 6.75
1872 Türk Hava Yolları Transportation 9.87 0.36 11.82 4.29

Həmçinin baxRedaktə

İstinadlarRedaktə