Əsas menyunu aç

Botsvana Respublikası (ing. Republic of Botswana, tsv. Lefatshe la Botswana) — Afrikada dövlət. Ölkə cənub və cənub-şərq hissəsində Cənubi Afrika Respublikası , şimal və qərbində Namibiya, şimal-şərq hissəsində isə ZambiyaZimbabve ilə sərhəddir. Ölkənin şimal hissəsində , Kasane şəhəri yaxınlığında dünyanın dörd ölkə sərhədinin kəsişdiyi tək nöqtə olaraq qəbul edilən, ancaq Botsvana, Zambiya, Zimbabve və Namibiya ölkələrinin sərhəd müqavilələri ilə sərhədlərinin müəyyənləşdilirmədiyi bir sərhəd nöqtəsi mövcuddur. Bostvana Afrika qitəsində demokratiya sahəsində ən inkişaf etmiş ölkə olaraq qəbul edilir. 2007-ci ilin məlumatlarına görə yetkin əhalinin 24 %-i HIV virusu daşıyıcısı olub , bu göstəricisinə görə dünyada ikinci ölkədir

Botsvana Respublikası
Republic of Botswana'
Lefatshe la Botswana
Botsvana
Botsvana gerbi
Gerbi
Şüar: Pula (azərb. Yağış Yağsın‎)
Botsvana xəritədə yeri
Paytaxt Qaborone
Ən böyük şəhər paytaxt
Rəsmi dillər İngilisTsvana
Hökumət Prezident Respublikası
• Prezident
Yan Khama[ 1.IV.2008 ]
Sahəsi
• Ümumi
581,730 km2 (224,610 sq mi) (48-ci)
• Su (%)
2,6
Əhali
• Təxmini  (2015)
2 120 min (148-cı)
• Siyahıya alma (9.VIII.2011)
2 038 228
• Sıxlıq
36/km2 (93.2/sq mi) (229-cu)
Valyuta Botsvana pulası
Saat qurşağı UTC +2
Yolun hərəkət istiqaməti sol
Telefon kodu 267
ISO 3166 kodu BW
İnternet domeni .bw
Botsvana
Botsvana xəritəsi

CoğrafiyasıRedaktə

Afrikanın səhralarından biri olan Kalaxari səhrası ölkənin əhəmiyyətli bir hissəsini örtür. Yazı isti və quraq, qışları isə ilıq olduğu ölkədə yarı quraq bir iqlim yaşanmaqdadır. Ölkənin dənizə çıxışı yoxdur.

TarixiRedaktə

 
Bechuanaland 1885

Botsvana Respublikası əvvəllər İngiltərəyə aid Bechuanaland himayə bölgəsi idi. 30 sentyabr 1966-cı ildə müstəqil bir ölkə oldu. Cənubunda CAR, qərbində və şərqində Namibiya, şərqində Zimbabve yerləşir. Ayrıca ölkənin Zambiya ilə kiçik bir sərhədi vardır. Ölkə adını ən böyük etnik qrup olan Tsvanalardan götürməkdədir.

ƏhalisiRedaktə

2 080 min nəfərdir. Əhalinin 67%-ini tsvanalar təşkil edir (2003). Botsvanada bantular qrupuna aid digər xalqlardan – kalanqalar (15%), kalaqadilər (2,4%), ndebelelər (1,7%), sutolar (1,5%), gererolar (1,4%) və b.; həmçinin koysan xalqları (2,3%) və afrikanyorlar (1,3%) da yaşayır. Botsvanada əhalinin təbii artım tempi 1981 ildə yüksək həddə – 4,7%-ə çatmış, sonralar isə HİÇ-infeksiya epidemiyası səbəbindən azalmağa başlamışdır. Əhalinin ortaillik artımı 2002 ildə 1,8% təşkil edirdi (doğum səviyyəsi 1000 nəfərə 28 nəfər, ölüm səviyyəsi isə 26,3 nəfər). 2004 ildə ölüm səviyyəsi (1000 nəfərə 33,6) doğum səviyyəsini (1000 nəfərə 24,7) üstələmişdir; uşaqlar arasında ölüm səviyyəsi (1000 nəfər diridoğulana 70) yüksəkdir. Fertillik göstəricisinə görə 1 qadına 2,85 uşaq düşür (2005). BMT-nin demoqrafik proqnozlarına görə, 2000 ildə B.-da gözlənilən orta ömür müddəti 67 yaşa çatmalı idi, lakin 2004 ildə bu göstərici 30,8 ilədək (kişilərdə – 31, qadınlarda – 30,5 il) azaldı. Əhalinin yaş tərkibi: 14 yaşınadək – 38,7%, 15-dən 64 yaşınadək – 57,5%, 65 yaşdan yuxarı – 3,8%-dir (2005). Hər 100 qadına 96 kişi düşür. Əhalinin orta sıxlığı 1 km²-də 3 nəfərdir. Əhalinin 80%-indən çoxu ölkənin şimal sərhədi boyunca ensiz zonada yaşayır; mərkəzi və cənub-qərbi ərazilər isə demək olar ki, məskunlaşmamışdır. Əhalinin təqribən 52%-i şəhərlərdə yaşayır. Ən iri şəhərləri (min nəfər; 2005-ci il): Qaborone (208), Fransistaun (90), Molepolole (63), Selebi-Phikve (54), Maun (50), Serove (47). Əhalinin CAR-a daimi miqrasiyası mövcuddur. Rəsmi məlumatlara görə, hər il Cənubi Afrika mədənlərinə 9 ay müddətədək 13 mindən çox adam cəlb olunur (digər məlumatlara görə, 30 min nəfərdən çox). İqtisadi cəhətdən fəal əhali 680 min nəfərdir; kənd təsərrüfatında 301 min nəfər, sənayedə və xidmət sahəsində 264 min nəfər çalışır. İşsizlik səviyyəsi rəsmi məlumata görə 20%-dir (qeyri-rəsmi məlumatlara görə, təqribən 40%-dir; 2004-cü il üçün).

İqtisadiyyatıRedaktə

İqtisadiyyatın ağırlığı heyvandarlıq və mədənçiliyə, xüsusilə də almaz mədənçiliyinə söykənir. 1971-ci ildə olan Orange almaz yataqları ölkəyə böyük gəlir təmin edər. Almaz xaricində, nikel və mis mədənlərindən də gəlir təmin edilməkdədir.

İstinadlarRedaktə