Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası (IATA)

Iata official logo.png

Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası (ing. International Air Transport Association).

1945-ci ilin aprel ayında Havanada keçirilən 31 ölkənin 57 hava nəqliyyatı şirkətinin iştirak etdiyi Konfransda təsis olunmuşdur.

IATA hava nəqliyyatı sahəsində qeyri-hökumət təşkilatıdır. IATA-nın fikir və tövsiyələrini ICAO nəzərə alır və istifadə edir. IATA-nın üzvləri həqiqi (beynəlxalq hava daşımaları həyata keçirən istənilən kommersiya avia şirkətlər) və assosiasiya edilmiş (daxili hava daşımalarını həyata keçirən avia şirkətlər) üzvlərə bölünürlər.

IATA tarif və rüsumlara, sərnişinlərə ümumi xidmət standartlarına dair tövsiyələrin işlənib hazırlanması, daşıma sənədlərinin unifikasiyası və standartlaşdırılması kimi işlərlə məşğul olur. IATA-nın üzvü olan aviaşirkətlər arasında özünün xüsusi hesablama orqanı vasitəsilə maliyyə hesablamaları aparır.

IATA-nın idarəedici və işçi orqanları: Ümumi İclas, İcraiyyə Komitəsi, Daimi Komitələr, Katiblik, Daşımalar üzrə müvəqqəti regional konfranslar.

Mənzil-qərargahı Monrealda yerləşir.

MDB ölkələrinin bir çox iri avia şirkətləri IATA-nın üzvüdür. MDB-nin Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsi, IATA ilə 1994-cü il 5 dekabr tarixli ikitərəfli sazişə əsasən əlaqələr yaratmışdır. Azərbaycan mart 1997-ci ildən etibarən IATA-nın üzvüdür.

TarixiRedaktə

IATA, 1919-cu ildə Niderlandın Haaqa şəhərində yaradılmış Beynəlxalq Hava Hərəkəti Assosiasiyasının (International Air Traffic Association) davamçısıdır. İlk əvvəllər IATA-nın işi texniki idi və sonradan o, həmin illərdə Çikaqo konvensiyasına refleksiya verilməsi və onun qəbul edilməsindən sonra beynəlxalq hökumət təşkilatı olaraq fəaliyyətə başlayan ICAO təşkilatına girişi təmin etdi. 1947-ci ildə keçirilən ilk Nəqliyyat Konfransı zamanı IATA-nın etirazsız olaraq 400 qərarı qəbul edildi. Aviasiya növbəti onilliklər boyunca sürətlə böyüdü və Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasının (BHNA-nın) işi lazımi tərzdə genişləndi və 1978-ci ildə qiymət artımının baş verməsi səbəbilə Amerika Birləşmiş Ştatlarının dövlət nəzarətindən kənarlaşdırıldı.

IATA, böhranlar qarşısında strategik proqramların istifadəsi ilə “Aviasiya Sənayesinin Səsi” adı altında öz mövqeyini qorudu. Bütün bu faktiki təsirlərə baxmayaraq, IATA qanunverici hakimiyyət (güclər) olmadan fəaliyyət göstərən ticarət qrupudur.

PrioritetlərRedaktə

  • Təhlükəsizlik. Təhlükəsizlik IATA üçün nömrə bir prioritetdir. Təhlükəsizlik üçün əsas vasitə isə IOSA (IATA Əməliyyat Təhlükəsizliyi Auditi) və onun davamçısı böyüdülmüş IOSA-dır. IOSA bir neçə ölkədə dövlət səviyyəsində fəaliyyət göstərir. 2012-ci ildə aviasiya sahəsi özünün ən təhlükəsiz ilini elan etdi və bu ildə hər 5 milyon uçuşa 1 qəza düşürdü. 2014-cü ildə IATA özünün yeni xüsusi panelini yaratdı və bunun sayəsində o, uçuşları real vaxt ərzində izləməni təmin etdi. Lakin bu sistemə cavab olaraq isə 8 Mart 2014-cü ildə Malayziya Hava Yolları Uçuş 370 təyyarəsinin yoxa çıxması hadisəsi baş verdi.
  • Mühafizə. Mühafizə məsələsi 2001-ci il sentyabrın 11-də baş vermiş hücumdan sonra daha da genişləndirildi və müxtəlif ölkələrin razılaşması ilə gələcəkdə sənayedə yeni “Buraxılış Məntəqəsi” anlayışının yaranmasına səbəb oldu. Bu yenilik isə risklərin qiymətləndirilməsinə və sərnişin fərqləndirməsinə (diferensiallaşmasına) əsaslanır.
  • Biznes sadələşdirilməsi. 2004-cü ildə biznes sadələşdirilməsi anlayışı yaradılmışdır. Bu təşəbbüs sərnişin səyahəti üçün bir neçə kritik konsepsiyanı təqdim etmişdir, elektron bilet və bar daxil olmaqla minik talonunun kodlaşdırılması buna daxildir.
  • Xidmətlər.

Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası (BHNA) aviasiya üçün həlledici olan sahələr üzrə konsultasiya və təlim xidmətlərini təmin edir.

Səyahət Agentliyi Akkreditasiyası sadəcə səyahət mütəxəssisləri üçün uyğundur. Tam akkreditasiya (Akkreditasiya - səlahiyyətli orqan vasitəsi ilə konkret işləri yerinə yetirmək üçün uyğunluğun qiymətləndirilməsi orqanlarının səlahiyyətlərinin rəsmi tanınması prosedurudur) agentlərə IATA-nın üzvlüyündə olan havayollarının adından bilet satışına icazə verir.

Yük daşınması Agentliyi (Cargo Agency) də eyni proqramdır.

IATA həmçinin Hesabların Tərtibi və Tənzimlənməsi planlarını işə salır və bu hava yolları xərcini idarə edən maliyyə sistemi 300 milyard $-dır.

Və o bir neçə işgüzar intellektual nəşr və xidməti təmin edir.

Təlim, başlanğıc kursdan yüksək idarəetmə kursuna qədər bütünlüklə aviasiya aspektlərini əhatə edir.

Hazırda IATA-nın üzvləri sırasına 119 ölkədən 255 aviasiya şirkəti daxildir. IATA-nın əsas fəaliyyət istiqamətlərini uçuşların təhlükəsizliyi, normativ tələblərin, beynəlxalq rüsumların təyin olunması və treninqlərin keçirilməsi təşkil edir. Assosiasiyanın dünya üzrə 10 institutu var və bu təhsil ocaqlarında hər il minlərlə aviasiya mütəxəssisi yetişir.

IOSARedaktə

Uçuşların təhlükəsizliyi IATA üçün bir nömrəli prioritetdir. Uçuşların təhlükəsizliyinin təmin edilməsində əsas alət IATA Əməliyyat Təhlükəsizliyi Auditi (IATA Operational Safety Audit (IOSA) və onun sonrakı inkişaf etmiş versiyası Enhanced IOSA. Bir sıra ölkələr tərəfindən milli təhlükəsizlik tələbi olaraq IOSA yoxlaması həyata keçirilir. 2012-ci il aviasiya tarixində ən təhlükəsiz il olmuşdur. Qərb istehsalı olan təyyarələrdə aviasiya qəzalarının qlobal reytinqi 0,20 təşkil edib ki, bu da 5 milyon uçuşda 1 aviasiya qəzasına ekvivalentdir.

ISAGORedaktə

Yerüstü xidmət üçün analoji İOSA standartı mövcuddur — IATA-nın yerüstü xidmətin təhlükəsizliyi üzrə auditi (IATA Safety Audit for Ground Operations).

İATAnın üzvləriRedaktə

Aviaşirkət İATA kodu Ölkə
1 Adria Airways JP   Sloveniya
2 Aegean Airlines A3   Yunanıstan
3 Aer Lingus EI   İrlandiya
4 Aero Contractors NG   Nigeriya
5 Aero República P5   Kolumbiya
6 Аэрофлот SU   Rusiya
7 Aerolineas Argentinas AR   Argentina
8 Aerolineas Galapagos   Ekvador
9 AeroMexico AM   Meksika
10 Afriqiyah Airways 8U   Liviya
11 Aigle Azur ZI   Fransa
12 Air Algerie AH   Əlcəzair
13 Air Arabia G9   BƏƏ
14 Air Astana KC   Qazaxıstan
15 Air Austral UU   Avstraliya
16 Air Baltic BT   Latviya
17 Air Botswana BP   Botsvana
18 Air Burkina 2J   Burkina-Faso
19 Air Cairo SM   Misir
20 Air Caledonie TY   Yeni Kaledoniya
21 Air Canada AC   Kanada
22 Air China
中国国际航空公司
CA   ÇXR
23 Air Corsica XK   Fransa
24 Air Europa UX   İspaniya
25 Air France AF   Fransa
26 Air India AI   Hindistan
27 Air Italy IG   İtaliya
28 Air Koryo JS   Şimali Koreya
29 Air Macau NX   Makao
30 Air Madagascar MD   Madaqaskar
31 Air Malta KM   Malta
32 Air Mauritius MK   Mavriki
33 Air Moldova 9U   Moldova
34 Air Namibiyaa SW   Namibiya
35 Air New Zealand NZ   Yeni Zelandiya
36 Air Niugini PX   Papua-Yeni Qvineya
37 Air Nostrum YW   İspaniya
38 Air Serbia JU   Serbiya
39 Air Seychelles HM   Seyşel adaları
40 Air Tahiti VT   Fransa Polineziyası
41 Air Tahiti Nui TN   Fransa Polineziyası
42 Air Transat TS   Kanada
43 AirBridgeCargo RU   Rusiya
44 Aircalin SB   Yeni Kaledoniya
45 Airlink 4Z   Cənubi Afrika Respublikası
46 Alaska Airlines AS   ABŞ
47 Alitalia AZ   İtaliya
48 All Nippon Airways NH   Yaponiya
49 Allied Air 4W   Nigeriya
50 AlMasria Universal Airlines UJ   Misir
51 American Airlines AA   ABŞ
52 Arik Air W3   Nigeriya
53 Arkia Israeli Airlines Ltd IZ   İsrail
54 Asiana Airlines OZ   Cənubi Koreya
55 Atlas Air 5Y   ABŞ
56 Atlas Global KK   Türkiyə
57 Austral AU   Argentina
58 Austrian Airlines OS   Avstriya
59 Avianca AV   Kolumbiya
60 Avianca Brasil О6   Braziliya
61 AZAL J2   Azərbaycan
62 Azul Brazilian Airlines AD   Braziliya
63 Bahamasair UP   Baham adaları
64 Bangkok Airways PG   Tailand
65 Белавиа B2   Belarus
66 BH Air 8H   Bolqarıstan
67 Biman Bangladesh Airlines BG   Banqladeş
68 Binter Canarias NT   İspaniya
69 Blue Air   Rumıniya
70 Blue Panorama BV   İtaliya
71 BMI Regional BM   Böyük Britaniya
72 Boliviana de Aviación OB   Boliviya
73 Braathens Regional Aviation TF   İsveç
74 British Airways BA   Böyük Britaniya
75 Brussels Airlines SN   Belçika
76 Bulgaria Air FB   Bolqarıstan
77 C.A.L. Cargo Airlines 5C   İsrail
78 Camair-Co QC   Kamerun
79 Capital Airlines JD   ÇXR
80 Cargojet Airways Ltd. W8   Kanada
81 Cargolux S.A. CV   Lüksemburq
82 Caribbean Airlines BW   Trinidad və Tobaqo
83 Carpatair V3   Rumıniya
84 Cathay Pacific CX   Honkonq
85 China Airlines CI   ÇXR
86 China Cargo Airlines Ltd. CK   ÇXR
87 China Eastern MU   ÇXR
88 China Postal Airlines CF   ÇXR
89 China Southern Airlines CZ   ÇXR
90 CityJet WX   İrlandiya
91 Comair MN   Cənubi Afrika Respublikası
92 Condor Airlines DE   Almaniya
93 Copa Airlines CM   Panama
94 Corendon Airlines XC   Türkiyə
95 Corsair SS   Fransa
96 Croatia Airlines OU   Xorvatiya
97 Cubana CU   Kuba
98 Czech Airlines OK   Çexiya
99 Delta Air Lines DL   ABŞ
100 DHL Air Ltd. D0   Böyük Britaniya
101 DHL International E.C. ES*   Bəhreyn
102 Днеправиа Z6*   Ukrayna
103 Dragonair KA   Honkonq
104 EgyptAir MS   Misir
105 EL AL LY   İsrail
106 Emirates EK   BƏƏ
107 Ethiopian Airlines ET   Efiopiya
108 Etihad Airways EY   BƏƏ
109 EuroAtlantic Airways YU   Portuqaliya
110 European Air Transport QY   Almaniya
111 Eurowings EW   Almaniya
112 EVA Air BR   ÇXR
113 Federal Express FX   ABŞ
114 Fiji Airways FJ   Fici
115 Finnair AY   Finlandiya
116 Flybe BE   Böyük Britaniya
117 Flydubai FZ   BƏƏ
118 FlyEgypt FT   Misir
119 Freebird Airlines FH   Türkiyə
120 Garuda GA   İndoneziya
121 Georgian Airways A9   Gürcüstan
122 Germania ST   Almaniya
123 Gulf Air GF   Bəhreyn
124 Hahn Air HR*   Almaniya
125 Hainan Airlines HU   ÇXR
126 Hawaiian Airlines HA   ABŞ
127 Hi Fly 5K   Portuqaliya
128 Hong Kong Airlines HX   Honkonq
129 Hong Kong Express Airways UO   Honkonq
130 Iberia IB   İspaniya
131 Icelandair FI   İslandiya
132 Insel Air 7i   Kürasao
133 Interjet 4O   Meksika
134 Iran Air IR   İran
135 Iran Aseman Airlines EP   İran
136 Israir 6H   İsrail
137 Japan Airlines JL   Yaponiya
138 Jazeera Airways J9   Küveyt
139 Jet Airways 9W   Hindistan
140 Jet Lite (India) Limited S2   Hindistan
141 JetBlue B6   ABŞ
142 Jordan Aviation R5   İordaniya
143 Nordavia 5N   Rusiya
144 Juneyao Airlines HO   ÇXR
145 Kenya Airways KQ   Keniya
146 Kish Air Y9   İran
147 KLM KL   Niderland
148 Korean Air KE   Cənubi Koreya
149 Kuwait Airways KU   Küveyt
150 LACSA LR   Kosta-Rika
151 LAM TM   Mozambik
152 Lan Airline LA   Çili
153 Lao Airlines QV   Laos
154 LATAM Airlines Brasil JJ   Braziliya
155 LATAM Argentina 4M   Argentina
156 LATAM Cargo Brasil M3   Braziliya
157 LATAM Cargo Chile UC   Çili
158 LATAM Cargo Mexico М7   Meksika
159 LATAM Colombia   Kolumbiya
160 LATAM Ecuador XL   Ekvador
161 LATAM Paraguay PZ   Paraqvay
162 LATAM Peru LP   Peru
163 LIAT Airlines LI   Antiqua və Barbuda
164 Loong Air GJ   ÇXR
165 LOT Polish Airlines LO   Polşa
166 Lucky Air 8L   ÇXR
167 Lufthansa LH   Almaniya
168 Lufthansa Cargo LH   Almaniya
169 Lufthansa CityLine CL   Almaniya
170 Luxair LG   Lüksemburq
171 Mahan Air W5   İran
172 Malaysia Airlines MH   Malayziya
173 Mandarin Airlines AE   ÇXR
174 Martinair MP   Niderland
175 Mauritania Airlines International L6   Mavritaniya
176 Middle East Airlines ME   Livan
177 MIAT Mongolian Airlines OM   Monqolustan
178 Mistral Air М4   İtaliya
179 Montenegro Airlines YM   Monteneqro
180 Myanmar Airways International 8M   Myanma
181 Nesma Airlines NE   Misir
182 Nextjet 2N   İsveç
183 Nile Air NP   Misir
184 Nippon Cargo Airlines KZ   Yaponiya
185 Nordwind Airlines N4   Rusiya
186 Nouvelair BJ   Tunis
187 Okay Airways BK   ÇXR
188 Olympic Airlines OA   Yunanıstan
189 Oman Air WY   Oman
190 Onur Air 8Q   Türkiyə
191 Overland Airways   Nigeriya
192 Pakistan International Airlines PK   Pakistan
193 Pegasus Airlines PC   Türkiyə
194 PGA-Portugalia Airlines NI   Portuqaliya
195 Philippine Airlines PR   Filippin
196 Precision Air PW   Tanzaniya
197 PrivatAir PV   İsveçrə
198 Qantas QF   Avstraliya
199 Qatar Airways QR   Qətər
200 АО «Авиакомпания «Rusiya» FV   Rusiya
201 Royal Air Maroc AT   Mərakeş
202 Royal Brunei BI   Bruney
203 Royal Jordanian RJ   İordaniya
204 RwandAir WB   Ruanda
205 S7 Airlines S7   Rusiya
206 SAA SA   Cənubi Afrika Respublikası
207 Safair FA*   Cənubi Afrika Respublikası
208 Safi Airways 4Q   Əfqanıstan
209 SAS SK   İsveç
210 SATA Air Acores SP   Portuqaliya
211 SATA International S4   Portuqaliya
212 Saudi Arabian Airlines SV   Səudiyyə Ərəbistanı
213 SBA Airlines S3   Venesuela
214 Shandong Airlines SC   ÇXR
215 Shanghai Airlines FM   ÇXR
216 Shenzhen Airlines ZH   ÇXR
217 SIA SQ   Sinqapur
218 SIA Cargo SQ   Sinqapur
219 Sichuan Airlines 3U   ÇXR
220 Silk Way West Airlines ZP   Azərbaycan
221 Silkair MI   Sinqapur
222 Sky Airline H2   Çili
223 South African Express XZ   Cənubi Afrika Respublikası
224 SriLankan Airlines UL   Şri-Lanka
225 SunExpress XQ*   Türkiyə
226 Surinam Airways PY   Surinam
227 Swiss LX   İsveçrə
228 Syrianair RB   Suriya
229 TAAG Angola Airlines DT   Anqola
230 TACA TA   Salvador
231 TACA Peru T0   Peru
232 TACV Cabo Verde Airlines VR   Kabo-Verde
233 TAME EQ   Ekvador
234 TAP - Air Portugal TP   Portuqaliya
235 TAROM RO   Rumıniya
236 Tassili Airlines SF   Əlcəzair
237 Thai Airways TG   Tailand
238 Thai Lion Air SL   Tailand
239 Tianjin Airlines GS   ÇXR
240 TNT Airways 3V   Belçika
241 TransAsia Airways GE   ÇXR
242 TUIfly X3*   Almaniya
243 Tunis Air TU   Tunis
244 Turkish Airlines TK   Türkiyə
245 T'way Airlines TW   Cənubi Koreya
246 Ukraine International Airlines PS   Ukrayna
247 United Airlines UA   ABŞ
248 UPS Airlines 5X   ABŞ
249 Ural Airlines U6   Rusiya
250 Utair UT   Rusiya
251 Uzbekistan Airways HY   Özbəkistan
252 VietJet Air VJ   Vyetnam
253 Vietnam Airlines VN   Vyetnam
254 Virgin Atlantic VS   Böyük Britaniya
255 Virgin Australia VA   Avstraliya
256 Volaris Y4*   Meksika
257 Волга-Днепр VI*   Rusiya
258 VRG Linhas Aéreas S.A. G3   Braziliya
259 Vueling Airlines VY   İspaniya
260 Wamos Air EB   İspaniya
261 WestJet WS   Kanada
262 White Airways WI   Portuqaliya
263 Wideroe WF   Norveç
264 Xiamen Airlines MF   ÇXR
265 Yemenia IY   Yəmən
266 Somon Air TJ   Tacikistan



Həmçinin baxRedaktə

Xarici keçidlərRedaktə