Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası (IATA)

(IATA səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Iata official logo.png

Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası (ing. International Air Transport Association).

1945-ci ilin aprel ayında Havanada keçirilən 31 ölkənin 57 hava nəqliyyatı şirkətinin iştirak etdiyi Konfransda təsis olunmuşdur.

IATA hava nəqliyyatı sahəsində qeyri-hökumət təşkilatıdır. IATA-nın fikir və tövsiyələrini ICAO nəzərə alır və istifadə edir. IATA-nın üzvləri həqiqi (beynəlxalq hava daşımaları həyata keçirən istənilən kommersiya avia şirkətlər) və assosiasiya edilmiş (daxili hava daşımalarını həyata keçirən avia şirkətlər) üzvlərə bölünürlər.

IATA tarif və rüsumlara, sərnişinlərə ümumi xidmət standartlarına dair tövsiyələrin işlənib hazırlanması, daşıma sənədlərinin unifikasiyası və standartlaşdırılması kimi işlərlə məşğul olur. IATA-nın üzvü olan aviaşirkətlər arasında özünün xüsusi hesablama orqanı vasitəsilə maliyyə hesablamaları aparır.

IATA-nın idarəedici və işçi orqanları: Ümumi İclas, İcraiyyə Komitəsi, Daimi Komitələr, Katiblik, Daşımalar üzrə müvəqqəti regional konfranslar.

Mənzil-qərargahı Monrealda yerləşir.

MDB ölkələrinin bir çox iri avia şirkətləri IATA-nın üzvüdür. MDB-nin Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsi, IATA ilə 1994-cü il 5 dekabr tarixli ikitərəfli sazişə əsasən əlaqələr yaratmışdır. Azərbaycan mart 1997-ci ildən etibarən IATA-nın üzvüdür.

TarixiRedaktə

IATA, 1919-cu ildə Niderlandın Haaqa şəhərində yaradılmış Beynəlxalq Hava Hərəkəti Assosiasiyasının (International Air Traffic Association) davamçısıdır. İlk əvvəllər IATA-nın işi texniki idi və sonradan o, həmin illərdə Çikaqo konvensiyasına refleksiya verilməsi və onun qəbul edilməsindən sonra beynəlxalq hökumət təşkilatı olaraq fəaliyyətə başlayan ICAO təşkilatına girişi təmin etdi. 1947-ci ildə keçirilən ilk Nəqliyyat Konfransı zamanı IATA-nın etirazsız olaraq 400 qərarı qəbul edildi. Aviasiya növbəti onilliklər boyunca sürətlə böyüdü və Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasının (BHNA-nın) işi lazımi tərzdə genişləndi və 1978-ci ildə qiymət artımının baş verməsi səbəbilə Amerika Birləşmiş Ştatlarının dövlət nəzarətindən kənarlaşdırıldı.

IATA, böhranlar qarşısında strategik proqramların istifadəsi ilə “Aviasiya Sənayesinin Səsi” adı altında öz mövqeyini qorudu. Bütün bu faktiki təsirlərə baxmayaraq, IATA qanunverici hakimiyyət (güclər) olmadan fəaliyyət göstərən ticarət qrupudur.

PrioritetlərRedaktə

  • Təhlükəsizlik. Təhlükəsizlik IATA üçün nömrə bir prioritetdir. Təhlükəsizlik üçün əsas vasitə isə IOSA (IATA Əməliyyat Təhlükəsizliyi Auditi) və onun davamçısı böyüdülmüş IOSA-dır. IOSA bir neçə ölkədə dövlət səviyyəsində fəaliyyət göstərir. 2012-ci ildə aviasiya sahəsi özünün ən təhlükəsiz ilini elan etdi və bu ildə hər 5 milyon uçuşa 1 qəza düşürdü. 2014-cü ildə IATA özünün yeni xüsusi panelini yaratdı və bunun sayəsində o, uçuşları real vaxt ərzində izləməni təmin etdi. Lakin bu sistemə cavab olaraq isə 8 Mart 2014-cü ildə Malayziya Hava Yolları Uçuş 370 təyyarəsinin yoxa çıxması hadisəsi baş verdi.
  • Mühafizə. Mühafizə məsələsi 2001-ci il sentyabrın 11-də baş vermiş hücumdan sonra daha da genişləndirildi və müxtəlif ölkələrin razılaşması ilə gələcəkdə sənayedə yeni “Buraxılış Məntəqəsi” anlayışının yaranmasına səbəb oldu. Bu yenilik isə risklərin qiymətləndirilməsinə və sərnişin fərqləndirməsinə (diferensiallaşmasına) əsaslanır.
  • Biznes sadələşdirilməsi. 2004-cü ildə biznes sadələşdirilməsi anlayışı yaradılmışdır. Bu təşəbbüs sərnişin səyahəti üçün bir neçə kritik konsepsiyanı təqdim etmişdir, elektron bilet və bar daxil olmaqla minik talonunun kodlaşdırılması buna daxildir.
  • Xidmətlər.

Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası (BHNA) aviasiya üçün həlledici olan sahələr üzrə konsultasiya və təlim xidmətlərini təmin edir.

Səyahət Agentliyi Akkreditasiyası sadəcə səyahət mütəxəssisləri üçün uyğundur. Tam akkreditasiya (Akkreditasiya - səlahiyyətli orqan vasitəsi ilə konkret işləri yerinə yetirmək üçün uyğunluğun qiymətləndirilməsi orqanlarının səlahiyyətlərinin rəsmi tanınması prosedurudur) agentlərə IATA-nın üzvlüyündə olan havayollarının adından bilet satışına icazə verir.

Yük daşınması Agentliyi (Cargo Agency) də eyni proqramdır.

IATA həmçinin Hesabların Tərtibi və Tənzimlənməsi planlarını işə salır və bu hava yolları xərcini idarə edən maliyyə sistemi 300 milyard $-dır.

Və o bir neçə işgüzar intellektual nəşr və xidməti təmin edir.

Təlim, başlanğıc kursdan yüksək idarəetmə kursuna qədər bütünlüklə aviasiya aspektlərini əhatə edir.

Hazırda IATA-nın üzvləri sırasına 119 ölkədən 255 aviasiya şirkəti daxildir. IATA-nın əsas fəaliyyət istiqamətlərini uçuşların təhlükəsizliyi, normativ tələblərin, beynəlxalq rüsumların təyin olunması və treninqlərin keçirilməsi təşkil edir. Assosiasiyanın dünya üzrə 10 institutu var və bu təhsil ocaqlarında hər il minlərlə aviasiya mütəxəssisi yetişir.

IOSARedaktə

Uçuşların təhlükəsizliyi IATA üçün bir nömrəli prioritetdir. Uçuşların təhlükəsizliyinin təmin edilməsində əsas alət IATA Əməliyyat Təhlükəsizliyi Auditi (IATA Operational Safety Audit (IOSA) və onun sonrakı inkişaf etmiş versiyası Enhanced IOSA. Bir sıra ölkələr tərəfindən milli təhlükəsizlik tələbi olaraq IOSA yoxlaması həyata keçirilir. 2012-ci il aviasiya tarixində ən təhlükəsiz il olmuşdur. Qərb istehsalı olan təyyarələrdə aviasiya qəzalarının qlobal reytinqi 0,20 təşkil edib ki, bu da 5 milyon uçuşda 1 aviasiya qəzasına ekvivalentdir.

ISAGORedaktə

Yerüstü xidmət üçün analoji İOSA standartı mövcuddur — IATA-nın yerüstü xidmətin təhlükəsizliyi üzrə auditi (IATA Safety Audit for Ground Operations).

İATAnın üzvləriRedaktə

Aviaşirkət İATA kodu Ölkə
1 Adria Airways JP Sloveniya  Sloveniya
2 Aegean Airlines A3 Yunanıstan  Yunanıstan
3 Aer Lingus EI İrlandiya  İrlandiya
4 Aero Contractors NG Nigeriya  Nigeriya
5 Aero República P5 Kolumbiya  Kolumbiya
6 Аэрофлот SU Rusiya  Rusiya
7 Aerolineas Argentinas AR Argentina  Argentina
8 Aerolineas Galapagos Ekvador  Ekvador
9 AeroMexico AM Meksika  Meksika
10 Afriqiyah Airways 8U Liviya  Liviya
11 Aigle Azur ZI Fransa  Fransa
12 Air Algerie AH Əlcəzair  Əlcəzair
13 Air Arabia G9 BƏƏ  BƏƏ
14 Air Astana KC Qazaxıstan  Qazaxıstan
15 Air Austral UU Avstraliya  Avstraliya
16 Air Baltic BT Latviya  Latviya
17 Air Botswana BP Botsvana  Botsvana
18 Air Burkina 2J Burkina-Faso  Burkina-Faso
19 Air Cairo SM Misir  Misir
20 Air Caledonie TY Yeni Kaledoniya  Yeni Kaledoniya
21 Air Canada AC Kanada  Kanada
22 Air China
中国国际航空公司
CA ÇXR  ÇXR
23 Air Corsica XK Fransa  Fransa
24 Air Europa UX İspaniya  İspaniya
25 Air France AF Fransa  Fransa
26 Air India AI Hindistan  Hindistan
27 Air Italy IG İtaliya  İtaliya
28 Air Koryo JS Şimali Koreya  Şimali Koreya
29 Air Macau NX Makao  Makao
30 Air Madagascar MD Madaqaskar  Madaqaskar
31 Air Malta KM Malta  Malta
32 Air Mauritius MK Mavriki  Mavriki
33 Air Moldova 9U Moldova  Moldova
34 Air Namibiyaa SW Namibiya  Namibiya
35 Air New Zealand NZ Yeni Zelandiya  Yeni Zelandiya
36 Air Niugini PX Papua-Yeni Qvineya  Papua-Yeni Qvineya
37 Air Nostrum YW İspaniya  İspaniya
38 Air Serbia JU Serbiya  Serbiya
39 Air Seychelles HM Seyşel adaları  Seyşel adaları
40 Air Tahiti VT Fransa Polineziyası  Fransa Polineziyası
41 Air Tahiti Nui TN Fransa Polineziyası  Fransa Polineziyası
42 Air Transat TS Kanada  Kanada
43 AirBridgeCargo RU Rusiya  Rusiya
44 Aircalin SB Yeni Kaledoniya  Yeni Kaledoniya
45 Airlink 4Z Cənubi Afrika Respublikası  Cənubi Afrika Respublikası
46 Alaska Airlines AS ABŞ  ABŞ
47 Alitalia AZ İtaliya  İtaliya
48 All Nippon Airways NH Yaponiya  Yaponiya
49 Allied Air 4W Nigeriya  Nigeriya
50 AlMasria Universal Airlines UJ Misir  Misir
51 American Airlines AA ABŞ  ABŞ
52 Arik Air W3 Nigeriya  Nigeriya
53 Arkia Israeli Airlines Ltd IZ İsrail  İsrail
54 Asiana Airlines OZ Cənubi Koreya  Cənubi Koreya
55 Atlas Air 5Y ABŞ  ABŞ
56 Atlas Global KK Türkiyə  Türkiyə
57 Austral AU Argentina  Argentina
58 Austrian Airlines OS Avstriya  Avstriya
59 Avianca AV Kolumbiya  Kolumbiya
60 Avianca Brasil О6 Braziliya  Braziliya
61 AZAL J2 Azərbaycan  Azərbaycan
62 Azul Brazilian Airlines AD Braziliya  Braziliya
63 Bahamasair UP Baham adaları  Baham adaları
64 Bangkok Airways PG Tailand  Tailand
65 Белавиа B2 Belarus  Belarus
66 BH Air 8H Bolqarıstan  Bolqarıstan
67 Biman Bangladesh Airlines BG Banqladeş  Banqladeş
68 Binter Canarias NT İspaniya  İspaniya
69 Blue Air Rumıniya  Rumıniya
70 Blue Panorama BV İtaliya  İtaliya
71 BMI Regional BM Böyük Britaniya  Böyük Britaniya
72 Boliviana de Aviación OB Boliviya  Boliviya
73 Braathens Regional Aviation TF İsveç  İsveç
74 British Airways BA Böyük Britaniya  Böyük Britaniya
75 Brussels Airlines SN Belçika  Belçika
76 Bulgaria Air FB Bolqarıstan  Bolqarıstan
77 C.A.L. Cargo Airlines 5C İsrail  İsrail
78 Camair-Co QC Kamerun  Kamerun
79 Capital Airlines JD ÇXR  ÇXR
80 Cargojet Airways Ltd. W8 Kanada  Kanada
81 Cargolux S.A. CV Lüksemburq  Lüksemburq
82 Caribbean Airlines BW Trinidad və Tobaqo  Trinidad və Tobaqo
83 Carpatair V3 Rumıniya  Rumıniya
84 Cathay Pacific CX Honkonq  Honkonq
85 China Airlines CI ÇXR  ÇXR
86 China Cargo Airlines Ltd. CK ÇXR  ÇXR
87 China Eastern MU ÇXR  ÇXR
88 China Postal Airlines CF ÇXR  ÇXR
89 China Southern Airlines CZ ÇXR  ÇXR
90 CityJet WX İrlandiya  İrlandiya
91 Comair MN Cənubi Afrika Respublikası  Cənubi Afrika Respublikası
92 Condor Airlines DE Almaniya  Almaniya
93 Copa Airlines CM Panama  Panama
94 Corendon Airlines XC Türkiyə  Türkiyə
95 Corsair SS Fransa  Fransa
96 Croatia Airlines OU Xorvatiya  Xorvatiya
97 Cubana CU Kuba  Kuba
98 Czech Airlines OK Çexiya  Çexiya
99 Delta Air Lines DL ABŞ  ABŞ
100 DHL Air Ltd. D0 Böyük Britaniya  Böyük Britaniya
101 DHL International E.C. ES* Bəhreyn  Bəhreyn
102 Днеправиа Z6* Ukrayna  Ukrayna
103 Dragonair KA Honkonq  Honkonq
104 EgyptAir MS Misir  Misir
105 EL AL LY İsrail  İsrail
106 Emirates EK BƏƏ  BƏƏ
107 Ethiopian Airlines ET Efiopiya  Efiopiya
108 Etihad Airways EY BƏƏ  BƏƏ
109 EuroAtlantic Airways YU Portuqaliya  Portuqaliya
110 European Air Transport QY Almaniya  Almaniya
111 Eurowings EW Almaniya  Almaniya
112 EVA Air BR ÇXR  ÇXR
113 Federal Express FX ABŞ  ABŞ
114 Fiji Airways FJ Fici  Fici
115 Finnair AY Finlandiya  Finlandiya
116 Flybe BE Böyük Britaniya  Böyük Britaniya
117 Flydubai FZ BƏƏ  BƏƏ
118 FlyEgypt FT Misir  Misir
119 Freebird Airlines FH Türkiyə  Türkiyə
120 Garuda GA İndoneziya  İndoneziya
121 Georgian Airways A9 Gürcüstan  Gürcüstan
122 Germania ST Almaniya  Almaniya
123 Gulf Air GF Bəhreyn  Bəhreyn
124 Hahn Air HR* Almaniya  Almaniya
125 Hainan Airlines HU ÇXR  ÇXR
126 Hawaiian Airlines HA ABŞ  ABŞ
127 Hi Fly 5K Portuqaliya  Portuqaliya
128 Hong Kong Airlines HX Honkonq  Honkonq
129 Hong Kong Express Airways UO Honkonq  Honkonq
130 Iberia IB İspaniya  İspaniya
131 Icelandair FI İslandiya  İslandiya
132 Insel Air 7i Kürasao  Kürasao
133 Interjet 4O Meksika  Meksika
134 Iran Air IR İran  İran
135 Iran Aseman Airlines EP İran  İran
136 Israir 6H İsrail  İsrail
137 Japan Airlines JL Yaponiya  Yaponiya
138 Jazeera Airways J9 Küveyt  Küveyt
139 Jet Airways 9W Hindistan  Hindistan
140 Jet Lite (India) Limited S2 Hindistan  Hindistan
141 JetBlue B6 ABŞ  ABŞ
142 Jordan Aviation R5 İordaniya  İordaniya
143 Nordavia 5N Rusiya  Rusiya
144 Juneyao Airlines HO ÇXR  ÇXR
145 Kenya Airways KQ Keniya  Keniya
146 Kish Air Y9 İran  İran
147 KLM KL Niderland  Niderland
148 Korean Air KE Cənubi Koreya  Cənubi Koreya
149 Kuwait Airways KU Küveyt  Küveyt
150 LACSA LR Kosta-Rika  Kosta-Rika
151 LAM TM Mozambik  Mozambik
152 Lan Airline LA Çili  Çili
153 Lao Airlines QV Laos  Laos
154 LATAM Airlines Brasil JJ Braziliya  Braziliya
155 LATAM Argentina 4M Argentina  Argentina
156 LATAM Cargo Brasil M3 Braziliya  Braziliya
157 LATAM Cargo Chile UC Çili  Çili
158 LATAM Cargo Mexico М7 Meksika  Meksika
159 LATAM Colombia Kolumbiya  Kolumbiya
160 LATAM Ecuador XL Ekvador  Ekvador
161 LATAM Paraguay PZ Paraqvay  Paraqvay
162 LATAM Peru LP Peru  Peru
163 LIAT Airlines LI Antiqua və Barbuda  Antiqua və Barbuda
164 Loong Air GJ ÇXR  ÇXR
165 LOT Polish Airlines LO Polşa  Polşa
166 Lucky Air 8L ÇXR  ÇXR
167 Lufthansa LH Almaniya  Almaniya
168 Lufthansa Cargo LH Almaniya  Almaniya
169 Lufthansa CityLine CL Almaniya  Almaniya
170 Luxair LG Lüksemburq  Lüksemburq
171 Mahan Air W5 İran  İran
172 Malaysia Airlines MH Malayziya  Malayziya
173 Mandarin Airlines AE ÇXR  ÇXR
174 Martinair MP Niderland  Niderland
175 Mauritania Airlines International L6 Mavritaniya  Mavritaniya
176 Middle East Airlines ME Livan  Livan
177 MIAT Mongolian Airlines OM Monqolustan  Monqolustan
178 Mistral Air М4 İtaliya  İtaliya
179 Montenegro Airlines YM Monteneqro  Monteneqro
180 Myanmar Airways International 8M Myanma  Myanma
181 Nesma Airlines NE Misir  Misir
182 Nextjet 2N İsveç  İsveç
183 Nile Air NP Misir  Misir
184 Nippon Cargo Airlines KZ Yaponiya  Yaponiya
185 Nordwind Airlines N4 Rusiya  Rusiya
186 Nouvelair BJ Tunis  Tunis
187 Okay Airways BK ÇXR  ÇXR
188 Olympic Airlines OA Yunanıstan  Yunanıstan
189 Oman Air WY Oman  Oman
190 Onur Air 8Q Türkiyə  Türkiyə
191 Overland Airways Nigeriya  Nigeriya
192 Pakistan International Airlines PK Pakistan  Pakistan
193 Pegasus Airlines PC Türkiyə  Türkiyə
194 PGA-Portugalia Airlines NI Portuqaliya  Portuqaliya
195 Philippine Airlines PR Filippin  Filippin
196 Precision Air PW Tanzaniya  Tanzaniya
197 PrivatAir PV İsveçrə  İsveçrə
198 Qantas QF Avstraliya  Avstraliya
199 Qatar Airways QR Qətər  Qətər
200 АО «Авиакомпания «Rusiya» FV Rusiya  Rusiya
201 Royal Air Maroc AT Mərakeş  Mərakeş
202 Royal Brunei BI Bruney  Bruney
203 Royal Jordanian RJ İordaniya  İordaniya
204 RwandAir WB Ruanda  Ruanda
205 S7 Airlines S7 Rusiya  Rusiya
206 SAA SA Cənubi Afrika Respublikası  Cənubi Afrika Respublikası
207 Safair FA* Cənubi Afrika Respublikası  Cənubi Afrika Respublikası
208 Safi Airways 4Q Əfqanıstan  Əfqanıstan
209 SAS SK İsveç  İsveç
210 SATA Air Acores SP Portuqaliya  Portuqaliya
211 SATA International S4 Portuqaliya  Portuqaliya
212 Saudi Arabian Airlines SV Səudiyyə Ərəbistanı  Səudiyyə Ərəbistanı
213 SBA Airlines S3 Venesuela  Venesuela
214 Shandong Airlines SC ÇXR  ÇXR
215 Shanghai Airlines FM ÇXR  ÇXR
216 Shenzhen Airlines ZH ÇXR  ÇXR
217 SIA SQ Sinqapur  Sinqapur
218 SIA Cargo SQ Sinqapur  Sinqapur
219 Sichuan Airlines 3U ÇXR  ÇXR
220 Silk Way West Airlines ZP Azərbaycan  Azərbaycan
221 Silkair MI Sinqapur  Sinqapur
222 Sky Airline H2 Çili  Çili
223 South African Express XZ Cənubi Afrika Respublikası  Cənubi Afrika Respublikası
224 SriLankan Airlines UL Şri-Lanka  Şri-Lanka
225 SunExpress XQ* Türkiyə  Türkiyə
226 Surinam Airways PY Surinam  Surinam
227 Swiss LX İsveçrə  İsveçrə
228 Syrianair RB Suriya  Suriya
229 TAAG Angola Airlines DT Anqola  Anqola
230 TACA TA Salvador  Salvador
231 TACA Peru T0 Peru  Peru
232 TACV Cabo Verde Airlines VR Kabo-Verde  Kabo-Verde
233 TAME EQ Ekvador  Ekvador
234 TAP - Air Portugal TP Portuqaliya  Portuqaliya
235 TAROM RO Rumıniya  Rumıniya
236 Tassili Airlines SF Əlcəzair  Əlcəzair
237 Thai Airways TG Tailand  Tailand
238 Thai Lion Air SL Tailand  Tailand
239 Tianjin Airlines GS ÇXR  ÇXR
240 TNT Airways 3V Belçika  Belçika
241 TransAsia Airways GE ÇXR  ÇXR
242 TUIfly X3* Almaniya  Almaniya
243 Tunis Air TU Tunis  Tunis
244 Turkish Airlines TK Türkiyə  Türkiyə
245 T'way Airlines TW Cənubi Koreya  Cənubi Koreya
246 Ukraine International Airlines PS Ukrayna  Ukrayna
247 United Airlines UA ABŞ  ABŞ
248 UPS Airlines 5X ABŞ  ABŞ
249 Ural Airlines U6 Rusiya  Rusiya
250 Utair UT Rusiya  Rusiya
251 Uzbekistan Airways HY Özbəkistan  Özbəkistan
252 VietJet Air VJ Vyetnam  Vyetnam
253 Vietnam Airlines VN Vyetnam  Vyetnam
254 Virgin Atlantic VS Böyük Britaniya  Böyük Britaniya
255 Virgin Australia VA Avstraliya  Avstraliya
256 Volaris Y4* Meksika  Meksika
257 Волга-Днепр VI* Rusiya  Rusiya
258 VRG Linhas Aéreas S.A. G3 Braziliya  Braziliya
259 Vueling Airlines VY İspaniya  İspaniya
260 Wamos Air EB İspaniya  İspaniya
261 WestJet WS Kanada  Kanada
262 White Airways WI Portuqaliya  Portuqaliya
263 Wideroe WF Norveç  Norveç
264 Xiamen Airlines MF ÇXR  ÇXR
265 Yemenia IY Yəmən  Yəmən
266 Somon Air TJ Tacikistan  Tacikistan



Həmçinin baxRedaktə

Xarici keçidlərRedaktə